การพัฒนาแนวทางการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษา หลังวิถีชีวิตใหม่  ของแผนกวิชาอาหารและโภชนาการ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่

จิณณ์พัชญ์ชา  ธรรมไชย; สำเนา  หมื่นแจ่ม

doi:10.60027/iarj.2025.286991

ผู้แต่ง

จิณณ์พัชญ์ชา ธรรมไชย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ https://orcid.org/0009-0001-6271-9999
สำเนา หมื่นแจ่ม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ https://orcid.org/0009-0001-1685-759X

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.286991

คำสำคัญ:

การบริหาร, ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนนักศึกษา, หลังวิถีชีวิตใหม่, อาชีวศึกษา

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การจัดการระบบการดูแลนักเรียนขึ้นอยู่กับการดูแลความต้องการทางร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ของนักเรียน ช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและสนับสนุนซึ่งสนับสนุนพัฒนาการและความสำเร็จโดยรวมของเด็กๆ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันในการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาหลังวิถีชีวิตใหม่ ของแผนกวิชาอาหารและโภชนาการ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่ และ 2) พัฒนาแนวทางการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาหลังวิถีชีวิตใหม่ของแผนกวิชาอาหารและโภชนาการ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่

ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยใช้วิธีแบบผสมผสานโดยดำเนินการใน 2 ระยะ โดยระยะที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบันในการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษา โดยใช้แบบสอบถามกับกลุ่มเป้าหมายที่เป็นครูที่ปรึกษาในแผนกวิชาอาหารและโภชนาการจำนวน 15 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง ระยะที่ 2 พัฒนาแนวทางการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาหลังวิถีชีวิตใหม่ โดยการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้างกับผู้บริหารและบุคลากรจากสถานศึกษาต้นแบบสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษาจำนวน 9 คน จาก 3 สถานศึกษา และตรวจสอบความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางโดยผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 5 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา (ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย: 1) สภาพปัจจุบันในการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาของแผนกวิชาอาหารและโภชนาการ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (\bar{X} = 3.78, S.D. = 0.61) เมื่อวิเคราะห์รายด้าน พบว่า ด้านการบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือผู้เรียนมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (\bar{X} = 3.83, S.D. = 0.61) รองลงมาคือ ด้านการดำเนินงานตามระบบการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน (\bar{X} = 3.72, S.D. = 0.67) โดยพบประเด็นที่มีปัญหาระดับปานกลางคือกระบวนการส่งต่อผู้เรียนทั้งภายในและภายนอกสถานศึกษา 2) แนวทางการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาหลังวิถีชีวิตใหม่ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 7 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ (1) โครงสร้างการบริหารงานระบบการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน (2) บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง (3) กระบวนการดำเนินงานภายใต้กรอบแนวคิด POLC⁺ ของวิทยาลัยอาชีวศึกษาเชียงใหม่ (4) แผนผังขั้นตอนการดำเนินงานระบบการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน (5) แนวปฏิบัติตามขั้นตอนการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน (6) ปฏิทินการดำเนินงาน และ (7) เครื่องมือประเมินและเอกสารสำหรับการดูแลช่วยเหลือผู้เรียน ผลการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิพบว่า แนวทางมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (\bar{X} = 4.57, S.D. = 0.47) และมีความเป็นไปได้ในระดับมาก (\bar{X} = 4.46, S.D. = 0.55)

สรุปผล: แนวทางการบริหารที่พัฒนาขึ้นนี้มีการบูรณาการทฤษฎีการบริหาร POLC ร่วมกับการสื่อสาร (Communication) และความร่วมมือ (Cooperation) ตลอดจนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี (Technology) ในการบริหารงานและการดำเนินงานดูแลช่วยเหลือผู้เรียน กรอบแนวคิดนี้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนและสอดคล้องกับบริบทสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในยุคหลังวิถีชีวิตใหม่

เอกสารอ้างอิง

กมล รอดคล้าย. (2564). ภาวะถดถอยทางการเรียนรู้: วิกฤติการศึกษาไทยในสถานการณ์โควิด-19. คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา.

กรมควบคุมโรค. (2563). แนวทางการเฝ้าระวังและสอบสวนโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. กระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). นโยบายและจุดเน้นของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.

จันทร์ฉาย ไทยรัตน์. (2561). การพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบมีส่วนร่วมโรงเรียนวัดอรัญญิกาวาส สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเพชรบุรี เขต 1. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 5(3), 97-110.

