การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำโดยชุมชน ด้วยเกณฑ์การพัฒนา การท่องเที่ยวยั่งยืนโลก กรณีศึกษาชุมชนปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินความพร้อมของทรัพยากรในการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำด้วยเกณฑ์การพัฒนาการท่องเที่ยวยั่งยืนโลก และศึกษาแนวทางการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำโดยชุมชน กรณีศึกษาชุมชนปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่านโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยฐานทรัพยากรการท่องเที่ยวในพื้นที่ภายใต้ทฤษฎีฐานทรัพยากรร่วมกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 60 คน ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก การประชุมกลุ่มย่อย การสังเกตภาคสนาม และเวทีระดมความคิดเห็น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงประเด็นภายใต้กรอบแนวคิดโมเดลเศรษฐกิจสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนปิงหลวงมีทรัพยากรและอัตลักษณ์โดดเด่น เช่น วิถีประมงปากลีและมะแขว่นเมืองลี โดยมีคะแนนประเมินศักยภาพตามเกณฑ์การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลกรวม 26 คะแนน บางประเด็นมีความพร้อมในระดับสูง แต่ก็มีประเด็นท้าทายที่ต้องเร่งพัฒนา คือการจัดการของเสียและขยะจากกิจกรรมท่องเที่ยว งานวิจัยได้ศึกษาแนวทางการพัฒนา 4 ด้านหลัก ได้แก่ การยกระดับการท่องเที่ยวเชิงอาหารคาร์บอนต่ำ การสร้างกิจกรรมท่องเที่ยวที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การพัฒนาสู่ระบบขยะเหลือศูนย์ และการส่งเสริมการเดินทางคาร์บอนต่ำ เพื่อขับเคลื่อนชุมชนสู่การเป็นแหล่งท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำที่สมดุลและยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความ ข้อความ ภาพประกอบ และตารางประกอบที่ลงพิมพ์ในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้นิพนธ์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์แต่เพียงผู้เดียว กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นตามและไม่มีส่วนรับผิดชอบใด ๆ
เอกสารอ้างอิง
จีรพร ชัยเงิน. (3 ตุลาคม 2568). สัมภาษณ์. เกษตรอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน.
ชาย โพธิสิตา. (2562). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 8). อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
ทศพล จักรบุญมา. (3 ตุลาคม 2568). สัมภาษณ์. นายอำเภอนาหมื่น. ที่ว่าการอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน.
ธนวัฒน์ วะละ และสุภานี นวกุล. (2565). บทบาทขององค์การบริหารส่วนตำบลในการส่งเสริมการบริหารจัดการท่องเที่ยวชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนวัดศรีมงคล จังหวัดน่าน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(2), 241-255.
ประดิษฐ์ ปิ่นชัยพัฒน์. (3 ตุลาคม 2568). สัมภาษณ์. นายกองค์การบริหารส่วนตำบลปิงหลวง. องค์การบริหารส่วนตำบลปิงหลวง ตำบลปิงหลวง อำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน.
ปรีดารี ศิริรัตน์. (2568). การบูรณาการป่าชุมชนการท่องเที่ยวโดยชุมชนและโมเดลเศรษฐกิจ BCG: แนวทางสู่การ ท่องเที่ยวเชิงอาหารยั่งยืนและการจัดการคาร์บอนเครดิต. วารสารศิลปะการจัดการ, 9(5), 1-17.
พัทธมน มีสมศักดิ์, อารีรัตน์ จาพบ, ติณณภพ สร้อยบัวจันทร์, เกวลิน ศรีสร้อย, นิภาพร แลบัว และ อชิรญา พรมลัง. (2567). การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชนด้วยเกณฑ์การท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำเพื่อความยั่งยืน กรณีศึกษา: วิสาหกิจชุมชนทำเพื่อพอดี อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยการท่องเที่ยวโดยชุมชน, 1(2), 19-31.
มานิดา เชื้ออินสูง, โภคทรัพย์ พุ่มพวง และพรพิมล นามวงศ์. (2564). ห่วงโซ่อุปทานข้าวอินทรีย์ในจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 40(5), 54-70.
เมทิกา พ่วงแสง. (2566). การท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ: วิถีการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม. วารสารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 12(2), 615-627.
