การตั้งชื่อกระบือไทย: การศึกษาโครงสร้างและความหมายเชิงอรรถศาสตร์: การตั้งชื่อกระบือไทย: การศึกษาโครงสร้างและความหมายเชิงอรรถศาสตร์

รัตนา จันทร์เทาว์; รุ่นเถียน หนาน

ผู้แต่ง

รัตนา จันทร์เทาว์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
รุ่นเถียน หนาน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การตั้งชื่อ, ชื่อกระบือ, อรรถศาสตร์, สัตว์เศรษฐกิจ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความหมายของชื่อกระบือ ข้อมูลวิจัยประกอบด้วยชื่อกระบือและชื่อพ่อพันธุ์–แม่พันธุ์ จำนวน 487 ชื่อ (ไม่นับชื่อซ้ำ) งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพทางภาษาศาสตร์ ใช้แนวคิดการวิจัยเรื่องการวิเคราะห์ความหมายเชิงอรรถศาสตร์ในระดับหน่วยอรรถเพื่อทำให้เห็นโครงสร้างของชื่อ และแนวคิดการจัดกลุ่มความหมาย ผลการวิจัยนำเสนอด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ชื่อกระบือมีโครงสร้างชื่อตามจำนวนหน่วยอรรถสามประเภท โดยชื่อแบบหนึ่งหน่วยอรรถพบมากที่สุด 316 ชื่อ (66.1%) รองลงมาคือสองหน่วยอรรถ 157 ชื่อ (32.2%) และสามหน่วยอรรถน้อยที่สุดเพียง 14 ชื่อ (1.7%) ความหมายของชื่อกระบือแบ่งเป็น 21 กลุ่มความหมาย ได้แก่ สิ่งของมีค่า ความร่ำรวย อาหารและเครื่องดื่ม คน พืช สัตว์ อำนาจ,ชื่อเสียง สิ่งของ สถานที่ สภาพธรรมชาติ ศาสนา ความรักและความสุข สี ความสวยงาม จำนวน วันเวลา โชควาสนาและสิริมงคล รูปร่าง สินค้าและร้านค้า และ โรค ผลการวิจัยพบว่าชื่อส่วนใหญ่สัมพันธ์สิ่งของมีค่า พืช และคน โดยเฉพาะคำว่า “เพชร” “ทอง” ซึ่งสะท้อนมูลค่าของกระบือเชิงเศรษฐกิจมากกว่าภาคเกษตรกรรมหรือการทำนา ชื่อกระบือแสดงการปรับตัวการเลี้ยงกระบือในวิถีวัฒนธรรมของเกษตรกรสมัยใหม่ที่นำเทคโนโลยีมาใช้ทำนากระบือ นอกจากนี้ชื่อกระบือใกล้เคียงกับการตั้งชื่อบุคคล และข้อค้นพบนี้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างความหมายของชื่อกระบือกับบริบทสังคมไทยในปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

จรัญ จันทลักขณา. (2527). ควายในระบบไร่นาไทย. กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิชย์.

จินตนา อินทรมงคล. (2548). ควายไทยเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2567). Naming. คำศัพท์ทางมานุษยวิทยา. สืบค้นจากhttps://anthropology-concepts.sac.or.th/glossary/93

อโณทัย มาลารัตน์. (2556). การศึกษาภูมิปัญญาการใช้ควายในการทำนาเพื่อการออกแบบตกแต่งภายในศูนย์ศึกษาระบบนิเวศเพื่อบริการชาวนา จังหวัดสุพรรณบุรี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

ปัทมา เหมือนสมัย. (2562). การตั้งชื่อสุนัขในประเทศไทย: ภาพสะท้อนสังคมไทย. วารสารมนุษยศาสตร์วิชาการ, 26(2), 317-346.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: ศิริวัฒนาอินเตอร์พริ้นท์.

สมิทธ์ชาต์ พุมมา และฉันทัส ทองช่วย. (2562). การตั้งชื่อนกในจังหวัดสงขลา. ประชุมระดับชาติ ครั้งที่ 6 วิทยาลัยนครราชสีมา, วันที่ 30 มีนาคม 2562. สืบค้นจากhttp://journal.nmc.ac.th/th/admin/Journal/2562Vol9No1_2.pdf

โสภิตา โสมะเกิด. (2560). การตั้งชื่อวัวชนภาคใต้ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

เอี่ยม ทองดี. (2534). ควายไทย: สัตว์กตัญญู ผู้ถูกลืม. กรุงเทพฯ: บริษัท ต้นอ้อ จำกัด.

Alqarni, M. (2022). Cat Naming Practices in Saudi Arabia. NAMES: Journal of Onomastic, 70(2), 27- 34.

Lindsey, N. H. C. (2017). Pet-naming practices in Taiwan. Names: Journal of Onomastics, 65(3), 167–177.

Ni, F. (2019). Research of pet naming. Research report, Shenyang Normal University.

Shuo, Z. (2010). A brief look at animal naming. Modern Mandarin Chinese.

การตั้งชื่อกระบือไทย: การศึกษาโครงสร้างและความหมายเชิงอรรถศาสตร์