ทบทวน “กฎร้อยละ 35” บทวิเคราะห์รายจ่ายขั้นต่ำเพื่อการจัดบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเหมาะสมของการกำหนดสัดส่วนรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ต่อรายได้สุทธิของรัฐบาลที่ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 36 โดยใช้แนวทางรายจ่ายกำหนดรายได้ (Expenditure approach) ด้วยวิธีวิเคราะห์สถิติตัวแบบฟังก์ชันต้นทุน (Cost function) เพื่อประมาณการรายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นสำหรับการจัดบริการสาธารณะของ อปท. ข้อมูลเชิงประจักษ์มาจากกลุ่มตัวอย่าง อปท. จำนวน 1,006 แห่งด้วยวิธีสุ่ม ผลวิจัยพบว่า รายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นสำหรับ อปท. แต่ละประเภทแตกต่างกัน โดยอยู่ระหว่าง 6,548.67 ถึง 19,146.38 บาทต่อประชากร เมื่อคำนวณในภาพรวมพบว่า อปท. ทั่วประเทศต้องการงบประมาณรายจ่ายขั้นต่ำ 1.313 ล้านล้านบาทต่อปีโดยอ้างอิงข้อมูลปีงบประมาณ 2567 การวิจัยนี้นำไปสู่ข้อเสนอแนะว่า สัดส่วนรายได้ท้องถิ่นต่อรายได้สุทธิของรัฐบาลควรเท่ากับร้อยละ 47.09 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายร้อยละ 35 ตามกรอบกฎหมายการกระจายอำนาจอย่างมีนัยสำคัญ และเสนอแนะให้รัฐปรับปรุงแนวทางการจัดสรรรายได้แก่ อปท. จากเกณฑ์สิทธิ์หรือแหล่งกำเนิดภาษีไปสู่เกณฑ์ความต้องการงบประมาณรายจ่าย เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สมดุลทางการคลังและเพื่อส่งเสริมการกระจายอำนาจทางการคลังในระยะยาว
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จรัส สุวรรณมาลา. (2542). รัฐบาล-ท้องถิ่น ใครควรจัดบริการสาธารณะ? สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์. (2559). การคลังท้องถิ่น: การขยายฐานรายได้และมาตรการลดความเหลื่อมล้ำ. สถาบันพระปกเกล้า.
ยศธร ทวีพล, สมศักดิ์ อมรสิริพงศ์, รัฐศิรินทร์ วังกานนท์, และนภเรณู สัจจรักษ์ ธีระฐิติ. (2561). ระบบการคลังท้องถิ่นญี่ปุ่น: บทเรียนจากประเทศพัฒนาแล้ว. วารสารญี่ปุ่นศึกษา, 35(1), 21–40. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/japanese/article/view/165108
วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2550). คู่มือการเสริมสร้างสุขภาพทางการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วิทยาลัยพัฒนาการปกครองท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า.
วีระศักดิ์ เครือเทพ. (2568). ทางเลือกใหม่ในการบริหารรายได้ของท้องถิ่นไทย. หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่.
วุฒิสาร ตันไชย, อรทัย ก๊กผล, ศิกานต์ อิสสระชัยยศ, วิลาวัลย์ หงษ์นคร, อภิวรรณ ซักเซ็ค, พิชิตชัย กิ่งพวง, เอกวีร์ มีสุข, และสุเชาว์ ชยมชัย. (2558). ข้อเสนอเชิงนโยบายนวัตกรรมการพัฒนารายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สถาบันพระปกเกล้าและมูลนิธิเอเชีย.
สกนธ์ วรัญญูวัฒนา. (2553). วิถีใหม่การพัฒนารายรับท้องถิ่นไทย. สถาบันพระปกเกล้า.
สกนธ์ วรัญญูวัฒนา. (2556). การกระจายอำนาจทางการคลังสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น: แนวคิดและการปฏิบัติกรณีศึกษาประเทศไทย. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อาพัชณา กองทองนอก. (2568). ความเหลื่อมล้ำทางการคลังท้องถิ่น: สำรวจสาเหตุของความเหลื่อมล้ำทางการคลังท้องถิ่นและแนวทางการแก้ไขเพื่อความเป็นธรรม. วารสารพิพัฒนสังคม, 2(3), 50–65. https://so15.tci-thaijo.org/index.php/jsdrp/article/view/2005
Bahl, R. W. (1999). Implementation rules for fiscal decentralization (Working Paper No. 99-1). Georgia State University, International Studies Program.
Bahl, R., & Linn, J. (1992). Urban public finance in developing countries. Oxford University Press.
Duncombe, W., & Yinger, J. (2007). Does school district consolidation cut costs? Education Finance and Policy, 3(4), 341–375.
Inman, R. P., & Rubinfeld, D. L. (1997). Rethinking federalism. Journal of Economic Perspectives, 11(4), 43–64.
Krueathep, W. (2014). Bad luck or bad budgeting: An analysis of budgetary roles underpinning poor municipal fiscal conditions in Thailand. Public Budgeting & Finance, 34(1), 51–72. https://doi.org/10.1111/pbaf.12040
Ladd, H. F., & Yinger, J. (1989). America’s ailing cities: Fiscal health and the design of urban policy. Johns Hopkins University Press.
Mochida, N. (2006). Local government organization and finance: Japan. In A. Shah (Ed.), Local governance in industrial countries (pp. 149–188). World Bank.
Mochida, N. (2007). Measuring fiscal needs: Japan’s experiences (CIRJE Discussion Paper No. CIRJE-F-511). University of Tokyo. http://www.cirje.e.u-tokyo.ac.jp/research/dp/2007/2007cf511.pdf
Musgrave, R. A., & Musgrave, P. B. (1989). Public finance in theory and practice. McGraw-Hill.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). Making decentralisation work: A handbook for policy-makers. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Government at a glance 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0efd0bcd-en
Rodden, J. (2006). Hamilton’s paradox: The promise and peril of fiscal federalism. Cambridge University Press.
Shah, A. (Ed.). (2006). Local governance in developing countries. World Bank.
Wright, G. (2017). New rules for implementation of fiscal decentralization. Developments in Administration, 2(1), 75–104. https://doi.org/10.46996/dina.v2i1.5113
