นวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษาภายใต้หลักไตรสิกขา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้นำเสนอแนวคิดการบูรณาการหลักไตรสิกขากับการพัฒนานวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษา สอดคล้องกับนโยบายความเร่งด่วน (Quick Win) ของกระทรวงศึกษาธิการที่กำหนดให้ "ความปลอดภัยของผู้เรียน" เป็นนโยบายสำคัญลำดับแรก ในสถานการณ์ปัจจุบันที่พบว่าความเสี่ยงและภัยคุกคามในสถานศึกษามีหลากหลายมิติมากขึ้น ทั้งด้านกายภาพ จิตใจ สังคม การนำหลักไตรสิกขา อันประกอบด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา มาประยุกต์ใช้กับการสร้างความปลอดภัยในสถานศึกษา เกิดการพัฒนาใน 3 มิติสำคัญ ได้แก่ 1) มิติศีล (สีลสิกขา) 2) มิติสมาธิ (จิตตสิกขา) 3) มิติปัญญา (ปัญญาสิกขา) บทความนี้นำเสนอโมเดล "TriSafety" ซึ่งเป็นแบบจำลองนวัตกรรมความปลอดภัยภายใต้หลักไตรสิกขา ประกอบด้วยโครงสร้างวงกลม 3 ชั้น โดยมีเป้าหมาย "ปลอดภัยอย่างยั่งยืน" เป็นแกนกลาง ล้อมรอบด้วยหลักไตรสิกขาและมิติความปลอดภัย 4 ด้าน ขับเคลื่อนด้วยกระบวนการ "SAFE" (Survey-Awareness-Formation-Evaluation) ผ่านการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อสังคมแห่งการเรียนรู้ที่ปลอดภัยและเอื้อต่อการพัฒนาศักยภาพของเยาวชนไทยอย่างเต็มที่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
กรมสามัญศึกษา. (2565). คู่มือการจัดการความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). คู่มือการดำเนินงานตามแผนความปลอดภัยสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: ศูนย์ความปลอดภัยในสถานศึกษา.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). นโยบาย Quick Win 7 วาระเร่งด่วน: การยกระดับความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักนโยบายและแผนการศึกษา.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2566). รายงานสถิติความปลอดภัยในสถานศึกษาปี 2566. กรุงเทพมหานคร: สำนักนโยบายและแผนการศึกษา.
จันทร์จิรา วงษ์ขมทอง. (2565). การพัฒนาจิตสำนึกด้านความปลอดภัยในเยาวชนโดยใช้กระบวนการไตรสิกขา. วารสารครุศาสตร์, 50(3),178-195.
จิรวัฒน์ วีรังกร. (2564). การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ตามแนวพุทธศาสตร์. วารสารศึกษาศาสตร์, 32(2), 78-92.
ณรงค์ชัย อัครเศรณี. (2566). ความปลอดภัยทางดิจิทัลในสถานศึกษา: แนวทางการป้องกันและแก้ไขปัญหา. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา, 14(1), 10-22.
ทิศนา แขมมณี. (2564). นวัตกรรมการศึกษา: ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธีระ รุญเจริญ. (2566). การพัฒนานวัตกรรมความปลอดภัยแบบมีส่วนร่วมในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 20(38), 15-27.
นิพนธ์ เทพวัลย์. (2566). ความปลอดภัยในสถานศึกษา: โจทย์ท้าทายยุคดิจิทัล. วารสารการบริหารการศึกษา, 15(2), 45-60.
บุญเลิศ ไพรินทร์, จันทรา เทพอวยพร และสุรีย์ บุญญานุพงศ์. (2566). ปัจจัยความสำเร็จของนวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษา: การศึกษาเชิงสังเคราะห์. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์, 18(2), 78-95.
ประเวศ วะสี. (2564). การศึกษาเพื่อพัฒนาปัญญา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
พงษ์เทพ จิระโร. (2564). แนวคิดความปลอดภัยในสถานศึกษาสำหรับศตวรรษที่ 21. วารสารการบริหารและนิเทศการศึกษา, 12(1), 25-36.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2561). พุทธธรรม ฉบับเดิม. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2563). ไตรสิกขา: หลักการศึกษาเพื่อพัฒนามนุษย์. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 39. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ.
พระมหาบุญชอบ อินคา. (2566). นวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษาตามหลักไตรสิกขา: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 10(1), 125-142.
พระมหาบุญมี มาลัยทอง. (2565). การบูรณาการหลักพุทธธรรมกับการพัฒนาการศึกษาไทย. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 9(1), 95-112.
พระมหาไพฑูรย์ วรรณบุตร. (2564). รูปแบบการจัดการศึกษาตามหลักไตรสิกขาสำหรับโรงเรียนพระปริยัติธรรม. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 8(3), 45-62.
พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต. (2564). การพัฒนาจิตตามแนวพุทธศาสนาเพื่อการศึกษา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 12(1), 77-92.
พระมหาอุดร สุทฺธิญาโณ. (2565). การประยุกต์หลักสติในพระพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาทักษะการจัดการความเครียดในเด็กและเยาวชน. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 13(2), 45-62.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และพเยาว์ ยินดีสุข. (2563). การสร้างนวัตกรรมการศึกษาแบบมีส่วนร่วม. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 15(2), 15-28.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์. (2565). แนวคิดและทฤษฎีนวัตกรรมการเรียนรู้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภฤศ โสภณณิชกุล. (2561). แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักไตรสิกขา สำหรับผู้ต้องขังเรือนจำจังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วิจารณ์ พานิช. (2565). การบูรณาการพุทธธรรมกับการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์, 33(2), 1-15.
วิจิตร ศรีสอ้าน. (2565). นวัตกรรมความปลอดภัยในยุคดิจิทัล: กรณีศึกษาสถานศึกษาต้นแบบ. วารสารการบริหารการศึกษา, 16(1), 12-25.
วิลาสินี อดุลยานนท์. (2564). การสร้างความปลอดภัยทางจิตใจในสถานศึกษา. วารสารจิตวิทยาการศึกษา, 9(2), 55-68.
วีรชัย พุทธวงศ์. (2565). การจัดการความปลอดภัยแบบองค์รวมในโรงเรียน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริวรรณ ฉัตรมณีรุ่งเจริญ. (2564). ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 32(3), 1-14.
ศูนย์ความปลอดภัยในสถานศึกษา. (2566). รายงานประจำปี 2566: สถานการณ์ความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สมพงษ์ จิตระดับ. (2564). การสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยในโรงเรียน. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2565). คู่มือการพัฒนานวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). ยุทธศาสตร์ความปลอดภัยในโรงเรียน: จากนโยบาย Quick Win สู่การปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สิริกร กาญจนสุนทร. (2566). การพัฒนาวัฒนธรรมความปลอดภัยในโรงเรียนตามหลักไตรสิกขา. วารสารครุศาสตร์, 51(1), 123-140.
สุมน อมรวิวัฒน์. (2562). หลักบูรณาการทางการศึกษาตามนัยแห่งพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุรพล ไกรสราวุฒิ. (2564). การประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาในการพัฒนาผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 8(2), 115-132.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2565). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2566). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมความปลอดภัยในสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Edmondson A, Higgins M, Singer S, and Weiner J. (2018). Understanding psychological safety in health care and education organizations: A comparative perspective. Research in Human Development, 13(1), 65-83.
Kirkpatrick JD. (2006). Evaluating Training Programs: The Four Levels. 3rd ed. San Francisco: Berrett-Koehler Publishers.
Rogers EM. (2010). Diffusion of Innovations. 5th ed. New York: Free Press.
