ยุทธศาสตร์การดำรงชีพเพื่อสร้างสุขสำหรับผู้สูงอายุพิการ ในเมืองอัจฉริยะขอนแก่น

วณิชชา  ณรงค์ชัย; จิตติมา   พัฒนธนาภา; มนตรี  ประเสริฐรุ่งเรือง

ผู้แต่ง

วณิชชา ณรงค์ชัย สาขาวิชาสังคมศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
จิตติมา พัฒนธนาภา สาขาวิชาสังคมศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
มนตรี ประเสริฐรุ่งเรือง สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการประจำจังหวัดขอนแก่น

คำสำคัญ:

ผู้สูงอายุพิการ, ยุทธศาสตร์การดำรงชีพ, การสร้างสุข, ความสุขของผู้สูงอายุพิการ, เมืองอัจฉริยะขอนแก่น

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษา ยุทธศาสตร์การดำรงชีพเพื่อสร้างสุขสำหรับผู้สูงอายุพิการ ในเมืองอัจฉริยะขอนแก่น โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสม เริ่มจากการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับการสัมภาษณ์กลุ่มกับผู้สูงอายุพิการประเภทต่างๆ และผู้ที่เกี่ยวข้อง รวม 40 คน และการวิจัยเชิงปริมาณที่ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 384 คน นำเสนอข้อมูลด้วยการพรรณนาวิเคราะห์ร้อยละ และแสดงค่าสถิติเบื้องต้น ผลการศึกษาพบว่า การดำรงชีพของผู้สูงอายุพิการในเมืองอัจฉริยะขอนแก่น ส่วนใหญ่มีระดับการดำรงชีพในระดับปานกลางและระดับสูง คิดเป็นร้อยละ 61.2 และ 22.4 ตามลำดับ โดยมีค่าเฉลี่ยต่อคะแนนเต็มในด้านการอยู่รอดมากที่สุด ทั้งนี้ผู้สูงอายุพิการได้มียุทธศาสตร์ในการดำรงชีพเพื่อสร้างสุข 4 ด้าน ได้แก่ (1) ด้านตนสร้างสุข โดยยอมรับถึงสภาพความพิการ ให้กำลังใจตนเองในการมีชีวิต (2) ด้านกิจกรรมสร้างสุข ที่ผู้สูงอายุพิการสร้างสรรค์กิจกรรมนันทนาการเพื่อลดความเครียดตนเอง (3) ด้านครอบครัวสร้างสุข ด้วยการที่มีสมาชิกคอยให้การช่วยเหลือพูดให้กำลังใจ และ (4) ด้านชุมชนและสังคมสร้างสุข คือ การรับบริการและความช่วยเหลือจากคนในชุมชนและเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หมายรวมถึงการได้รับสวัสดิการของรัฐที่สอดรับกับนโยบายพัฒนาเมืองอัจฉริยะขอนแก่น ที่ส่งเสริมให้การดำรงชีพของผู้สูงอายุพิการมีความสุขยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2559). รายงานข้อมูลสถานการณ์ด้านคนพิการในประเทศไทย ณ วันที่ 30 มิถุนายน 2559. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

จิตนภา ฉิมจินดา. (2555). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุขในชีวิตของผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดนครปฐม. วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร หาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยคริสเตียน.

เทศบาลนครขอนแก่น. (2562ข). จำนวนประชากรในเขตเทศบาลนครขอนแก่น จำแนกอายุ ตามกลุ่มช่วง ระหว่างปี พ.ศ. 2561 - พ.ศ. 2562. ขอนแก่น: เทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น.

เทศบาลเมืองนครขอนแก่น. (2560). “เทศบาลนครขอนแก่น 4.0 Smart City.” ใน รายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2560. ขอนแก่น: เทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น.

เทศบาลเมืองนครขอนแก่น. (2562ก). นายกนครขอนแก่นบรรยายการขับเคลื่อนขอนแก่นสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ. สืบค้นเมื่อ 31 ธันวาคม 2562, จาก http://www.kkmuni.go.th/2017/article/news/4115/นายกนครขอนแก่นบรรยายการขับเคลื่อนขอนแก่นสู่การเป็นเมืองอัจฉริยะ

เทศบาลเมืองนครขอนแก่น. (2563). คนพิการในเขตเทศบาลนครขอนแก่น : โครงการขอนแก่นเมืองใจดี. ขอนแก่น: เทศบาลนครขอนแก่น.

นางจำปา (นามสมมติ). ผู้สูงอายุที่พิการทางการมองเห็น. 28 พฤษภาคม2563. สัมภาษณ์.

นางพิกุล (นามสมมติ). ผู้สูงอายุพิการทางการมองเห็น. 8 มิถุนายน 2563. สัมภาษณ์.

นางพุดซ้อน (นามสมมติ). ผู้สูงอายุที่เป็นบุคคลพิการซ้ำซ้อน. 9 มิถุนายน 2563. สัมภาษณ์.

