มาตรการทางกฎหมายในการจัดตั้งบริษัทจำกัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัด ตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด : ศึกษากรณี การจัดตั้งบริษัทบริหารจัดการยางพาราภาคตะวันออก จำกัด ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง

คนึงนิจ ทองลิขิต; อานุภาพ  รักษ์สุวรรณ; งามประวัณ  เอ้สมนึก

ผู้แต่ง

คนึงนิจ ทองลิขิต โรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
อานุภาพ รักษ์สุวรรณ โรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต
งามประวัณ เอ้สมนึก โรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต

คำสำคัญ:

คำสำคัญ: องค์การบริหารส่วนจังหวัด, บริษัทจำกัด, มาตรการทางกฎหมาย

บทคัดย่อ

การค้นคว้าอิสระครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการจัดตั้งบริษัทจำกัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัด กรณี การจัดตั้งบริษัทบริหารจัดการยางพาราภาคตะวันออกจำกัด ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองว่า ศาลปกครองชั้นต้นและศาลปกครองสูงสุดใช้หลักกฎหมายใดในการตีความอำนาจในการจัดตั้งบริษัทจำกัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง ซึ่งทำให้ศาลปกครองสูงสุดกลับคำพิพากษาศาลปกครองชั้นต้น และเปรียบเทียบสาระสำคัญแนวคำพิพากษาของศาลปกครองเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจขององค์การบริหารส่วนจังหวัดในการจัดตั้งบริษัทจำกัด รวมทั้งเสนอแนวทางการพัฒนามาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสมสำหรับการจัดตั้งบริษัทจำกัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัด โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เน้นการศึกษาวิเคราะห์เอกสารจากกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระราชบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540 ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แนวคิดทางกฎหมายปกครองเกี่ยวกับหลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครอง รวมถึงวิเคราะห์คำพิพากษาศาลปกครองที่เกี่ยวข้องกับกรณีการจัดตั้งบริษัทบริหารจัดการยางพาราภาคตะวันออก จำกัด ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยอง และการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้บริหารและข้าราชการท้องถิ่น และนักวิชาการหรือผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมายหรือรัฐศาสตร์ ผลการวิจัยมีดังนี้ ประการแรกการจัดตั้งบริษัทจำกัดเป็นกลไกสนับสนุนภารกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ส่งเสริมเศรษฐกิจในระดับพื้นที่ และเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดทำบริการสาธารณะซึ่งต้องดำเนินการภายใต้หลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด ประการที่สองคำพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้นและศาลปกครองสูงสุดมีแนวคิดในการตีความกฎหมายที่แตกต่างกัน โดยศาลปกครองชั้นต้นตีความอำนาจขององค์การบริหารส่วนจังหวัดอย่างเคร่งครัด ให้ใช้อำนาจได้เฉพาะตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น ในขณะที่ศาลปกครองสูงสุดตีความอำนาจโดยคำนึงถึงเจตนารมณ์ของกฎหมายและประโยชน์สาธารณะเป็นสำคัญ ประการสุดท้ายควรปรับปรุงแก้ไขกฎหมายในการจัดตั้งบริษัทจำกัดขององค์การบริหารส่วนจังหวัดให้มีความชัดเจนเพื่อลดปัญหาการตีความกฎหมายที่แตกต่างกันซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการจัดทำบริการสาธารณะที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชน

เอกสารอ้างอิง

กฤษณ์ วงศ์วิเษธร. (2560). ความเป็นอิสระในการปกครองตนเองขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สืบค้น มกราคม 17, 2569, จาก http://wiki.kpi.ac.th

กระทรวงมหาดไทย. (2541). ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการดำเนินกิจการพาณิชย์ขององค์การบริหาร

ส่วนจังหวัด พ.ศ. 2541. สืบค้น มกราคม 17, 2569, จาก http://www.local.moi.go.th/law110.pdf

กระทรวงมหาดไทย. (2553). หนังสือสั่งการเรื่องหารือแนวทางการดำเนินกิจการพาณิชย์โรงงานแปรรูปยางพารา (มท 0804.3/7474). กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

กระทรวงมหาดไทย. (2553). หนังสือสั่งการเรื่องหารือการจัดตั้งสถานีบริการก๊าซธรรมชาติ (NGV).

