ภาวะผู้นำด้านการเสริมสร้างสุขภาวะทางปัญญาของผู้บริหารสถานศึกษา ยุคศตวรรษที่ 21
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิดภาวะผู้นำด้านการเสริมสร้างสุขภาวะทางปัญญาของผู้บริหารสถานศึกษาในยุคศตวรรษที่ 21 ท่ามกลางบริบทโลกที่ผันผวนและซับซ้อน (VUCA World) ซึ่งทำให้การบริหารแบบดั้งเดิมไม่เพียงพออีกต่อไป โดยรวบรวมแนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับ ภาวะผู้นำ และสุขภาวะทางปัญญา ซึ่งหมายถึงภาวะที่บุคคลดำเนินชีวิตโดยใช้สติปัญญา สามารถคิดวิเคราะห์แยกแยะคุณโทษ และรู้เท่าทันตนเองจนเกิดความสงบสุขจากภายใน
ผู้บริหารสถานศึกษายุคใหม่จำเป็นต้องเปลี่ยนบทบาทจากผู้จัดการไปสู่ผู้นำแห่งการเรียนรู้เพื่อสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการงอกงามทางปัญญา โดยต้องแสดงบทบาทสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ 1) การสร้างวัฒนธรรมแห่งการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการใฝ่รู้ตลอดชีวิต 2) การเป็นต้นแบบทางปัญญาและจริยธรรม ที่น่าเชื่อถือและศรัทธา 3) การชี้นำให้เกิดการรู้เท่าทันเทคโนโลยีดิจิทัล และ 4) การสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางความคิด เพื่อให้บุคลากรและผู้เรียนกล้าแสดงออกอย่างสร้างสรรค์ อันจะนำไปสู่การพัฒนาสถานศึกษาให้เป็นองค์กรแห่งปัญญาที่พร้อมรับมือกับความท้าทายในอนาคตได้อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กมล ฉายาวัฒนะ. (2554). บริหารคนและงานด้วยวิธีการของพระพุทธเจ้า. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์ดีการพิมพ์.
กวี วงศ์พุฒ. (2545). ภาวะผู้นำ. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ส่งเสริมวิชาชีพบัญชี.
กิติ ตยัคคานนท์. (2543). เทคนิคการสร้างภาวะผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: เปลวอักษร.
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2543). เคลื่อนลูกที่ 5 ปราชญ์สังคม. กรุงเทพมหานคร: ซัคเซสมีเดีย.
โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ และนภนาท อนุพงศ์พัฒน์. (2560). สุขภาพทางปัญญา จิตวิญญาณ ศาสนาและความเป็นมนุษย์. นนทบุรี: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
เจษฎา บุญโฮม. (2546). พฤติกรรมมนุษย์กับการพัฒนาตน. นครปฐม: สถาบันราชภัฏนครปฐม.
นพพงษ์ บุญจิตราดุล. (2540). หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: บพิธการพิมพ์.
ประเวศ วะสี. (2551). สุขภาวะทางปัญญา จุดเปลี่ยนประเทศไทย. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ปริญญา ตันสกุล. (2543). ศาสตร์แห่งผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์จิตจักรวาล.
ปรียา แก้วพิมล, สุรีย์พร กฤษเจริญ, ปราณี พงศ์ไพบูลย์, โสเพ็ญ ชูนวล และอุไรรัตน์ หน้าใหญ่. (2557). รายงานฉบับสมบูรณ์วิจัยการพัฒนาการสร้างเสริมสุขภาวะทางปัญญานักศึกษา. สงขลา: เคก๊อป.
ปาริชาติ วลัยเสถียร และคณะ. (2543). กระบวนการและเทคนิคการทำงานของนักพัฒนา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). ภาวะผู้นำ ความสำคัญต่อการพัฒนาตน พัฒนาประเทศ.กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตโต). (2552). พุทธธรรม (ฉบับปรับปรุงและขยายความ). กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระไพศาล วิสาโล. (2553). สุขแท้ด้วยปัญญา. กรุงเทพมหานคร: ขุมทองอุตสาหกรรมและการพิมพ์.
พิชาภพ พันธ์แพ. (2554). ผู้นำกับการจัดการการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
พิณนภา หมวกยอด. (2558). การพัฒนาศักยภาพนักศึกษาในการสร้างเสริมสุขภาวะทางปัญญา. ดุษฎีนิพนธ์วิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พุทธทาสภิกขุ. (2547). ความสุข. กรุงเทพมหานคร: ตถตา พับลิเคชั่น.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2559). การศึกษา 4.0 เป็นยิ่งกว่าการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ไพโรจน์ สิงบัน.(2552). สุขภาวะทางปัญญาของคนใต้สุขสร้างได้ด้วยปัญญา. กรุงเทพมหานคร: พิมพ์สวย.
มัลลิกา ต้นสอน. (2544). พฤติกรรมองค์การ. กรุงเทพมหานคร: ด่านสุทธาการพิมพ์.
ยงยุทธ เกษสาคร. (2541). ภาวะผู้นำและการจูงใจ. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์เอกสารและตำราสถาบันราชภัฏสวนดุสิต.
รังสรรค์ ประเสริฐศรี. (2544). ภาวะผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: ธนธัชการพิมพ์.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556) พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: ศิริวัฒนาอินเตอร์พริ้นท์.
รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ. (2556). ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง. พิมพ์ครั้งที่ 3. สงขลา: มหาวิทยาลัยทักษิณ.
วิฑูรย์ สิมะโชคดี. (2538). ทฤษฎีและเทคนิคปฏิบัติสำหรับยอดหัวหน้างาน. กรุงเทพมหานคร: ชีเอ็ดยูเคชั่น.
วีระวัฒน์ ปันนิตานัย. (2543). เชาว์อารมณ์ (EQ). กรุงเทพมหานคร: ธีระป้อมวรรณกรรม.
สมคิด จาตุศรีพิทักษ์. (2544). วิสัยทัศน์ขุนคลัง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: ผู้จัดการ.
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (2550). พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ 2550. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักพัฒนาสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2552). แนวทางการดำเนินงานสร้างเสริมสุขภาวะทางจิตในสถานประกอบการ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2550). ภาวะความเป็นผู้นำ. กรุงเทพมหานคร: เอเชียเพรส.
สุวิมล ว่องวาณิช และนงลักษณ์ วิรัชชัย. (2545). การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับความเครียดของครู. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.
เอกชัย กี่สุขพันธ์. (2553). การบริหารทักษะและการปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: รุ่งเรืองการพิมพ์.