นางมะลิ (นามสมมติ). ผู้สูงอายุเพศหญิงที่พิการทางการได้ยิน. 9 มิถุนายน 2563. สัมภาษณ์.

นางวาสนา (นามสมมติ). ผู้สูงอายุเพศหญิงที่พิการทางการได้ยิน. 9 มิถุนายน 2563. สัมภาษณ์.

นายสะเดา (นามสมมติ). ผู้สูงอายุพิการทางการเคลื่อนไหว. 10 มิถุนายน 2563. สัมภาษณ์.

ศุภนารี วรรณพงษ์ และจงรักษ์ หงษ์งาม. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อความสุขในชีวิตของผู้สูงอายุ กรณีศึกษา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารเศรษฐศาสตร์และกลยุทธ์การจัดการ, 5(2): 21-32.

สาธิต สงวนทรัพย์. เจ้าหน้าที่ฝ่ายสังคมสงเคราะห์ สำนักสวัสดิการ เทศบาลนครขอนแก่น. 26 พฤษภาคม 2563. สัมภาษณ์.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ.(2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561 – 2580 (ฉบับย่อ). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

สำนักงานสถิติจังหวัดขอนแก่น. (2559). ผังสถิติทางการด้านสังคม : ผู้สูงอายุ. ขอนแก่น: สำนักงานสถิติจังหวัด. สืบค้นเมื่อ 31 ธันวาคม 2562, จาก http://khonkaen.nso.go.th/index.php?

สำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง. (2563). ระบบสถิติทางการทะเบียน : สถิติประชากรและบ้าน – จำนวนประชากรแยกรายอายุ ประจำปี 2562. กรุงเทพมหานคร: สำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง.

Chambers, R. and Conway, G.R. (1991). Sustainable rural livelihoods: practical concepts for the 21st century. IDS Discussion Paper 296, International Development Studies, Brighton, UK.

Krejcie, R.V. & Morgan, D.W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610.

Long, N. & Roberts, B. (2010). Agency and Constraint, Perceptions and Practices. A Theoretical Position. In H. de Haan and N. Long (Eds.). Images and Realities of Rural Life: Wageningen Perspectives on Rural Transformations. Assen: Van Gorcum & Comp.

Translated Thai References

Chimjinda, J. (2012). The Factors Influencing Life Happiness. Amongst the Eldery at a Community in Nakhon Pathom Province. Thesis of Community Nurse Practitoner, Gradated school, Christian University of Thailand. (in Thai)

Department of Empowerment of Persons with Disabilities. (2016). Report on the situation of people with disabilities in Thailand at Date 30 June 2016. Bangkok: Department of Empowerment of Persons with Disabilities, Ministry of Social Development and Human Security. (in Thai)

Jumpa, (alias). Elderly People with Visually Impairment. 28 May 2020. Interview. (in Thai)

Khonkaen Municipality. (2017). Khonkaen Municipality 4.0 smart city. In The 2017 annual performance report. Khon Kaen: Khonkaen Municipality. (in Thai)

Khonkaen Municipality. (2019a). The prime minister of Khonkaen Municipality describes “How Khon Kaen is a smart city.” Retrieved from http://www.kkmuni.go.th/2017/article /news/4115/ (in Thai)

Khonkaen Municipality. (2019b). Population in Khonkaen Municipality by age group during the year 2018-2019. Khon Kaen: Khonkaen Municipality. (in Thai)

Khonkaen Municipality. (2020). Persons with disabilities in Khonkaen Municipality: Khon Kaen City Jaidee project. Khon Kaen: Khonkaen Municipality. (in Thai)

Khonkaen Provincial Statistical Office. (2016). Social statistical chart: the elderly. Khon Kaen: Khonkaen Provincial Statistical Office. (in Thai)

Mali, (alias). Elderly People with Hearing Impairment. 9 June 2020. Interview. (in Thai)

Office of the National Economic and Social Development Council. (2018). National strategy 2018-2037 (Summary). Bangkok: Office of the National Economic and Social Development Council. (in Thai)

Pikul, (alias). Elderly People with Visually Impairment. 8 June 2020. Interview. (in Thai)

Putson, (alias). Elderly People with multiple disabilities. 9 June 2020. Interview. (in Thai)

Sadao, (alias). Elderly People with Disabilities. 20 May 2020. Interview. (in Thai)

Sa-nguansap, S. Social Welfare Officer, Welfare office, Khon Kaen Municipality. 26 May 2020. Interview. (in Thai)

The Bureau of Registration Administration. (2020). Registration statistics system: Population and house statistics – population by age, year 2019. Bangkok: The Bureau of Registration Administration, Department of Local Administration, Ministry of Interior. (in Thai)

Vassana, (alias). Elderly People with Hearing Impairment. 9 June 2020. Interview. (in Thai)

Wannawong, S. & Hong-ngam, J. (2018). Factors Affecting Life Happiness of Elderly People: An Empirical Study in Amphoe Muang, Khon Kaen Province. Journal of Economics and Management Strategy, 5(2), 21-32. (in Thai)