ปัญหาความเป็นอิสระของศาลรัฐธรรมนูญในบริบทกฎหมายและการเมือง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาความเป็นอิสระของศาลรัฐธรรมนูญไทยภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ในบริบทกฎหมายและการเมือง ผลการศึกษาพบว่า แม้รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน มีหลักประกันความเป็นอิสระของศาลรัฐธรรมนูญไว้อย่างชัดเจน แต่ความเป็นอิสระของศาลรัฐธรรมนูญกลับต้องเผชิญข้อท้าทายอย่างรุนแรงจากบริบททางการเมืองช่วงเปลี่ยนผ่าน ปัญหาสำคัญเกิดขึ้นจากกระบวนการคัดเลือกและสรรหาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่เปิดช่องให้อำนาจทางการเมืองผ่านทางวุฒิสภาเข้ามามีบทบาทในขั้นสุดท้าย ปัญหาความลักลั่นของวาระการดำรงตำแหน่งที่ขาดความเป็นเอกภาพภายในองค์กร และการทำหน้าที่วินิจฉัยคดีที่มีนัยสำคัญทางการเมืองสูง คดียุบพรรคการเมือง ท่ามกลางวัฒนธรรมทางการเมืองไทยที่ยังคงยึดโยงอยู่กับระบบอุปถัมภ์และอำนาจนิยม ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้ศาลรัฐธรรมนูญตกเป็นศูนย์กลางของความขัดแย้งและบั่นทอนความเชื่อมั่นของสาธารณชน บทความนี้จึงเสนอแนะให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ มาตรา 204 วรรคหนึ่ง โดยเปลี่ยนเกณฑ์คะแนนเสียงในการให้ความเห็นชอบของวุฒิสภาจาก “ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง” เป็น “ไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้า” ของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของวุฒิสภา