แนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักอิทธิบาท 4 ของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยนาท
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการบริหารสถานศึกษาแบบการมีส่วนร่วม 2) เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักอิทธิบาท 4 และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักอิทธิบาท 4 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธีประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 297 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติที่ใช้ในงานวิจัย ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ในภาพรวมมีการปฏิบัติอยู่ในระมากที่สุด เพื่อพิจารณารายด้านมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 4 ด้าน คือ ด้านการบริหารวิชาการ ด้านการบริหารงบประมาณ ด้านการบริหารทั่วไป ด้านการบริหารงานบุคคล ตามลำดับ 2) การบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักอิทธิบาท 4 เป็นการประยุกต์การบริหารสถานศึกษาแบบการมีส่วนร่วม 4 กับหลักอิทธิบาท 4 ประกอบด้วย (1) ด้านการบริหารวิชาการ ขับเคลื่อนด้วยความรักในวิชาชีพ (ฉันทะ) ความมุ่งมั่นในการพัฒนาหลักสูตรและการเรียนการสอน (วิริยะ) การเอาใจใส่ต่อนักเรียนและการนิเทศติดตาม (จิตตะ) และการใช้ปัญญาไตร่ตรองเพื่อแก้ปัญหาทางวิชาการ (วิมังสา) (2) ด้านการบริหารงบประมาณ เน้นความโปร่งใสและคุ้มค่า โดยมีความพอใจในการจัดสรรทรัพยากรอย่างเป็นธรรม (ฉันทะ) ความเพียรในการวางแผนและตรวจสอบการใช้จ่าย (วิริยะ) การจดจ่อติดตามผลการใช้งบประมาณ (จิตตะ) และการวิเคราะห์ความคุ้มทุนเพื่อปรับปรุงระบบงาน (วิมังสา) (3) ด้านการบริหารงานบุคคล มุ่งเน้นการสร้างขวัญกำลังใจ โดยเริ่มจากความปรารถนาดีต่อผู้ร่วมงาน (ฉันทะ) ความพยายามในการส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพบุคลากร (วิริยะ) การเอาใจใส่ในสวัสดิการและความก้าวหน้า (จิตตะ) และการพิจารณาประเมินผลการปฏิบัติงานด้วยความเป็นธรรม (วิมังสา) (4) ด้านการบริหารทั่วไป ให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมและความสัมพันธ์ชุมชน โดยมีความรักในการพัฒนาอาคารสถานที่ (ฉันทะ) ความขยันหมั่นเพียรในการดูแลความปลอดภัยและธุรการ (วิริยะ) การใส่ใจในปัญหาสาธารณูปโภคและสัมพันธ์ชุมชน (จิตตะ) และการวางแผนปรับปรุงระบบงานให้ทันต่อเหตุการณ์ (วิมังสา) และ 3) แนวทางการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมตามหลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ 1) ด้านการบริหารวิชาการ มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมในการจัดกระบวนการเรียนรู้ การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียน การนิเทศติดตาม การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่น และการนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างยั่งยืน 2) ด้านการบริหารงบประมาณ ให้ความสำคัญกับการวางแผนใช้งบประมาณล่วงหน้า การสร้างระบบงานที่มีประสิทธิภาพ รวดเร็ว คุ้มค่า มีการติดตามประเมินผลและรายงานผลอย่างโปร่งใส 3) ด้านการบริหารงานบุคคล เน้นการสรรหาบุคลากรตามสมรรถนะ การเปิดโอกาสให้บุคลากรมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การส่งเสริมระเบียบวินัยและจรรยาบรรณ รวมถึงการบริหารงานที่เป็นระบบและตรวจสอบได้ และ 4) ด้านการบริหารทั่วไป มุ่งเน้นการสื่อสารให้ชุมชนตระหนักถึงการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี การบริหารจัดการอาคารสถานที่และสิ่งแวดล้อมให้ถูกสุขลักษณะและปลอดภัย ตลอดจนการส่งเสริมทักษะการสื่อสารและสร้างสัมพันธภาพที่ดี
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2533). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ประสานมิตร.
ขวัญใจ เสือใหญ่. (2559). ภาวะผู้นำตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในเขตตำบลเขาพระทอง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช. สารนิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหามกุฎราชวิทยาลัย.
จรัญ คิดขยัน. (2564). กลยุทธ์การบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมของชุมชน กลุ่มเครือข่าย โรงเรียน กรูด ป่าร่อน คลองสระ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาสุราษฎร์ธานีเขต 1. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
จินพร เพ็ชรฉกรรจ์. (2555). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการบริหารงานโรงเรียนระยองวิทยาคม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาระยอง เขต 1. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
ชาตรี แนวจำปา. (2552). การประยุกต์ใช้อิทธิบาท 4 ในการปฏิบัติหน้าที่ของบุคลากรสำนักป้องกัน และบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
บุญมี บุญเอี่ยม. (2544). ศึกษาการนำอิทธิบาท 4 ไปใช้ในการทำงานศูนย์ควบคุมการบินภูเก็ต บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยทักษิณ.
ประเสริฐ มิ่งเมือง. (2555). การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของผู้ปกครองนักเรียนโรงเรียนบ้านบึง “มนูญวิทยาคาร” สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสมคิด โครธา. (2547). การใช้อิทธิบาท 4 ในการเรียนของพระนิสิตมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลง กรณราชวิทยาลัย. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พระสมุห์ขวัญชัย ปญฺญาวโร (สาลารักษ์). (2561). การบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา ขั้นพื้นฐานในการบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยภูมิ เขต 1. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มะลิกามาศ เสงี่ยมแก้ว. (2550). การนำเสนอรูปแบบการมีส่วนร่วมในการบริหารสถานศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครสวรรค์ เขต 3. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์.
ราตรี พูลพัฒน์. (2553). การมีสjวนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในการบริหารงานของโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
วรภาส ประสมสุข. (2549). หลักการบริหารการศึกษาตามแนวพุทธธรรม. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยนาท. (2565). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ 2565. ชัยนาท: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยนาท.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยนาท. (2566). รายงานผลการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ 2566. ชัยนาท: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชัยนาท.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2579. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สุขพรรษา พะโรงรัมย์. (2556). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการดำเนินงานศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลเมืองเก่า อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.
สุภัทรภร อุ่นทะวารี. (2566). การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองในการจัดการศึกษาของ โรงเรียนเทศบาลอำเภอป่าแดด จังหวัดเชียงราย. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยพะเยา.
Blank. E.B. (1991). A Model Job Description for Personnel Administrator position in North Carolina Public Schoot System. North Carolina. The University of North Carolina at Greensboro.
McCarthy. (1971). The School Managers: Power and conflict in American Public Education. West Sport. CT: Greenwood.
Minudin. (1978). The Role of the Secondary Schools Principals in Sabh Malaysia. Dissertation Abstracts International.
Murry Joseph H.JR. (1996). A Study of the Morai Aspect of Leadership in an Urban. New Oreans Louisiana: University of New Orleans.
Nyanatiloka. (1980). Buddhist Dictionary: Manual of Buddhist Terms and Doctrines Fourth Revised Edition. Sri Lanka: Buddhist Publication Society.
Rideout. Frederick David. (1977). School-based Management for small schools in Newfoundland and Labrador. Dissertation Abstracts International.
