แนวทางการพัฒนานวัตกรรมแบบมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ กรณี องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในจังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

                การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการของนโยบายที่มีลักษณะเป็นนวัตกรรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดอุดรธานี ด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ถึงข้อจำกัดรวมทั้งการพัฒนานวัตกรรมแบบมีส่วนร่วม แนวทาง/ตัวแบบในการพัฒนานวัตกรรมแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้การศึกษาทั้ง การวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ ผลการศึกษา พบว่า กระบวนการของนโยบายที่มีลักษณะเป็นนวัตกรรมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ซึ่งประกอบด้วย (1) ด้านการสร้างกลยุทธ์ พบว่า โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลนาพู่สร้างกลยุทธ์ผ่านความร่วมมือกับวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี โดยมีเป้าหมายเพื่อเสริมสร้างการเรียนรู้และพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มักเผชิญกับความเหงาและภาวะซึมเศร้า โรงเรียนได้รับการสนับสนุนจากโครงการวิจัยเพื่อชุมชนของสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ขณะที่โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลปะโคและเทศบาลตำบลหนองบัวเน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุโดยการสร้างทักษะและสุขภาพที่ดีผ่านกิจกรรมการเรียนรู้และการมีส่วนร่วมทางสังคม โดยเฉพาะการรับมือกับปัญหาสุขภาพจิตและภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ (2) ด้านการสร้างความคิดใหม่ พบว่า โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลนาพู่สร้างความคิดใหม่ โดยส่งเสริมการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การให้คำปรึกษา การฝึกทักษะอาชีพ และการใช้เทคโนโลยีสื่อสาร ในขณะที่โรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลปะโค เน้นการประชาสัมพันธ์บทบาทของผู้สูงอายุและการจัดกิจกรรมสันทนาการเพื่อเสริมสร้างความรักและความร่วมมือในชุมชน ส่วนโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลตำบลหนองบัวมุ่ง เน้นการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยการสอนทักษะที่จำเป็นและการใช้เทคโนโลยีเพื่อลดความเหงาและเสริมสร้างความสุขให้กับผู้สูงอายุ (3) ด้านการจัดลำดับความสำคัญและการคัดเลือกความคิดที่ดีที่สุด พบว่า โรงเรียนผู้สูงอายุทั้งสามแห่ง ต่างมีการจัดลำดับความสำคัญและคัดเลือกความคิดที่ดีที่สุดอย่างเป็นระบบเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุ (4) ด้านการนำความคิดที่คัดสรรแล้วไปใช้ปฏิบัติ พบว่า โรงเรียนผู้สูงอายุทั้งสามแห่ง ต่างได้นำความคิดที่คัดสรรแล้วไปปฏิบัติเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ พร้อมทั้งมีการประเมินผลและปรับปรุงโครงการอย่างต่อเนื่อง และ (5) ด้านการเสริมสร้างการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการนวัตกรรม พบว่า โรงเรียนผู้สูงอายุทั้งสามแห่ง ต่างมุ่งเน้นการเสริมสร้างการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการนวัตกรรม โดยความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกที่มีความเชี่ยวชาญและทรัพยากรเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ขณะที่ โรงเรียนผู้สูงอายุทั้งสามแห่ง ยังมีข้อจำกัดในการพัฒนานวัตกรรมแบบมีส่วนร่วม โดยเฉพาะในด้านการดำเนินงาน อาทิ การวางแผนกลยุทธ์ที่ขาดความชัดเจน การสำรวจและประเมินความต้องการที่ไม่ครอบคลุม การสื่อสารที่ไม่ทั่วถึง และการขาดการสนับสนุนทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง ข้อจำกัดในด้านการประเมินผลที่ไม่เป็นระบบ รวมถึงการขาดการติดตามผลกระทบระยะยาว ทำให้โครงการเหล่านี้เผชิญกับความท้าทายในการดำเนินงานและความยั่งยืน ซึ่งจำเป็นต้องมีการปรับปรุงและพัฒนากลยุทธ์ให้สอดคล้องกับสถานการณ์และความต้องการของผู้สูงอายุในปัจจุบัน