ภาพแทนความเป็นไทยของชื่อร้านอาหารไทยในประเทศจีน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาพแทนความเป็นไทยของชื่อร้านอาหารไทยในประเทศจีน โดยใช้แนวคิดภาพตัวแทน (Representation) ของ Hall et al. (2013) แนวคิดสัญวิทยา (Semiology) ของ Barthes (1970) และแนวคิดความเป็นไทย (Thainess) ของ Tourism Authority of Thailand (2008, 2015) โดยวิเคราะห์ความหมายสัญญะทั้งความหมายตรงและความหมายแฝงของคำและวลีที่เป็นตัวอักษรซึ่งเป็นรูปสัญญะบนป้ายร้านอาหารไทยในประเทศจีน จากนั้นนำมาวิเคราะห์ภาพแทนความเป็นไทยที่ถูกประกอบสร้างผ่านการตั้งชื่อร้านอาหารไทยในประเทศจีน โดยชื่อร้านอาหารไทยที่ศึกษาตั้งอยู่ใน 9 เมืองของประเทศจีนซึ่งเก็บข้อมูลจาก https://map.baidu.com ตั้งแต่พฤษภาคม-สิงหาคม พ.ศ. 2566 รวม 457 ร้าน ผลการศึกษาพบว่า ชื่อร้านอาหารไทยในประเทศจีนมีการตั้งชื่อร้านอาหารโดยเลือกใช้คำและวลีที่แสดงลักษณะความเป็นไทย 10 ลักษณะตามความนิยม ได้แก่ ศิลปวัฒนธรรมของไทย การใช้ภาษาไทย ค่านิยมและความเชื่อเกี่ยวกับความเป็นสิริมงคล สถานที่ที่มีชื่อเสียงของประเทศไทย ชื่อผลไม้และดอกกล้วยไม้ เอกลักษณ์ประจำชาติไทย ส่วนประกอบของอาหารไทย ดอกบัวสัญลักษณ์แห่งศาสนาพุทธ สถาบันพระมหากษัตริย์และยศถาบรรดาศักดิ์ในสังคมไทย รวมถึงอุปนิสัยและบุคลิกภาพของคนไทย โดยภาพแทนความเป็นไทยได้ถูกประกอบสร้างและนำเสนอโดยยึดโยงจากมุมมอง ความคิดและประสบการณ์ของเจ้าของร้านอาหารโดยตรงซึ่งภาพแทนความเป็นไทยที่พบเป็นการเลือกนำเสนอเฉพาะภาพแทนเชิงบวกในมิติใดมิติหนึ่ง โดยสรุปได้ 5 มิติ ได้แก่ (1) ความหลากหลายของศิลปวัฒนธรรมไทย (2) ความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์เขตร้อน (3) สังคมและวิถีชีวิตแบบไทย (4) อุปนิสัยของคนไทย และ (5) ความหลากหลายของสถานที่ท่องเที่ยว ผลการศึกษายังสะท้อนให้เห็นว่า การนำเสนอภาพแทนความเป็นไทยผ่านชื่อร้านอาหารไทยในประเทศจีนเป็นการอาศัยทุนทางวัฒนธรรมไทยและทุนความเป็นไทย ทั้งยังเป็นการใช้อำนาจละมุนเพื่อสื่อสารข้ามวัฒนธรรมกับชาวจีนและชาวต่างชาติในประเทศจีนเช่นกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์. (2548). สัญลักษณ์ประจำชาติไทย ช้างไทย ดอกราชพฤกษ์
ศาลาไทย. วารสารทรัพย์สินทางปัญญา, 1(2), 2. https://www.ipthailand.go.th/images/781/
IP_V2_2548_mar_apr.pdf
กลุ่มศาสนสถานและควบคุมทะเบียนวัด สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). สำนักงาน พระพุทธศาสนาแห่งชาติ ระบบทะเบียนวัด. https://binfo.onab.go.th/Temple/Dashboard.aspx
กาญจนา แก้วเทพ. (2541). การวิเคราะห์สื่อ: แนวคิดและเทคนิค. ภาพพิมพ์.
