การบูรณาการความร่วมมือในการขับเคลื่อนนโยบายความปลอดภัยทางถนน ของศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน (ศปถ.) ในระดับพื้นที่ เพื่อลดต้นทุนทางสังคมและเศรษฐกิจ: กรณีศึกษาจังหวัดสุรินทร์
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการรับรู้ผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจจากอุบัติเหตุทางถนน 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์และความสามารถในการทำนายทางสถิติของปัจจัยด้านกายภาพและสิ่งแวดล้อมทางถนน ความถี่ของพฤติกรรมเสี่ยงที่ประชาชนพบเห็น และการรับรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชน และ 3) สังเคราะห์โมเดลเชิงนโยบายสำหรับการบูรณาการความร่วมมือด้านความปลอดภัย ทางถนนในจังหวัดสุรินทร์ ใช้การวิจัยแบบผสมผสานเชิงอธิบายตามลำดับขั้น ประชากรเป็นประชาชนผู้ใช้ถนนอายุ 18 ปีขึ้นไปในจังหวัดสุรินทร์ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ 400 คน จาก 17 อำเภอ คัดเลือกโดยกำหนดโควตาตามสัดส่วนประชากรรายอำเภอร่วมกับการเลือกแบบสะดวก เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามมาตรประมาณค่า 5 ระดับ จำนวน 46 ข้อ วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณ ผลเชิงปริมาณนำไปกำหนดประเด็นศึกษาเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 70 คน คัดเลือกแบบเจาะจงตามบทบาทและประสบการณ์ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการศึกษาเอกสาร วิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงประเด็น
ผลการวิจัยพบว่า การรับรู้ผลกระทบทางสังคมและเศรษฐกิจโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 3.63, SD = 0.76) โดยผลกระทบสำคัญ ได้แก่ การบาดเจ็บรุนแรง การสูญเสียผู้หารายได้หลักของครัวเรือน ความเสียหายต่อทรัพย์สิน การสูญเสียโอกาสทางการศึกษา และผลกระทบต่อสภาพจิตใจ ปัจจัยทั้งสามด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการรับรู้ผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .363–.393, p < .001) และร่วมกันอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 27.3 โดยแบบจำลองถดถอยพหุคูณมีนัยสำคัญทางสถิติ (R² = .273, F(3, 396) = 49.686, p < .001) ความถี่ของพฤติกรรมเสี่ยงมีอำนาจทำนายสูงที่สุด (β = .322, p < .001) รองลงมาคือการรับรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชน (β = .236, p < .001) และปัจจัยด้านกายภาพและสิ่งแวดล้อมทางถนน (β = .150, p = .009) ผลเชิงคุณภาพชี้ว่า กลไกเชื่อมประสาน ระบบข้อมูลร่วม ทรัพยากร ความต่อเนื่องในการดำเนินงาน และการมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นเงื่อนไขสำคัญ การบูรณาการผลเชิงปริมาณ ข้อค้นพบเชิงคุณภาพ และหลักฐานเอกสารนำไปสู่โมเดล “ระบบนิเวศการจัดการความปลอดภัยทางถนนระดับพื้นที่” ซึ่งเชื่อมโยงโครงสร้างภาคี ระบบข้อมูลร่วม กลไกประสานงาน การจัดการจุดเสี่ยงและพฤติกรรมเสี่ยง การมีส่วนร่วมของประชาชน และการสนับสนุนด้านนโยบายและงบประมาณ เพื่อสนับสนุนการลดความเสี่ยง ความรุนแรงของการบาดเจ็บ และต้นทุนทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างเป็นระบบ
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ชีวิตระดับอำเภอ อำเภอสว่างแดนดิน จังหวัดสกลนคร. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข, 3(2), 372–387. https://he03.tci-thaijo.org/index.php/AJHSD/article/view/4625
กฤษณพงค์ พูตระกูล, ศุภกร ปุญญฤทธิ์, และเสกสัณ เครือคำ. (2560). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ การศึกษาข้อเสนอในเชิงนโยบายเพื่อการแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุจราจรทางบก. สถาบันอาชญาวิทยาและการบริหารงานยุติธรรม มหาวิทยาลัยรังสิต และโรงเรียนนายร้อยตำรวจ. https://elibrary.tsri.or.th/fullP/RDG5910053/RDG5910053_full.pdf
ชญานิน กฤติยะโชติ, เปรมปรีดิ์ ชวนะนรเศรษฐ์, สุภาภรณ์ ทัศนพงศ์, อนุพันธ์ สุวรรณพันธ์, และวีระชน เกลียวกลม. (2567). การส่งเสริมวัฒนธรรมความปลอดภัยทางถนนช่วงเทศกาลสงกรานต์ด้วยมาตรการ “ด่านชุมชนปากหวาน”: บทเรียนจากการดำเนินงานในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย, 3(2), 100–107. https://so14.tci-thaijo.org/index.php/thpjournal/article/view/3035