รุ่งฤดี รัตนวิไล. (2567). โมเดลเศรษฐกิจ BCG กับการพัฒนาชุมชนสู่ความยั่งยืน. วารสารบริหารธุรกิจ และการจัดการปริทัศน์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ, 16(2), 334-347.
วรางคณา กาฬภักดี และดนชิดา วาทินพุฒิพร. (2568). แนวทางการพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำของชุมชนบ้านพุน้ำร้อน อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการศรีปทุม ชลบุรี, 21(3), 97-109.
วิภาวี มาลีวัด. (2566). พฤติกรรมการท่องเที่ยวแบบคาร์บอนต่ำของนักท่องเที่ยว: การท่องเที่ยวทางทะเล (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2023/TU_2023_6504010163_19067_29088.pdf
สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.). (2566). แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนและคาร์บอนต่ำในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการของประเทศไทย. โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา.
สุรชัย สิงห์เหาะ, ธนากร ลัทธิ์ถีระสุวรรณ, ปิยะพิศ ขอนแก่น และฑีฆา โยธาภักดี. (2566). ศักยภาพและแนวทางการจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศบ้านมณีพฤกษ์ ตำบลงอบ อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน. วารสารมหาวิทยาลัยพายัพ, 33(1), 111–128.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน). (2565). คู่มือเกณฑ์การพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนของประเทศไทย (CBT Thailand). องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน.
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน). (15 มีนาคม 2568). คู่มือการวางแผนการดำเนินงานของแหล่งท่องเที่ยวตามเกณฑ์ GSTC-D Version 2.0. https://www.dasta.or.th/uploads/file/202210/1666951087_740f6351b4d1 7aab06d6.pdf
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2565). คู่มือการคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์สำหรับกิจกรรมการท่องเที่ยวและที่พักแรมในระดับชุมชน. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
Basri, N. M., Sharaai, A. H., Arsyad, M. M., & Ponrahono, Z. (2024). Community Participation in Low Carbon Lifestyle Programs in Kuala Lumpur. Environment-Behaviour Proceedings Journal, 9(SI20), 39-45.
Beamish, P. W., & Chakravarty, D. (2021). Using the resource-based view in multinational enterprise research. Journal of Management, 47(7), 1861-1877.
Benzaghta, M. A., Elwalda, A., Mousa, M. M., Erkan, I., and Rahman, M. (2021). SWOT analysis applications: An integrative literature review. Journal of Global Business Insights, 6(1), 55-73.
Gössling, S., and Higham, J. (2021). The low-carbon imperative: Destination management under urgent climate change. Journal of Sustainable Tourism, 29(11-12), 2009-2022.
Nguyen, T. H., et al. (2025). Fostering sustainable tourism associated with satisfaction and financial improvement using a novel CPBM approach: A case study of Lac Village, Vietnam. Tourism and Hospitality, 7(1), 1. https://doi.org/10.3390/tourhosp7010001
Panichakarn, B., Jarujittipant, P., & Siriwong, P. (2025). Operationalizing the Bio-Circular-Green model: The “BCG 3V Strategy” for sustainable competitiveness in the Thai cosmetics industry. Asian Interdisciplinary and Sustainability Review, 14(2), 1-15.
Puyt, R. W., Lie, F. B., and Wilderom, C. P. (2023). The origins of SWOT analysis. Long range planning, 56(3), 102304.
Ristyawan, M. R., Putro, U. S., & Siallagan, M. (2023). Decision making mechanism in resource-based theory: A literature review, synthesis, and future research. Cogent Business and Management, 10(2), 2247217.
Suansri, P. (2003). Community Based Tourism Handbook. Bangkok: Responsible Ecological Social Tours Project (REST).
Susilorini, R. M. I. R., Ismail, A., Wastunimpuna, B. Y. A., & Suryono, A. (2022). Carbon emission mitigation in Indonesian tourism villages: Towards sustainable low-carbon tourism. ResearchGate / Regional Studies.
United Nations Environment Programme (UNEP), and United Nations World Tourism Organization (UNWTO). (2008). Climate Change and Tourism: Responding to Global Challenges. Madrid: UNWTO.
World Travel & Tourism Council. (2021). A Net Zero Roadmap for the Travel and Tourism Sector: Proving the case for low-carbon transition. WTTC.
Zielinski, S., Jeong, Y., & Milanés, C. B. (2021). Factors that influence community-based tourism (CBT) in developing and developed countries. Tourism Geographies, 23(5–6), 1040–1072.