กาญจนา แก้วเทพ. (2545). สื่อและวัฒนธรรมศึกษากับสังคมไทย. รัฐศาสตร์สาร, 23, 50-97.
กาญจนา แก้วเทพ. (2549). สตรีนิยมและวัฒนธรรมศึกษา ใน อยู่ชายขอบ มองลอดความรู้. ศิลปวัฒนธรรม.
จุลศักดิ์ ชาญณรงค์. (2560). การวิเคราะห์ลักษณะนิสัยของคนในสังคมไทยผ่าน “สื่อกิจกรรมการดำรงเผ่าพันธุ์ของมนุษย์”. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม, 5(2), 141-149. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jcosci/article/view/111549
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2555). สัญวิทยา โครงสร้างนิยม หลังโครงสร้างนิยม กับ การศึกษารัฐศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิภาษา.
ซอทอง บรรจงสวัสดิ์. (2558). คำไทยในภูมิทัศน์ฝรั่งเศส: การศึกษาเชิงสัญญะของชื่อร้านอาหารไทยในปารีส. วารสารศิลปศาสตร์, 15(2), 162-176. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/liberalarts/
article/view/46184
ซอทอง บรรจงสวัสดิ์. (2559). การศึกษาสัญญะที่แสดงความเป็นไทยในป้ายร้านอาหารไทยในปารีส [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ซอทอง บรรจงสวัสดิ์. (2563). ภาพตัวแทนของวัฒนธรรมไทยผ่านการทำอาหารไทยในฝรั่งเศส: กรณีศึกษาของสถาบันสอนทำอาหาร Atelier Thai. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 42(1),
-196. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jasu/article/view/243035
ซอทอง บรรจงสวัสดิ์. (2564). ภาพตัวแทนของการท่องเที่ยวไทยจากบล็อกเกี่ยวกับการเดินทางภาษาฝรั่งเศสในช่วงปิดประเทศจากการระบาดของโควิด-19. ใน รุ่งภัสสรณ์ ศรัทธาธนพัฒน์ (บ.ก.), ภาษาและวัฒนธรรมไทยในวิถีโลกใหม่. การประชุมวิชาการระดับชาติ เครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและวัฒนธรรม 4 สถาบันการศึกษา (น. 1-20). คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ณัฐกานต์ รสหวาน. (2561). การนำเสนอภาพตัวแทนก็อตซิล่าในภาพยนตร์ฮอลลีวูด กรณีศึกษา Godzilla 2014 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต]. Digital Research Information Center. https://dric.nrct.go.th/Search/SearchDetail/307371
ธงชัย แซ่เจี่ย. (2560). ภาพแทนประเทศไทยในมุมมองของนักศึกษาจีน หลักสูตรอบรมภาษาไทยระยะสั้น ศูนย์การศึกษานักศึกษานานาชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม. ใน พัชรศักดิ์ อาลัย (บ.ก.), พัฒนางานวิจัย สร้างสรรค์อุดมศึกษาไทย ก้าวไกลสู่ Thailand 4.0. งานประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 9 มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม (น. 1021-1029). สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
ธนยศ ศิริดำรงศักด์, พรรณระพี สุทธิวรรณ, และ กุลยา พิสิษฐ์สังฆการ. (2552). 7 คุณลักษณะเด่นของคนไทยในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลและความสัมพันธ์กับความพึงพอใจในชีวิตและการทำงาน. วารสารรังสิตสารสนเทศ, 15(1), 72-83. https://rilj.rsu.ac.th/download/article/90
นัทธนัย ประสานนาม. (2554). ความเป็นไทยในสำเนียงเอ็กโซติก: การศึกษาภาพแทนประเทศไทยในหนังสือ Lonely Planet เชิงวาทกรรม. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 33(2), 131-161. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jasu/article/view/239131
ฝ่ายเกษตร ประจำสถานกงสุลใหญ่ ณ นครกว่างโจว. (2567, 16 กุมภาพันธ์). ไทยแชมป์ส่งออกผลไม้ไปจีน เปิดท็อป 5 ผลไม้ไทย ยอดนิยมปี 2566. ประชาชาติธุรกิจ. https://www.prachachat.net/
