การพัฒนาเยาวชนสู่สังคมคุณธรรมด้วยการรู้เท่าทันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง การพัฒนาเยาวชนสู่สังคมคุณธรรมด้วยการรู้เท่าทันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพทั่วไปของคุณธรรมดิจิทัลและการรู้เท่าทันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีของเยาวชน 2) พัฒนากระบวนการเสริมสร้างทักษะความเป็นพลเมืองดิจิทัลเชิงคุณธรรม และ 3) เสนอแนวทางเชิงกระบวนการในการพัฒนาเยาวชนให้เป็นพลเมืองดิจิทัลที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม การวิจัยใช้ระเบียบ
วิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ดำเนินการร่วมกันระหว่างหลักสูตรการพัฒนาธุรกิจและทุนมนุษย์ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ และหน่วยงานปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ปอท.) กลุ่มเป้าหมาย คือ เยาวชนจากโรงเรียน 6 แห่ง ในจังหวัดปทุมธานีและนนทบุรี รวมผู้เข้าร่วม 480 คน เครื่องมือวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถามก่อน–หลัง แบบสังเกตพฤติกรรม และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบความแตกต่าง และการวิเคราะห์เนื้อหาแบบองค์รวม
ผลการวิจัยพบว่า ก่อนเข้าร่วมกิจกรรม เยาวชนมีคุณธรรมดิจิทัลอยู่ในระดับปานกลางถึงดี แต่ยังขาดการนำไปใช้ในสถานการณ์จริง และมีความรู้ด้านอาชญากรรมทางเทคโนโลยีในระดับพื้นฐาน หลังเข้าร่วมกิจกรรม คะแนนเฉลี่ยด้านคุณธรรมดิจิทัลและการรู้เท่าทันอาชญากรรมทางเทคโนโลยีเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) โดยเด่นชัดในมิติความรับผิดชอบ การตระหนักรู้ความเสี่ยง และการตัดสินใจเชิงจริยธรรม ผลการวิเคราะห์เชิงคุณภาพสะท้อนการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ การเชื่อมโยงคุณธรรมกับสถานการณ์ไซเบอร์ และการเกิดพฤติกรรมป้องกันภัยดิจิทัล
องค์ความรู้ใหม่ คือ โมเดลการพัฒนาเยาวชนสู่พลเมืองดิจิทัลเชิงคุณธรรม ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ การสร้างความรู้พื้นฐาน การเรียนรู้เชิงประสบการณ์ การตัดสินใจเชิงจริยธรรม และการเสริมพลังเครือข่ายการเรียนรู้ ซึ่งสามารถใช้เป็นกรอบเชิงกระบวนการในการพัฒนาเยาวชนไทยอย่างยั่งยืน
Downloads
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)
หมวดหมู่
Copyright & License
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการเด็กและเยาวชน. (2565). รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชนไทยตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี. กรมกิจการเด็กและเยาวชน.
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2567). แผนพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิตตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
กาญจนา มีศิลปวิกกัย. (2566). ความท้าทายของการเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับเยาวชนในอาชญากรรมไซเบอร์. วารสารเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน มทร. พระนคร. 8(1), 123–129.
ชัยณรงค์ ศรีมันตะ. (2563). แนวคิดสังคมคุณธรรม. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ชัยเสฏฐ์ พรหมศรี. (2549). จริยธรรมกับการพัฒนาสังคม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บุญมี แท่นแก้ว. (2552). ศีลธรรมกับการพัฒนาคุณธรรมในสังคมไทย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
ปองสุข ศรีชัย, วิยะดา มีศรี และรจนา บุญลพ. (2567). การเสริมสร้างความเป็นพลเมืองดิจิทัลสำหรับเยาวชนกลุ่มเสี่ยงต่อการกระทำความผิดพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ในจังหวัดเชียงราย. สักทอง: วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.). 30(2), 32–45.
ปิยะธิดา ขจรชัยกุล. (2561). คุณธรรมและจริยธรรมในการดำเนินชีวิต. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
พระเมธีธรรมาภรณ์ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2544). จริยธรรมเพื่อชีวิตที่ดีงาม. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชวรมุนี (ประยุตต์ ปยุตฺโต). (2528). จริยธรรมและการเจริญภาวนา. มูลนิธิพุทธธรรม.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2542). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. นานมีบุ๊คส์.
วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง. (2561). พลเมืองในยุคดิจิทัล. สำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และคุณภาพเยาวชน (สสค.).
สมพงษ์ จิตระดับ และอัญญมณี บุญซื่อ. (2551). รายงานการศึกษาเรื่องพฤติกรรมเยาวชนไทยในยุคโลกาภิวัตน์. ศูนย์วิจัยเยาวชนไทย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). รายงานสถานการณ์เศรษฐกิจและสังคมของประเทศไทย ปี 2565. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). รายงานสถิติภัยคุกคามทางออนไลน์ของประเทศไทย พ.ศ. 2564–2566. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ. (2566). รายงานสถิติอาชญากรรมทางเทคโนโลยีของประเทศไทย (มีนาคม 2565–พฤศจิกายน 2566). สำนักงานตำรวจแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). Statistical Yearbook Thailand 2023. ตารางประชากรลงทะเบียน จำแนกตามจังหวัด พ.ศ. 2565. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Arbuthnot, J., & Faust, D. (1981). Moral development and behavior: Theory, research, and social issues. Holt, Rinehart and Winston.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
Cybersecurity Ventures. (2022). Cybercrime report 2022: Damage costs prediction by 2025. Retrieved from https://cybersecurityventures.com/
Ferscha, A., Holzmann, C., & Oppl, S. (2013). Information and Communication Technology (ICT) and social interaction in the digital age. Springer.
Greenberg, J., Solomon, S., & Pyszczynski, T. (2015). The worm at the core: On the role of death in life. Random House.
Jones,L.M., Mitchell, K. J., & Beseler, C. L. (2023). The impact of youth digital citizenship education: Insights from a cluster-randomized controlled trial outcome evaluation of the Be Internet Awesome (BIA) curriculum. Contemporary School Psychology.
Kalinin, A., & Vlasova, A. (2006). Information security and cyber threats: Trends and challenges. Journal of Information Security Studies, 12(2), 45–59.
Morales-Álvarez, A., Valdés-Cuervo, A. A., & Parra-Pérez, L. G. (2025). Supportive parenting and adolescents digital citizenship behaviors: The mediating role of self-regulation. Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 19(1).
Nurse, J. R. C. (2018). Cybercrime and you: How criminals attack and the human factors that they seek to exploit. IEEE Security & Privacy, 16(3), 22–27.
Pojman, L. P. (1995). Ethics: Discovering right and wrong. Wadsworth.
Cybersecurity Ventures. (2022). Cybercrime to cost the world $6 trillion annually by 2022. Retrieved from https://cybersecurityventures.com/cybercrime-damages-6-trillion-by-2021/
Poth, D. (2023). Digital citizenship in action: Empowering students to lead online safety initiatives. Educational Technology Journal, 47(3), 45–52.
Ribble, M., & Bailey, G. (2007). Digital citizenship in schools: Nine elements all students should know. International Society for Technology in Education.
Ribble, M., Bailey, G., & Ross, T. (2004). Digital citizenship: Addressing appropriate technology behavior. Learning & Leading with Technology, 32(1), 6–9.
Rogers, R. W. (1975). A protection motivation theory of fear appeals and attitude change. The Journal of Psychology, 91(1), 93–114.
Rogers, R. W. (1983). Cognitive and physiological processes in fear appeals and attitude change: A revised theory of protection motivation. In J. T. Cacioppo & R. E. Petty (Eds.), Social psychophysiology: A sourcebook (pp. 153–176). Guilford Press.
Ruenphongphun, P., Sukkamart, A., & Pimdee, P. (2021). Thai undergraduate digital citizenship skills education: A second order confirmatory factor analysis. World Journal on Educational Technology: Current Issues, 13(3), 370–385.
UNESCO. (2023). Guidelines on digital citizenship education for youth. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
United Nations Development Programme (UNDP). (2020). Youth engagement and sustainable development in Thailand. UNDP Thailand.
Witte, K. (1992). Putting the fear back into fear appeals: The extended parallel process model. Communication Monographs, 59(4), 329–349.
World Economic Forum. (2016). Digital media and society: Implications in a hyperconnected era. World Economic Forum.
