แนวทางการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยาเขต 2
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาของผู้บริหารโรงเรียน 2) เพื่อศึกษาวิธีการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 7 คน และการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญด้านการบริหารการศึกษาอีก 8 คน ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาใน 5 ด้าน ได้แก่ (1) การกำกับดูแลและการประสานงานกลุ่มเครือข่าย มีความเป็นระบบ โปร่งใส และมีทิศทางชัดเจน (2) การเสริมสร้างความร่วมมือ มีการมีส่วนร่วมที่เข้มแข็งและวัฒนธรรมเกื้อกูล (3) การกำหนดเป้าหมายและดำเนินงาน มีแผนงานที่เป็นรูปธรรม ยืดหยุ่นและวัดผลได้ (4) การพัฒนาบุคลากรและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เน้นการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง (5) การติดต่อสื่อสาร มีการใช้เทคโนโลยีและช่องทางหลากหลายที่มีประสิทธิภาพ 2) วิธีการส่งเสริมเครือข่ายทางการศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 เป็นการประยุกต์การส่งเสริมเครือข่ายของผู้บริหาร 5 ด้านเพื่อเชื่อมโยงหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน (การให้) ปิยวาจา (การพูดจาไพเราะ) อัตถจริยา (การทำตนเป็นประโยชน์) และสมานัตตตา (การวางตนเสมอภาค) อย่างเป็นรูปธรรมในแต่ละด้าน 3) แนวทางการส่งเสริมเครือข่ายตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยาเขต 2 เป็นการนำหลักธรรม 4 ประการมาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างและพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือระหว่างโรงเรียนให้เข้มแข็ง 5 ด้านหลัก ประกอบด้วย (1) การกำกับดูแลและประสานงาน ผู้บริหารควรเป็นผู้ให้โอกาสและทรัพยากร (ทาน) ใช้การสื่อสารเชิงบวก (ปิยวาจา) ลงมือทำเป็นแบบอย่าง (อัตถจริยา) และสร้างโครงสร้างการทำงานที่ให้ทุกคนมีส่วนร่วม (สมานัตตตา) (2) การสร้างความร่วมมือ ส่งเสริมกิจกรรมที่เน้นการให้ความช่วยเหลือ (ทาน) สร้างความไว้วางใจผ่านการพูดคุยที่สร้างสรรค์ (ปิยวาจา) เปิดโอกาสให้สมาชิกแสดงศักยภาพ (อัตถจริยา) และสร้างความร่วมมือที่เท่าเทียมกันระหว่างโรงเรียน (สมานัตตตา) (3) การกำหนดเป้าหมาย ตั้งเป้าหมายโดยยึดประโยชน์ของนักเรียนเป็นหลัก (ทาน) เปิดให้ทุกโรงเรียนเสนอความเห็นอย่างอิสระ (ปิยวาจา) พัฒนาแผนงานที่ทำได้จริง (อัตถจริยา) และกำหนดเป้าหมายจากความเห็นพ้องต้องกันของสมาชิก (สมานัตตตา) (4) การพัฒนาบุคลากร จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยไม่หวังผลตอบแทน (ทาน) ใช้คำพูดให้กำลังใจเพื่อกระตุ้นการแสดงความเห็น (ปิยวาจา) เน้นการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง (อัตถจริยา) และให้โอกาสครูทุกระดับมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียม (สมานัตตตา) (5) การสื่อสาร สร้างระบบการให้ข้อมูลที่ทั่วถึง (ทาน) สื่อสารด้วยความเข้าใจและให้เกียรติ (ปิยวาจา) พัฒนาเครื่องมือสื่อสารที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม (อัตถจริยา) และเปิดช่องทางให้ทุกคนสามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างเท่าเทียม (สมานัตตตา)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กิตติพงษ์ วงศ์ไชย. (2565). ปัจจัยการบริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการ. วารสารการจัดการ, 20(1), 123–140.
ชลิตา จันทรเกษม. (2561). การใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการเสริมสร้างภาวะผู้นำเครือข่ายผู้บริหารสถานศึกษา. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ธรรมรักษ์ พงศ์วิชัย. (2562). การบริหารองค์กรตามหลักสังคหวัตถุ 4. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นภา ชาลี. (2565). การบริหารสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเลย เขต 2. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
นริศรา วงษ์น้อย. (2566). แนวทางการบริหารงานวิชาการในยุคฐานวิถีชีวิตใหม่ตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของโรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา นครปฐม เขต 1. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
นฤมล ฤทธิแสง. (2561). การพัฒนาแนวทางการบริหารกลุ่มเครือข่ายเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาสาหรับสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พจมาศ ไชยวิเศษ. (2566). แนวทางการบริหารสถานศึกษาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกลุ่มเครือข่ายตำบลนายาง จังหวัดเพชรบุรี. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูสังฆกิจจานุรักษ์ (จำนงค์ ยิ่งดำนุ่น). (2566). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการเพิ่มศักยภาพให้บริการของบุคลากรองค์การบริหารส่วนตำบลพนมวังก์ อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง.วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหากฤษฎา ธมฺมรโต. (2564). หลักธรรมในพระพุทธศาสนากับการสร้างความสัมพันธ์ในเครือข่ายการศึกษา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสุนทร ธมฺมธโร (บุญคง). (2560). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนม จังหวัดระยอง. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พิสิฐ เทพไกรวัล. (2554). การพัฒนารูปแบบเครือข่ายความร่วมมือเพื่อคุณภาพการจัดการศึกษาในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539).พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลกรณราชวิทยาลัย.
มาลินี โพธิ์งาม. (2563). รูปแบบการเสริมสร้างเครือข่ายชุมชนทางการศึกษาโดยใช้หลักสังคหวัตถุ 4. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
ยุวนาถ คงแหล่, สันติ อุนจะนำ และสรัญญา แสงอัมพร. (2564). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครศรีธรรมราช เขต 3. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 12(1), 17–27.
ราตรี รัตนโสภา, สุทธิพงษ์ ศรีวิชัย และพระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน. (2563). ศึกษาสภาพปัจจุบันการบริหารเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนวิถีพุทธพระราชทาน. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 1(1), 28–36.
สมชาย อรรควุฒิ. (2562). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในการบริหารเครือข่ายทางการศึกษาในโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ (พิมพ์ ธมฺมธโร). (2541). ธรรมะสร้างเยาวชน. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สุนิษา สุวรรณชาติ, รัฐพร กลิ่นมาลี และวีระยุทธ ชาตะกาญจน์. (2567). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ของครูในศตวรรษที่ 21 โรงเรียนการศึกษาสงเคราะห์ภาคใต้กลุ่ม 7 สังกัดสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 9(2), 2373-2386.
