รูปแบบการควบคุมโรคไข้เลือดออก กรณีศึกษาตำบลขนอนหลวง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการควบคุมโรคไข้เลือดออก ตำบลขนอนหลวง                 อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) กลุ่มตัวอย่าง

ประกอบด้วย ภาคีเครือข่ายชุมชนป้องกันโรคไข้เลือดออก จำนวน 62 คน และจำนวน 350 หลังคาเรือน ซึ่งคัดเลือกจากพื้นที่ที่มีค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายในอดีตสูงกว่าร้อยละ 50 เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสำรวจค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายและแบบสุ่มสำรวจค่าดัชนีลูกน้ำยุงลาย การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ และค่าเฉลี่ย

ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการป้องกันโรคไข้เลือดออกโดยใช้กลไกการขับเคลื่อนของภาคีเครือข่ายชุมชน ทำให้เกิดกระบวนการเรียนรู้และการแก้ไขปัญหาโรคไข้เลือดออกในชุมชน ส่งผลให้เกิดการพัฒนาทักษะในการป้องกันและควบคุมโรค รวมถึงการปรับปรุงปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมให้ไม่เอื้อต่อการเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย 2) ผลของรูปแบบดังกล่าว พบว่าค่าเฉลี่ยดัชนีความชุกลูกน้ำยุงลาย (HI) ลดลงจาก 11.71 เหลือ 0.88 และค่าเฉลี่ยดัชนีความชุกของภาชนะ (CI) ลดลงจาก 9.46 เหลือ 0.97 ในการสุ่มสำรวจ พบว่าค่า HI ลดลงจากร้อยละ 3.33 เหลือร้อยละ 1.11 และค่า CI ลดลงจากร้อยละ 1.20 เหลือร้อยละ 0.00 จากผลการศึกษา จึงควรมีการดำเนินงานต่อเนื่องในพื้นที่เพื่อยืดระยะห่างการเกิดโรคไข้เลือดออกจากรอบการระบาดปีเว้นปีให้ยาวนานขึ้น และขยายการดำเนินกิจกรรมไปยังทุกตำบล โดยเน้นการพัฒนาความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในชุมชนเพื่อเป็นแนวทางการดำเนินงานที่ยั่งยืน