prachachat-top-story/news-1503146
พระครูสิริรัตนานุวัตร. (2559). ธรรมคตินิยมในศิลปะและวัฒนธรรมไทย [สารนิพนธ์พุทธศาสตรบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย]. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. http://pbs.mcu.ac.th/wp-content/uploads/2016/03/00044-02_-2559สารนิพนธ์เรื่องธรรมคตินิยมในศิลปะและวัฒนธรรมไทย-พระครูสิริ-21-40.pdf
พัชราภรณ์ คชินทร์. (2565). การนำเสนอภาพแทนความเป็นไทยในรายการเสน่ห์ห้องเครื่อง. วารสารสถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสมเด็จเจ้าพระยา, 7(1), 159-174. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/rdibsru/article/view/255184
เพ็ญพรรษา ชัยธีระสุเวท. (2568). ลักษณะภาษาและความหมายของชื่อร้านอาหารไทยในสาธารณรัฐประชาชนจีน. วารสารวจนะ, 13(1), 50-75. http://rs.mfu.ac.th/ojs/index.php/vacana/article/view/462
ยุพวรรณ นังคลาภิวัฒน์. (2560). การให้บริการด้วยความเป็นไทยในธุรกิจโรงแรมและการท่องเที่ยว. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย, 7(1), 52-60. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/EAUHJSocSci/article/view/77033
รัตติกาล ศรีอำไพ. (2551, 10 มิถุนายน). ดอกไม้ประจำชาติ. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. http://legacy.orst.go.th/?knowledges=ดอกไม้ประจำชาติ-๑๐-มิถุน
ละอองดาว จิตต์พิริยะการ. (2562). หญิงม่าย: ภาพแทนนางเอกชายขอบในนวนิยายไทยร่วมสมัย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. DSpace at Mahasarakham University. http://202.28.34.124/dspace/bitstream/123456789/385/1/57010180014.pdf
วันชนะ ทองคำเภา. (2554). ภาพตัวแทนของสมเด็จพระมหาธรรมราชาในวรรณกรรมไทย. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริพร ภัคดีผาสุข. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอัตลักษณ์และแนวทางการนำมาศึกษาภาษาไทย. โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันพระปกกล้า. (ม.ป.ป.). สถาบันพระมหากษัตริย์กับสังคมไทย. https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=สถาบันพระมหากษัตริย์กับสังคมไทย
สันทัด โพธิสา. (2566, 6 พฤษภาคม). เปิดเมนู “อาหารไทย” ที่โลกต้องคารวะ (ในความอร่อย). Thai PBS. https://www.thaipbs.or.th/now/content/158
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์. (2568, 6 มีนาคม). ส่องเทรนด์การค้าไม้ตัดดอกของไทยในตลาดต่างประเทศ. https://uploads.tpso.go.th/ส่องเทรนด์การค้าไม้ตัดดอกของไทยในตลาดต่างประเทศ.pdf
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2568, 11 มีนาคม). พาณิชย์เผยผลไม้ไทยขึ้นแท่นสินค้าเกษตรส่งออกสูงสุด. https://www.tpso.go.th/news/2503-0000000006
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2554). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. https://dictionary.orst.go.th/
สำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร. (2568, 3 เมษายน). 18 มกราคม ของทุกปี เป็น “วันกล้วยไม้แห่งชาติ”. กรมส่งเสริมการเกษตร. https://www.doae.go.th/18-มกราคม-ของทุกปี-เป็น-วั/
สำนักสถิติพยากรณ์ สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2558). การสำรวจสภาวะทางสังคม วัฒนธรรมและสุขภาพจิต (ความสุข) คนไทย พ.ศ. 2557. สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO). https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/ebook/2023/20230510161553_62156.pdf