จิตกร วิจารณรงค์, พิสิทธิ์ พงษ์ชัยกุล, และบุญเชิด ภิญโญอนันตพงษ์. (2565). การบริหารจัดการองค์กรยุคหลัง โควิด-19. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ, 10(37), 165-175.

บัญชา เกิดมณี, วรรณดี สุทธินรากร, และมนตรี แย้มกสิกร. (2563). ผลกระทบของโรคโควิด-19 ต่อการจัดการศึกษาไทย. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์, 21(2), 1-10.

ปัณณ์ พัฒนศิริ. (2564). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในสถานการณ์โควิด-19. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 16(1), 10-23.

พาวงไสว พูลวิรัตน์. (2562). การบริหารระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนตามหลักการบริหารจัดการ POLC. วารสารวิจัยและประเมินผลอุบลราชธานี, 8(1), 13-24.

พิมพ์ชนก สังข์สี. (2565). แนวทางการส่งเสริมการบริหารระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนในยุคดิจิทัล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานนทบุรี. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์, 23(1), 154-169.

วรวุฒิ สุขะเสวก. (2563). การบริหารระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน นักศึกษาที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตนักศึกษาของวิทยาลัยอาชีวศึกษาในเขตจังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

วิชัย วงษ์ใหญ่ และมารุต พัฒผล. (2563). การบริหารหลักสูตรตามหลักการ POLC ของสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย. วารสารวิจัยการศึกษา, 14(2), 133-147.

วิภาวี พูลทวี. (2566). การบริหารระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19: กรณีศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 38(1), 89-101.

สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2565). แนวทางการฟื้นฟูภาวะถดถอยทางการเรียนรู้. สถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2552). ระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน: แนวทางสำหรับโรงเรียน. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2563). พจนานุกรมศัพท์ร่วมสมัย. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา.

สำนักติดตามและประเมินผลการอาชีวศึกษา. (2557). คู่มือบริหารความเสี่ยงในสถานศึกษาอาชีวศึกษา. สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา.

สุนทร โครพ และพรเทพ รู้แผน. (2564). การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานระบบดูแลช่วยเหลือผู้เรียนแบบมีส่วนร่วมของสถานศึกษาสังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดอ่างทอง. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์, 15(1), 224-236.

สุภาภรณ์ พรหมบุตร. (2563). ชีวิตวิถีใหม่: New Normal Life. วารสารกึ่งวิชาการ กองยุทธศาสตร์และแผนงาน กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม., 41(2), 45-52.

อรชุน กิตติโสภาลักษณ์. (2555). การพัฒนาระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนบ้านคูเมือง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 35(3), 106-115.

อาภากร แสวงการ. (2564). การพัฒนาแนวทางการดำเนินงานตามระบบดูแลช่วยเหลือนักศึกษาของสถาบันการศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน สังกัดอาชีวศึกษาจังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, 11(3), 124-133.

Allen, L. A. (1958). Management and organization. McGraw-Hill.

Bateman, T. S., Snell, S. A., & Konopaske, R. (2017). Management: Leading & collaborating in a competitive world (12th ed.). McGraw-Hill Education.

Garcia, R., & Rodriguez, C. (2022). Adapting student support systems in vocational education during the post-pandemic era: A POLC approach. Journal of Vocational Education and Training, 74(2), 245-263.

Gunderson, K. (2017). Developing a constructive conferencing model: Addressing truancy through participatory family engagement in Canada. Journal of Educational and Developmental Psychology, 7(2), 34–45. https://doi.org/10.5539/jedp.v7n2p34

Johnson, K., & Smith, M. (2023). Implementing POLC principles in student support systems post-COVID-19: Evidence from California secondary schools. Educational Management Administration & Leadership, 51(3), 478-495.

Jones, G., & George, J. (2017). Contemporary management (10th ed.). McGraw-Hill Education.

Likert, R. (1961). New patterns of management. McGraw-Hill.

Mirela, S., & Voicu, A. (2016). Management functions in educational organizations. Journal of Educational Sciences, 18(2), 92-103.

Northouse, P. G. (2019). Leadership: Theory and practice (8th ed.). SAGE Publications.

Wilson, J., & Thompson, D. (2021). POLC in educational leadership: Promoting student welfare in the new normal context. School Leadership & Management, 41(4), 321-337.

Zhang, Y., & Ma, Z. F. (2020). Impact of the COVID-19 pandemic on mental health and quality of life among residents in Liaoning Province, China: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(7), 2381.