การบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ

บทคัดย่อ

ดุษฎีนิพนธ์นี้ มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาสภาพการณ์ของการบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ 2) เพื่อพัฒนากระบวนการบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ และ 3) เพื่อนำเสนอรูปแบบการบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรที่ปฏิบัติงานในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดร้อยเอ็ดที่ได้รับรางวัลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีการบริหารจัดการที่ดี จำนวน 299 คน กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 21 รูป/คน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสานวิธี โดยออกแบบการวิจัยเชิงอธิบายเป็นลำดับ (Explanatory Sequential Design) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วยแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งมีค่าความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.60–1.00 และมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.92 รวมทั้งแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า สภาพการณ์การบริหารการปกครองพุทธบูรณาการ และสภาพการณ์การบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นเลิศ โดยรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน โดยเรียงจากค่าเฉลี่ยสูงไปต่ำ ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านหลักความคุ้มค่า รองลงมาคือ ด้านหลักนิติธรรม และด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุดคือ ด้านหลักความรับผิดชอบ

การพัฒนากระบวนการและรูปแบบการบริหารดังกล่าวใช้การสังเคราะห์องค์ประกอบตามค่าความถี่ที่ปรากฏ แบ่งออกเป็น 2 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ และ (2) การบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการ องค์ประกอบด้านการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดีประกอบด้วยหลักสำคัญ 6 ประการ ได้แก่ หลักนิติธรรม หลักคุณธรรม หลักความโปร่งใส หลักการมีส่วนร่วม หลักความรับผิดชอบ และหลักความคุ้มค่า ซึ่งทำหน้าที่เป็นกรอบเชิงโครงสร้างและเชิงกระบวนการในการบริหารจัดการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส ตรวจสอบได้ และมุ่งประโยชน์สาธารณะ ขณะเดียวกัน องค์ประกอบด้านการบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการมุ่งเน้นการพัฒนามิติคุณธรรมและจิตสำนึกของผู้บริหารและบุคลากร โดยบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา เพื่อกำกับการใช้อำนาจและการตัดสินใจให้ตั้งอยู่บนฐานของความเมตตา ความเข้าใจผู้อื่น ความเป็นกลาง และความไม่ลำเอียง อันช่วยลดการเลือกปฏิบัติ สร้างความไว้วางใจ และเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับประชาชน

ผลการสังเคราะห์นำไปสู่การนำเสนอรูปแบบการบริหารการปกครองเชิงพุทธบูรณาการที่มีลักษณะเป็นระบบ สามารถนำไปปรับใช้ในการพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสู่ความเป็นเลิศ โดยรูปแบบดังกล่าวช่วยเสริมสร้างทั้งสมรรถนะเชิงการบริหาร คุณธรรมในการใช้อำนาจ และการมีส่วนร่วมของประชาชน ส่งผลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถยกระดับคุณภาพการบริหาร การให้บริการสาธารณะ และความเชื่อมั่นของประชาชน อันนำไปสู่ความเป็นเลิศและความยั่งยืนของการบริหารการปกครองท้องถิ่นในระยะยาว