สืบพงศ์ ช้างบุญชู. (2563). ภาพตัวแทนประเทศไทยในพาดหัวข่าวหนังสือพิมพ์จีน: การวิเคราะห์เนื้อหาและการใช้ภาษา. วารสารอักษรศาสตร์, 49(2), 98-113. https://digital.car.chula.ac.th/cgi/
viewcontent.cgi?article=1762&context=jletters
สุทธิพร บุญมาก. (2556). ร้านอาหารไทยในประเทศออสเตรเลีย: ภาพสะท้อน “ความเป็นไทย” และ
“การปรับตัว”. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 5(1), 90-103. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-la/article/view/64415
สุรเดช โชติอุดมพันธ์. (2551). วาทกรรม ภาพแทน และอัตลักษณ์. Journal of Letters, 37(1), 1-15. https://digital.car.chula.ac.th/jletters/vol37/iss1/1/
เสนาะ เจริญพร. (2546). ภาพเสนอผู้หญิงในวรรณกรรมไทยช่วงทศวรรษ 2530: วิเคราะห์ความโยงใยกับประเด็นทางสังคม [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่]. Digital Research Information Center. https://dric.nrct.go.th/index.php?/Search/SearchDetail/160624
อ้อมเดือน สดมณี. (2541). วัฒนธรรมกับพฤติกรรมของคนไทย. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 4(1), 1-14. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/BSRI/article/view/1920
อุทยานหลวงราชพฤกษ์. (2567, 3 พฤษภาคม). พืชสกุลราชพฤกษ์...กับความเชื่อ. https://www.royalparkrajapruek.org/Knowledge/view/426
Amphornpruet, J. (2014). Representation of Thainess in Product and Service Advertisements in Peaw [Master’s thesis, Chiang Mai University]. Chiang Mai University Digital Collections. https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:120997
Barthes, R. (1970). Mythologies. Seuil.
Beard, G. (2025, January 15). The 50 best cities in the world in 2025. Time Out. https://www.timeout.com/things-to-do/best-cities-in-the-world
Hall, S. (Ed.). (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage. Hall, S. (2003). Representation: Cultural representations and signifying practice. Sage.
Hall, S., Evans, J., & Nixon, S. (2013). Representation (2nd ed.). Sage.
Nguyen Thi Kim Chau, ภารดี มหาขันธ์, และ ภาณุพงศ์ อุดมศิลป์. (2562). ร้านอาหารไทยในนครโฮจิมินห์: ทุนความเป็นไทยการดำรงอยู่และแนวโน้ม. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(55), 256-275. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/husojournal/
article/view/195049
Ruamsup, U. (2023). The Representation of Thainess in Thai-as-a-foreign-language-textbooks of The Republic of Korea [Master’s thesis, Chulalongkorn University]. Chula Digital Collections. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/12725/
Tourism Authority of Thailand. (2008). Thainess live & learn the Thai way of life: 30 resort destinations with the souls of Thais. Unseen Planet.
Tourism Authority of Thailand. (2015). Discover 7 Thainess Gems. https://cms.tat.or.th/assets/59cc3902-2c4b-4e30-8a97-9760c440da01.pdf
TripAdvisor. (n.d.). 2026 Travelers’ Choice Awards Best of the Best Destinations. https://www.tripadvisor.com/TravelersChoice-Destinations-cTop-g2
Zhang, W. (2022, May 17). Thai restaurants have become a large-scale industry: 1,300 establishments, with a compound annual growth rate of 120%. [泰餐已成规模化：1300家、120%复合增长率]. Yilan Shangye. https://www.yilantop.com/
article/10457
