ชุมชนมุสลิมมลายูแก้วนิมิตรกับการรักษาอัตลักษณ์ทางด้านภาษามลายู

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์การใช้ภาษามลายูถิ่นปาตานีในชุมชนแก้วนิมิตร อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี และ 2) ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์ภาษาดังกล่าวในบริบทของชาวมลายูที่อยู่นอกถิ่นกำเนิดดั้งเดิม งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพโดยเก็บข้อมูลจากเอกสารทุติยภูมิ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นชาวมลายูในชุมชนแก้วนิมิตร แบ่งตามช่วงอายุ 3 กลุ่ม ได้แก่ เยาวชน (18–30 ปี), วัยกลางคน (31–45 ปี) และกลุ่มผู้ใหญ่ (46–59 ปี) รวม 12 คน เพื่อเปรียบเทียบการใช้ภาษาระหว่างรุ่น ข้อมูลที่ได้ถูกวิเคราะห์โดยใช้แนวคิด "คนพลัดถิ่น" (Diaspora) ของ Cohen และแนวคิด "การธำรงรักษาภาษา" (Language Maintenance) ของ Janet Holmes เพื่อเข้าใจบทบาทของครอบครัว ชุมชน ศาสนา และการศึกษา ในการรักษาอัตลักษณ์ทางภาษาของชาวมลายูพลัดถิ่นในภาคกลาง ผลการวิจัยพบว่า แม้จะอยู่ท่ามกลางอิทธิพลของภาษาไทยในระบบการศึกษาและสังคมเมือง แต่ชาวมลายูในชุมชนแก้วนิมิตรยังคงธำรงการใช้ภาษามลายูไว้ได้อย่างเข้มแข็ง โดยเฉพาะในบริบทครอบครัว พิธีกรรมทางศาสนา และการเรียนการสอนในโรงเรียนศาสนา (โรงเรียนแขก) ซึ่งใช้มัสยิดเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ การธำรงภาษามลายูถิ่นปาตานีในชุมชนนี้จึงสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการสร้างอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ภายใต้สภาพแวดล้อมของความเป็นพลัดถิ่นและวัฒนธรรมกระแสหลักคำสำคัญ: มลายูบางกอก, การรักษาอัตลักษณ์, ภาษามลายู