ประสิทธิผลของโปรแกรมลดการสัมผัสสารเคมีทางการเกษตรในเกษตรกรชาวไร่อ้อย ในเขตอำเภอหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับความรู้เกี่ยวกับเรื่องสารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรชาวไร่อ้อยในเขตอำเภอหนองหงส์ จังหวัดบุรีรัมย์ และ 2) เปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยของความรู้ พฤติกรรมการปฏิบัติตนในการใช้สารเคมีทางการเกษตร และระดับโคลีนเอสเตอเรสในเลือด ระหว่างก่อนและหลังการดำเนินโปรแกรมการลดสัมผัสสารเคมีทางการเกษตร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experimental Research) กลุ่มตัวอย่าง คือเกษตรกรชาวไร่อ้อยในตำบลห้วยหิน และตำบลเสาเดียว ตำบลละ 50 คน โดยกำหนดให้ตำบลห้วยหินเป็นกลุ่มทดลองที่ได้รับโปรแกรม และตำบลเสาเดียวเป็นกลุ่มเปรียบเทียบ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม และโปรแกรมลดการสัมผัสสารเคมีทางการเกษตร วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน Paired t-test และ Independent t-test

ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทดลอง หลังการทดลองมีค่าเฉลี่ยความรู้และพฤติกรรมการป้องกันอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชสูงขึ้นจากก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) นอกจากนี้ การเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองกับกลุ่มเปรียบเทียบหลังการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลองมีค่าเฉลี่ยความรู้และพฤติกรรมการป้องกันอันตรายเพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) สำหรับผลการตรวจระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือด พบว่า กลุ่มทดลองมีระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสอยู่ในเกณฑ์ปลอดภัยเพิ่มขึ้นจากก่อนการทดลอง และมีระดับสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)