ชมพูนุท โกสลากร เพิ่มพูนวิวัฒน์, ชัยยุทธ์ กลีบบัว, และจตุรภัทร จันทร์ทิตย์. (2563). รายงานฉบับสมบูรณ์ วัยคะนองกับพฤติกรรมความเสี่ยงในอุบัติเหตุทางถนน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. https://resourcecenter.thaihealth.or.th/assets/mediadol/download_dol/78a25cea-4a4a-eb11-80ec-00155d09b41f/downloaded_file_20251110063531.pdf
ชิติพัทร สุขขี. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำนโยบายไปปฏิบัติ กรณีการขับเคลื่อนการป้องกันและลดอุบัติเหตุทางถนนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดราชบุรี [การค้นคว้าอิสระรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations. https://doi.org/10.58837/CHULA.IS.2022.372
ณิชมน ทองพัฒน์, สุเมธ องกิตติกุล, จิตรเลขา สุขรวย, ชัยพร ชุ่มบุญชู, และสิทธา ตรีพรชัยศักดิ์. (2567). การศึกษาเพื่อสนับสนุนการดำเนินมาตรการด้านความปลอดภัยทางถนนในระดับท้องถิ่นให้สอดคล้องกับกลยุทธ์ของแผนแม่บทด้านความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565–2570. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. https://tdri.or.th/wp-content/uploads/2024/08/2024_03_HRS_570512-1.pdf
ธนัญชัย บุญหนัก, กุหลาบ รัตนสัจธรรม, ชิงชัย เมธพัฒน์, และทนงศักดิ์ ยิ่งรัตนสุข. (2560). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุระหว่างความบกพร่องของผู้ขับขี่ พฤติกรรมการขับขี่ที่ไม่ปลอดภัย และความรุนแรงของอุบัติเหตุจราจรของผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ในเขตอุตสาหกรรม. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 11(2), 60–70. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JHR/article/view/107878
ธนาภรณ์ สุรภีสัก. (2567). กลไกการขับเคลื่อนศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนในช่วงเทศกาลปีใหม่และเทศกาลสงกรานต์ (พ.ศ. 2565–2567) [การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. คลังวิทยานิพนธ์และงานวิจัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2024/TU_2024_6603010288_20077_30592.pdf
บัณฑิต ตั้งกมลศรี. (2559). ปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการขับขี่ปลอดภัยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในเขตภาคเหนือ: วิเคราะห์กลุ่มพหุ [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยบูรพา. https://buuir.buu.ac.th/xmlui/handle/1234567890/11477
ปรีดา จาตุรพงศ์, มณเฑียร สติมานนท์, และสุพัตรา สำราญจิตร์. (2563). รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยการพัฒนาระบบการประเมินมูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจจากอุบัติเหตุทางถนนในภาพรวมของประเทศไทยที่เป็นมาตรฐาน. มูลนิธิไทยโรดส์. http://www.thairoads.org/wp-content/uploads/2023/04/Research-_Report_Thairoads-2563.pdf
วิชุดา เสถียรนาม, กนกพร รัตนสุธีระกุล, ธเนศ เสถียรนาม, จินดาพร จำรัสเลิศลักษณ์, พงษ์พันธ์ แทนเกษม, ธันยาภรณ์ สมอุดร, ธวัชชัย บุตรศรี, รัตนาภรณ์ แก้วกลึงกลม, พรศิริ อุระภา, และธนากรณ์ ติยะบุตร. (2559). คู่มือจัดการ “จุดเสี่ยง” ทางถนนในชุมชน (ฉบับปรับปรุงใหม่). ศูนย์วิชาการเพื่อความปลอดภัยทางถนน และมูลนิธินโยบายถนนปลอดภัย. https://www.roadsafetythai.org/edoc/doc_20181120145048.pdf
ศิริธงชัย ชูนาคา. (2559). การศึกษาความปลอดภัยทางถนนในเขตชุมชนเมือง: กรณีศึกษาบ้านคลองแงะ อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา [วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. https://kb.psu.ac.th/psukb/handle/2016/11485
ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนน. (2565). แผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565–2570. กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. https://roadsafety.disaster.go.th/roadsafety/download/7377?id=21555
ศูนย์อำนวยการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดสุรินทร์. (2568). แผนปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนนจังหวัดสุรินทร์ ประจำปี พ.ศ. 2568. https://myoffice.surinpeo.go.th/data/tkk3/25680221_102502_7186.pdf
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร. (2568). รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนของกระทรวงคมนาคม พ.ศ. 2567. สำนักแผนความปลอดภัย. https://www.otp.go.th/uploads/tiny_uploads/PDF/2568-10/20251002_Report_RoadAccident_2567_resize.pdf
