วรรณกรรมคำหลวง : การศึกษาสารัตถะธรรมทางพุทธศาสนากับการศึกษาวัฒนธรรม ทางจิตใจและการประยุกต์ใช้ในสังคม

Main Article Content

ณัฐวุฒิ คล้ายสุวรรณ

บทคัดย่อ

         งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาสารัตถะธรรมที่ปรากฏในวรรณกรรมคำหลวง 2) เพื่อศึกษาวัฒนธรรมทางจิตใจที่ปรากฏในวรรณกรรมคำหลวง 3) เพื่อแนะนำแนวทางในการนำองค์ความรู้จากวรรณกรรมคำหลวงมาประยุกต์ใช้ในสังคม ผู้วิจัยศึกษาข้อมูลจากวรรณกรรมคำหลวง จำนวน 6 เรื่อง ได้แก่ มหาชาติคำหลวง กาพย์มหาชาติลิลิตจันทกินรชาดกคำหลวง สุปรีติธรรมราชชาดกคำหลวงนันโทปนันทสูตรคำหลวง พระมาลัยคำหลวง ผลการศึกษาพบว่าวรรณกรรมคำหลวงได้แสดงสารัตถะธรรมทางพุทธศาสนาที่แนะแนวทางให้ปฏิบัติ และเน้นข้อคิดเตือนใจ อันทำให้เกิดปัญญา มองเห็นแนวทางในการดำรงชีวิตในสังคม ในส่วนของวัฒนธรรมทางจิตใจพบว่า วรรณกรรมคำหลวงได้สะท้อนวัฒนธรรมทางจิตใจ อันเป็นหลักในการประพฤติตนเพื่อให้เกิดความสุขในชีวิต สำหรับการนำไปประยุกต์ใช้ในสังคมพบว่า สารัตถะธรรมทางพุทธศาสนากับวัฒนธรรมทางจิตใจ เหมาะสำหรับคนทุกเพศทุกวัยนำไปประยุกต์ใช้ ทั้งในเรื่องส่วนตัว และการทำงาน ซึ่งจะส่งผลให้ชีวิตมีความสงบสุข

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
คล้ายสุวรรณ ณ. (2025). วรรณกรรมคำหลวง : การศึกษาสารัตถะธรรมทางพุทธศาสนากับการศึกษาวัฒนธรรม ทางจิตใจและการประยุกต์ใช้ในสังคม. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 15(1), 26–35. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/ajpbru/article/view/286926
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน; 2556.

ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรมไทย ภาคฉันทลักษณ์. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน; 2550.

อรอนงค์ พัดพาดี. พระนิพนธ์ประเภทคำหลวงของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร [วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร:จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2521.

ศักดิ์ศรี แย้มนัดดา. คำหลวง ใน วรรณวิทยา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2534.

โชษิตา มณีใส. วรรณกรรมร้อยกรองของไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2557.

พิสิทธิ กอบบุญ. วิชากวี : แนวคิดของ “คำหลวง” ในพระนลคำหลวง พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. วารสารมนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์ 2561; 2 : 200-228.

นิตยา กาญจนะวรรณ. วรรณกรรมอยุธยา. พิมพ์ครั้งที่ 13. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง; 2563.

กรมศิลปากร. วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 2. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว; 2545 ก.

กรมศิลปากร. จินดามณี ฉบับความแปลก ฉบับพระเจ้าบรมโกศ ฉบับจุลศักราช 1144. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร; 2561.

พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม). นนทบุรี: ศรีปัญญา; 2544.

กรมศิลปากร. ลิลิตจันทกินร จันทกินรีคำฉันท์ จันทกินรคำกลอน. กรุงเทพฯ: บริษัท รุ่งศิลป์การพิมพ์ (1977) จำกัด, 2557.

กรมศิลปากร. กาพย์พระมหาชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร; 2563.

สุกัญญา สุจฉายา. การสวดและการเทศน์มหาชาติ. ใน วรรณกรรมเรื่องมหาชาติในวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพฯ: บริษัท ศิริชัยการพิมพ์ จำกัด; 2567.

พระวินัย วิสุทฺธสาโร. วิเคราะห์คุณค่าของหลักธรรมที่ปรากฏในมหาเวสสันดรชาดก. [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต].อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2561.

พระปลัดชัยฤทธิ์ โชติวโร. การศึกษาหลักธรรมที่ปรากฏในเวสสันดรชาดกในสังคมไทยปัจจุบัน. [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2561.

อุดมพร คัมภิรานนท์. การศึกษาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในเรื่องพระมาลัยคำหลวง. [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต]. อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย; 2551.

จุไรรัตน์ ลักษณะศิริ และยรรยงค์ สิกขะฤทธิ์. การวิเคราะห์เนื้อหาเรื่องนันโทปนันทสูตรคำหลวงฉบับสมุดไทยของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์. นครปฐม: คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร; 2561.

กรมศิลปากร. วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 3. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ครุสภาลาดพร้าว; 2545 ข.

สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร. สุปรีติธรรมราชชาดกคำหลวง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: หจก. สินทวีกิจ พริ้นติ้ง; 2558.

กรมศิลปากร. วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม 1. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว; 2540.