การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง “การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์” มีวัตถุประสงค์ 3 คือ 1) เพื่อศึกษางานสาธารณสงเคราะห์ในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาสภาพพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ และ 3) เพื่อการนำเสนอการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ที่เหมาะสมของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจการศึกษาเชิงเอกสารปฐมภูมิ คือ พระไตรปิฎก และทุติยภูมิงานเอกสารที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งการสังเกต การสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 4 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มพระสังฆาธิการ 2) กลุ่มนักวิชาการด้านการจัดการเชิงพุทธ 3) กลุ่มผู้นำชุมชน และ 4) กลุ่มประชาชนทั่วไป รวม 48 รูป/คน และการสนทนากลุ่ม โดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจงแล้วนำเสนอเชิงพรรนณาวิเคราะห์

ผลการวิจัย พบว่า

1) งานสาธารณสงเคราะห์ในพระพุทธศาสนาจำเป็นต้องอาศัยหลักการบริหารวัดสมัยใหม่ควบคู่กับหลักธรรม ได้แก่ การสร้างค่านิยมร่วม การจัดโครงสร้างองค์กร การจัดระบบงาน การจัดกิจกรรมอย่างเป็นรูปธรรม และการพัฒนาบุคลากร โดยยึดหลัก “สะอาด สว่าง และสงบ” เป็นกรอบสำคัญในการจัดการพื้นที่วัดให้เอื้อต่อการเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และการช่วยเหลือสังคมอย่างยั่งยืน

2) สภาพพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ จำนวน 5 แห่ง ได้แก่ วัดสว่างอารมณ์ วัดปทุมทอง วัดทุ่งไทรขะยูง วัดสีโควนาราม และวัดสุทธิธรรมาราม พบว่า พื้นที่ต้นแบบแต่ละแห่งมีบริบททางประวัติศาสตร์ ที่ตั้ง สภาพชุมชน และรูปแบบการดำเนินงานด้านสาธารณสงเคราะห์ที่แตกต่างกัน แต่มีจุดร่วมสำคัญคือการทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการช่วยเหลือประชาชนในระดับชุมชน

3) การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ที่เหมาะสมของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์ มี 5 ด้าน คือ เชิงนโยบาย เชิงโครงสร้างและการบริหาร เชิงบุคลากร เชิงบริการและกิจกรรม และสู่ความยั่งยืน การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบงานสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์จังหวัดสุรินทร์จำเป็นต้องดำเนินการควบคู่กันทั้งในมิติด้านจิตใจ สังคม เศรษฐกิจ และสุขภาพ โดยยึดหลักพระพุทธศาสนาเป็นฐาน และใช้การมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน เพื่อให้เกิดผลลัพธ์เชิงประจักษ์และสามารถขยายผลไปสู่พื้นที่อื่นได้อย่างยั่งยืน