วิเคราะห์การคิดของปัญญาประดิษฐ์และของมนุษย์ ด้วยแนวคิดพุทธปรัชญาเถรวาท

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง “วิเคราะห์การคิดของปัญญาประดิษฐ์และของมนุษย์ด้วยแนวคิดพุทธปรัชญาเถรวาท”นี้ มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1. เพื่อทราบการคิดของปัญญาประดิษฐ์ว่าคิดได้เองเหมือนมนุษย์หรือไม่ และ 2. เพื่อทราบการคิดของปัญญาประดิษฐ์จะมีโทษ คือเป็นอันตรายต่อสังคมมนุษย์หรือไม่ โดยใช้แนวคิดพุทธปรัชญาเถรวาท (ขันธ์ห้าและปฏิจจสมุปบาท) ในการวิเคราะห์ พบว่า การคิดของปัญญาประดิษฐ์ คิดได้ไม่เหมือนมนุษย์ เนื่องจากขันธ์ห้าแตกต่างกัน ทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญญาประดิษฐ์ไม่มีส่วนที่ทำให้ตื่นรู้ทางกายและตื่นรู้ทางจิต แต่ปัญญาประดิษฐ์ก็อาจคิดได้เองเหมือนมนุษย์แต่ละคนที่คิดแตกต่างกันไป ถ้าเราไม่นิยามว่า การคิดเกิดจากจิตที่เป็นอสสารเท่านั้น แต่สสารก็อาจคิดเองได้ เช่น สมอง (ของสัตว์) หรือสมองกล (ของคอมพิวเตอร์) เป็นต้น ส่วนวัตถุประสงค์ประการที่สอง พบว่า นอกจากปัญญาประดิษฐ์จะมีคุณประโยชน์มากมาย แต่ก็อาจจะมีอันตรายต่อมนุษย์ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการสร้างโปรแกรมเบื้องต้นก่อนที่จะมีการคิดต่อยอดแบบคิดได้เองไว้ดีหรือร้าย ตามหลักเหตุปัจจัยหรือปฏิจจสมุปบาท เห็นว่า ถ้าสร้างโปรแกรมเบื้องต้นที่ใช้ป้อนเข้าไปในปัญญาประดิษฐ์นั้นเป็นเรื่องที่ดี การคิดต่อยอดหรือคิดได้เองก็มีแนวโน้มไปในทางดี แต่ถ้าสร้างโปรแกรมเบื้องต้นที่ใช้ป้อนเข้าไปในปัญญาประดิษฐ์นั้น เป็นความคิดไม่ดีหรือชั่วร้าย แนวโน้มการคิดต่อยอดหรือการคิดได้เองของปัญญาประดิษฐ์ก็มีแนวโน้มที่จะเป็นไปในทางไม่ดีหรือคิดร้าย อันอาจจะนำไปสู่การกระทำที่เป็นอันตรายต่อสังคมมนุษย์ได้