ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม

อรวรรณ  ศาสตริน; เสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร; ภักดี โพธิ์สิงห์

doi:10.60027/iarj.2025.284792

ผู้แต่ง

อรวรรณ ศาสตริน มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0009-0007-9992-4594
เสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-0589-2525
ภักดี โพธิ์สิงห์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม https://orcid.org/0000-0002-1596-9653

DOI:

https://doi.org/10.60027/iarj.2025.284792

คำสำคัญ:

ปัจจัยที่ส่งผลต่อ, การปฏิบัติหน้าที่, บทบาท, คณะกรรมการหมู่บ้าน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การพัฒนาชุมชนและการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับท้องถิ่น คณะกรรมการหมู่บ้าน ถือเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะให้เกิดผลสำเร็จในระดับชุมชน (1) เพื่อศึกษาระดับการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้าน ในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม (2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาท ของคณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม และ (3) ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม

ระเบียบวิธีการวิจัย: ใช้การวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง คือ คณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 362 คน โดยใช้สูตร Taro Yamane เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ความถี่ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้าน ในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ใช้การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ

ผลการวิจัย: (1) ระดับการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม โดยรวมอยู่ในระดับมาก (2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ตามบทบาท ของคณะกรรมการหมู่บ้าน ในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ได้แก่ ปัจจัยด้านความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานของคณะกรรมการหมู่บ้าน ปัจจัยด้านความสมัครสมานสามัคคี ของคณะกรรมการหมู่บ้าน ปัจจัยด้านการมีส่วนร่วมจากภาคประชาชน ปัจจัยด้านการส่งเสริม และสนับสนุนจากผู้บังคับบัญชา และปัจจัยด้านความมีจิตอาสาพัฒนาท้องถิ่นตนเอง โดยค่าสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์พหุคูณเท่ากับ .587 สามารถร่วมกันอธิบายการผันแปร ได้ร้อยละ 58.7 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ .05 และ (3) ข้อเสนอแนะ คณะกรรมการหมู่บ้านควรได้รับการอบรมและพัฒนาความรู้เกี่ยวกับ กฎหมายและบทบาทหน้าที่เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างถูกต้อง นอกจากนี้ ผู้นำควรส่งเสริมความสามัคคี ผ่านกิจกรรม เช่น การแข่งขันกีฬาและการฝึกอบรมที่เน้นพัฒนาทักษะ พร้อมทั้งสนับสนุนการมีส่วนร่วม ของกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชนเพื่อให้กิจกรรมครอบคลุมและหลากหลาย ภาครัฐควรจัดสวัสดิการ เช่น ค่ารักษาพยาบาล ค่าเล่าเรียนบุตร และรางวัลตอบแทน เพื่อสร้างแรงจูงใจในการทำงาน อีกทั้งควรจัดกิจกรรมจิตอาสาทำความสะอาดหมู่บ้าน และสนับสนุนการอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีเพื่อสร้างความภาคภูมิใจและเชื่อมโยงความสัมพันธ์ในชุมชน

สรุปผล: การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้านในอำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม โดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยปัจจัยที่ส่งผลสำคัญ ได้แก่ ความรู้ความสามารถ ความสามัคคี การมีส่วนร่วม จากประชาชน การสนับสนุนจากผู้บังคับบัญชา และจิตอาสาพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งสามารถอธิบาย การเปลี่ยนแปลง ได้ร้อยละ 58.7 อย่างมีนัยสำคัญ ข้อเสนอแนะ คือ ควรจัดอบรมเสริมความรู้ และทบทวน บทบาทหน้าที่ รวมถึงส่งเสริมความสามัคคีและการมีส่วนร่วมของกลุ่มต่าง ๆ นอกจากนี้ ภาครัฐควรจัดสวัสดิการและรางวัลตอบแทน พร้อมส่งเสริมการจัดกิจกรรมจิตอาสาและอนุรักษ์วัฒนธรรม เพื่อสร้างความภูมิใจและความสัมพันธ์ในชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. (2560). การปรับปรุงและพัฒนาบทบาทคณะกรรมการหมู่บ้าน(กม.) ในการปฏิบัติงานให้มีประสิทธิภาพ. กรุงเทพฯ: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย.

ขวัญพิชชา หอมไกล. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อบทบาทคณะกรรมการหมู่บ้านในเขตอำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด. ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.

ที่ทำการปกครองอำเภอวาปีปทุม. (2563). รายงานการปฏิบัติงานคณะกรรมการหมู่บ้านและชุมชน. มหาสารคาม: ที่ทำการปกครองอำเภอวาปีปทุม.

ที่ทำการปกครองอำเภอวาปีปทุม. (2566). รายงานผลการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้านในพื้นที่อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม. มหาสารคาม: ที่ทำการปกครองอำเภอวาปีปทุม.

บุญชม ศรีสะอาด. (2545). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: สุวีริยา.

พงศ์เพชร พรหมงาม. (2564). บทบาทของคณะกรรมการชุมชนกับการพัฒนาชุมชน: กรณีศึกษาชุมชน ในพื้นที่ของสำนักงานเขตคลองเตย. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาตรมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สมหมาย วงษ์อุดม และพิชัยรัฐ หมื่นด้วง. (2564). การปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้านในเขตอำเภอสีชมพูจังหวัดขอนแก่น. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(8), 194-204.

สรวิศ เพ็ชรมาตศร. (2565). การมีส่วนร่วมในการพัฒนาหมู่บ้านของคณะกรรมการหมู่บ้านตำบลนาโพธิ์ อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(5), 525-538.

สุรดา ชำนาญกุล. (2564). บทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้าน/ชุมชน. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

Brecht, B. (1977). Essays on the art of theatre. Methuen Drama. (Original work published in German in 1948.).

Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.

Mead, G.H. (1934). Mind, self, and society: From the standpoint of a social behaviorist. University of Chicago Press.

Merton, R.K. (1949). Social theory and social structure. Free Press.

Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783-791.

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed). New York: Harper and Row Publications.