(มท 0808.3/ว 416). กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

คำพิพากษาศาลปกครองระยอง คดีหมายเลขดำที่ 3/2561 คดีหมายเลขแดงที่ 49/2561, 18 กันยายน 2562.

คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุด คดีหมายเลขดำที่ อร.240/2562 คดีหมายเลขแดงที่ อร.226/2566, 18 สิงหาคม 2566

คำวินิจฉัยของคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 573/2551 เรื่อง การปฏิบัติตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (การจัดทำงบประมาณรายจ่ายประจำปีของกรุงเทพมหานคร).

คำวินิจฉัยของคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 385/2521 เรื่อง ที่กระทรวงพาณิชย์หารือปัญหากฎหมายว่าด้วยการเข้าเป็นผู้เริ่มก่อการของบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ในบริษัท นวโลหะไทย จำกัด.

เจษฎา แก้วประการ, อัศนัย บางแสงอ่อน และธรรศพงศ์ วงษ์สวัสดิ์ (2566). การจัดทำบริการสาธารณะ. Journal of Spatial Development and Policy, 1(2), 11–24.

ณัทกวี ศิริรัตน์. (2565). องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น : การบริการสาธารณะ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 12(1), 131–142.

นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (ม.ป.ป.). การกระจายอำนาจ. สืบค้น มกราคม 21, 2569, จาก http://wiki.kpi.ac.th

นันทวัฒน์ บรมานันท์. (2552). หลักกฎหมายปกครองเกี่ยวกับบริการสาธารณะ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วิญญูชน.

พระครูปลัดสุวัฑฒนพรหมจริยคุณ (คำมาก). (2566). นโยบายสาธารณะ: แนวคิดสู่การปฏิบัติ. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 1(2), 24-35.

พิชญนันท์ ทิพย์มณี. (2563). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับบริษัทจำกัดที่จัดตั้งโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น.วิทยานิพนธ์ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ภานุพงศ์ ปรีดี. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างการจัดบริการสาธารณะตามหลักธรรมาภิบาลกับผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินงานด้านโครงสร้างพื้นฐานขององค์การบริหารส่วนตำบลแสนทอง อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

มยุรี อนุมานราชธน. (2556). นโยบายสาธารณะ. กรุงเทพมหานคร: เอ็กซเปอร์เน็ท.

วุฒิสาร ตันไชย. (2558). การกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่นไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.

สมคิด เลิศไพฑูรย์ (2551). การถ่ายโอนภารกิจหน้าที่ของรัฐให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: รายงานผล

การศึกษาวิจัยฉบับสมบูรณ์. สถาบันสัญญา ธรรมศักดิ์ เพื่อประชาธิปไตย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สิริกาญจน์ ศรีสุรัตน์ และฌาน เรืองธรรมสิงห์. (2562). ศึกษาความหมายและความเข้าใจในความเป็นนิติบุคคลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(10), 5782.

สิทธินันท์ สุวรรณจิตร และบุญเรือง เตชะวิวัฒน์กุล. (2564). การกระจายอำนาจการปกครอง. วารสารมหาจุฬา

นาครทรรศน์, 8(5), 130.

พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542. (2542, 11 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 114 ก, หน้า 1-28.

สำนักงานคณะกรรมการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. (2550). แผนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพมหานคร: สำนักนายกรัฐมนตรี

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา. (2552). บันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่อง อำนาจหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการสมัครเป็นผู้ประกอบการรับจ้างแปรสภาพหัวมันสำปะหลังตามโครงการแทรกแซงตลาดมันสำปะหลัง ปี 2551/52.