สุเมธ องกิตติกุล, ณิชมน ทองพัฒน์, จิตรเลขา สุขรวย, ชัยพร ชุ่มบุญชู, สิทธา ตรีพรชัยศักดิ์, นันทชาติ รัตนบุรี, และธมลวรรณ ทาสุวรรณ. (2565). โครงการศึกษาเพื่อติดตามและประเมินผลแผนแม่บทความปลอดภัยทางถนน พ.ศ. 2565–2570. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. https://tdri.or.th/2024/08/570433/
อุดมกฤษฏิ์ ศรีนนท์, รัศมี ศรีนนท์, เสกสรร ดีชวนะเลิศ, สมคิด เชาว์ช่างเหล็ก, และทวี เลียวประโคน. (2563). การถอดบทเรียนโครงการแก้ไขจุดเสี่ยงทางถนนในชุมชนโดยหน่วยจัดการร่วม (NODE) ศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. พุทธมัคค์, 5(1), 74–90. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/bdm/article/view/240711
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571. https://doi.org/10.1093/jopart/mum032
Chantith, C., Permpoonwiwat, C. K., & Hamaide, B. (2021). Measure of productivity loss due to road traffic accidents in Thailand. IATSS Research, 45(1), 131–136. https://doi.org/10.1016/j.iatssr.2020.07.001
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
Donabedian, A. (1966). Evaluating the quality of medical care. The Milbank Memorial Fund Quarterly, 44(3, Suppl.), 166–206. https://doi.org/10.2307/3348969
Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An integrative framework for collaborative governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1–29. https://doi.org/10.1093/jopart/mur011
Haddon, W., Jr. (1970). On the escape of tigers: An ecologic note. American Journal of Public Health and the Nation’s Health, 60(12), 2229–2234. https://doi.org/10.2105/AJPH.60.12.2229-b
Hooghe, L., & Marks, G. (2003). Unraveling the central state, but how? Types of multi-level governance. American Political Science Review, 97(2), 233–243. https://doi.org/10.1017/S0003055403000649
International Transport Forum. (2008). Towards zero: Ambitious road safety targets and the Safe System approach. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789282101964-en
Pressman, J. L., & Wildavsky, A. B. (1973). Implementation: How great expectations in Washington are dashed in Oakland; or, why it’s amazing that federal programs work at all. University of California Press.
Sarker, M. S., Carsten, O., Huang, Y., & Hajiseyedjavadi, F. (2023). Motivations of pedestrians for safe use of highway crossing: An application of the behaviour change model COM-B in Bangladesh. Traffic Safety Research, 4, Article e000037. https://doi.org/10.55329/apul4688
Uzondu, C. C. (2019). The influence of road safety culture on driver behaviour: A study of Nigerian drivers [Doctoral dissertation, University of Leeds]. White Rose eTheses Online. https://etheses.whiterose.ac.uk/id/eprint/25329/
Wijnen, W. (2024). Road safety and welfare [Doctoral dissertation, Delft University of Technology]. https://doi.org/10.4233/uuid:a370c3e3-22d8-4a33-81fe-a8c2a3043565
World Bank. (2017). The high toll of traffic injuries: Unacceptable and preventable. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/8d9b43ee-4ad4-501c-8e49-c58463ce6d52
World Health Organization. (2023). Global status report on road safety 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240086517
World Health Organization, & United Nations Regional Commissions. (2021). Global plan for the Decade of Action for Road Safety 2021–2030. World Health Organization. https://www.who.int/publications/m/item/global-plan-for-the-decade-of-action-for-road-safety-2021-2030
World Health Organization Regional Office for South-East Asia. (2024). WHO South-East Asia regional status report on road safety: Towards safer and sustainable mobility. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789290211730
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
