ถอดองค์ความรู้ต้นแบบเครือข่ายโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดพะเยา ในการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านสุขภาพวิถีพุทธ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อถอดองค์ความรู้รูปแบบการดำเนินงานของเครือข่ายโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดพะเยาในการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับการดูแลสุขภาพ และพัฒนากระบวนการเรียนรู้เพื่อยกระดับโรงเรียนผู้สูงอายุให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านสุขภาพวิถีพุทธ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ภายใต้กรอบแนวคิดสันติศึกษาเชิงพุทธบูรณาการ ผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 25 รูป/คน ได้แก่ พระสงฆ์ แกนนำชุมชน ผู้บริหารและครูโรงเรียนผู้สูงอายุ และผู้สูงอายุ จากโรงเรียนผู้สูงอายุในจังหวัดพะเยา 5 อำเภอ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และตรวจสอบความน่าเชื่อถือด้วยการตรวจสอบแบบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า 1) เครือข่ายโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดพะเยามีความเข้มแข็งบนฐาน 5 เสาหลักแห่งความสำเร็จ ได้แก่ ผู้นำทางจิตวิญญาณและชุมชน การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุ ทุนทางสังคมและศาสนา กระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต และความร่วมมือเชิงเครือข่าย และ 2) มีกระบวนการดำเนินงาน 6 ขั้นตอนที่เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ โดยนำหลักภาวนา 4 มาใช้เป็นแกนกลางในการออกแบบกิจกรรมสุขภาพวิถีพุทธ ส่งผลให้ผู้สูงอายุเกิดความสมดุลด้านกาย ใจ และสังคม ลดความโดดเดี่ยว และเสริมสร้างคุณค่าและศักยภาพของตนเอง สรุปได้ว่า เครือข่ายโรงเรียนผู้สูงอายุจังหวัดพะเยามีศักยภาพในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านสุขภาพวิถีพุทธ ซึ่งมีบทบาทในการส่งเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุและลดความรุนแรงเชิงโครงสร้างในระดับชุมชน องค์ความรู้จากการถอดบทเรียนสามารถประยุกต์ใช้เป็นต้นแบบในการพัฒนาโรงเรียนผู้สูงอายุในพื้นที่อื่นของประเทศไทยได้อย่างเหมาะสมและยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กวินธิดา จีนเมือง. (2568). การเตรียมความพร้อมก่อนเข้าสู่สังคมสูงวัย. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 8(1), 75-76.
จักรแก้ว นามเมือง. (2561). โรงเรียนผู้สูงอายุ : ต้นแบบการจัดการสุขภาวะและสวัสดิการผู้สูงอายุ. รายงานการวิจัย. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา.
นิชนันท์ บุญโขพุทธบูรณา. (2568) การเพื่อการพัฒนาสุขภาวะองค์รวมผู้สูงอายุของศูนย์บริการสาธารณสุขในสังกัดกรุงเทพมหานคร. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(4), 124-125.
ปฏิมาพร เคลือขอน และพัฒนภาณุ ทูลธรรม. (2568). โรงเรียนผู้สูงอายุ: การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวมภายใต้บริบทสังคมสูงวัย ในพื้นที่เทศบาลตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, 5(1), 157.
ประยงค์ จันทร์แดง. (2561). การดูแลผู้สูงอายุตามแนวพุทธ: กรณีศึกษา โรงเรียนผ้สูงอายุในวัดเขตตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 26(52), 28-29.
พระมหาธณัชพงศ์ สุพฺรหฺมปญฺโญ (คิดอ่าน) และคณะ. (2567). การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผูสูงอายุผานการจัดกิจกรรมการเรียนรูของโครงการวัดบันดาลใจ. วารสารปณิธาน, 20(1), 45.
พระมหาธนาศาล ฐิตสีโล. (2568). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตามหลักภาวนา 4 กรณีศึกษาผู้สูงอายุในอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 10(3), 31.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2560). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย 2559. นครปฐม: พริ้นเทอรี่.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2561). รายงานการวิจัยเปรียบเทียบเพื่อพัฒนานโยบาย เรื่อง การส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้สูงอายุในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
