การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม อำนาจนำของวาทกรรม และข้อพิพาทชายแดนไทย–กัมพูชา พ.ศ. 2568: การทบทวนบทเรียนจากการวิเคราะห์เชิงวัฒนธรรม Lessons from Cultural Analysis
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
ข้อพิพาทดินแดนมักถูกอธิบายผ่านกรอบภูมิรัฐศาสตร์และกฎหมายระหว่างประเทศ ทว่าปัจจัยด้านวัฒนธรรม อัตลักษณ์ และการสื่อสารเชิงสัญลักษณ์มีบทบาทสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน บทความนี้วิเคราะห์ข้อพิพาทชายแดนไทย–กัมพูชา ปี 2025 ผ่านกรอบการสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม โดยประยุกต์แนวคิดจากงานวิจัย Hegemonism in Thai Country Music: A Lesson-Learned Implication in Intercultural Communication (Inkaew, 2018) เพื่อทำความเข้าใจพลวัตของเรื่องเล่าที่ครอบงำ อำนาจนำทางวัฒนธรรม และกรอบการสื่อสารที่ส่งผลต่อความรู้สึกชาตินิยม การศึกษานี้พิจารณาบทบาทของความทรงจำทางประวัติศาสตร์ วาทกรรมสื่อ พรมแดนเชิงสัญลักษณ์ และการตีความบนฐานอัตลักษณ์ ซึ่งล้วนมีส่วนทำให้ความขัดแย้งดำรงอยู่และปะทุขึ้น ภายใต้กรอบทฤษฎีอัตลักษณ์ทางสังคม ทฤษฎีเรื่องเล่า และกรอบการวิเคราะห์ความขัดแย้งระหว่างวัฒนธรรม บทความชี้ให้เห็นว่าความหมายทางวัฒนธรรมนั้นแฝงตัวอยู่เบื้องหลังการถกเถียงด้านกฎหมายและการทูตอย่างเป็นระบบ สุดท้าย เสนอแนวทางลดความตึงเครียดผ่านการสื่อสาร ได้แก่ การปรับกรอบเรื่องเล่า การเสริมสร้างการสื่อสารแบบสานเสวนา และการส่งเสริมความเข้าใจประวัติศาสตร์เชิงพหุมิติ
คำสำคัญ: ข้อพิพาทชายแดนไทย–กัมพูชา; การสื่อสารระหว่างวัฒนธรรม; อำนาจนำทางวัฒนธรรม; วาทกรรมสื่อ; อัตลักษณ์ชาติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. Verso.
Avruch, K. (1998). Culture and conflict resolution. United States Institute of Peace Press.
Bachleitner, K. (2025). No land to give: Wartime narratives and the symbolic value of territory. Global Studies Quarterly, 5(3), Article ksaf091. https://doi.org/10.1093/isagsq/ksaf091
Bar-Tal, D. (2013). Intractable conflicts: Socio-psychological foundations and dynamics. Cambridge University Press.Billig, M. (1995). Banal nationalism. SAGE.
Brewer, M. B. (1999). The psychology of prejudice: Ingroup love and outgroup hate? Journal of Social Issues, 55(3), 429–444. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00126
Capello, R. (2019). Interpreting and understanding territorial identity. Regional Science Policy & Practice, 11(1), 141–158. https://doi.org/10.1111/rsp3.12166
Chachavalpongpun, P. (2013). Thai Cambodian conflict: The failure of ASEAN’s dispute settlement mechanisms. Asian Journal of Peacebuilding, 1(1), 65–86.
Chandler, D. (2008). A history of Cambodia (4th ed.). Westview Press.Cole, E. A. (Ed.). (2007). Teaching the violent past: History education and reconciliation. Rowman & Littlefield.
Entman, R. M. (2007). Framing bias: Media in the distribution of power. Journal of Communication, 57(1), 163–173. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2006.00336.x
Fisher, W. R. (1984). Narration as a human communication paradigm. Communication Monographs, 51(1), 1–22. https://doi.org/10.1080/03637758409390180
Gramsci, A. (1971). Selections from the prison notebooks (Q. Hoare & G. Nowell-Smith, Eds. & Trans.). International Publishers.Gudykunst, W. B. (2004). Bridging differences (5th ed.). Sage.
The Guardian. (July 25, 2025). Thailand–Cambodia border dispute intensifies amid evacuations and clashes. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2025/jul/25/thailand-cambodia-border-dispute-thai-evacuation-clashes-conflict
Hall, E. T. (1976). Beyond culture. Anchor Books.Howard, P. N., Ganesh, B., & Liotsiou, D. (2018). The IRA, social media, and political polarization. Computational Propaganda Research Project.
Hughes, C. (2003). The political economy of Cambodia’s transition, 1991–2001. Routledge.Hutchison, E., & Bleiker, R. (2014). Theorizing emotions in world politics. International Theory, 6(3), 491–514. https://doi.org/10.1017/S1752971914000232
Inkaew, M. (2018). Hegemonism in Thai country music: A lesson learned implication in intercultural communication. Journal of Intercultural Communication, 18(2), 1–13. https://doi.org/10.36923/jicc.v18i2.758
International Court of Justice. (1962). Temple of Preah Vihear (Cambodia v. Thailand).
Kasetsiri, C., Pou Sothirak, & Chachavalpongpun, P. (2013). Preah Vihear: A guide to the Thai‑Cambodian conflict and its solutions. White Lotus Press.
Kelman, H. C. (2008). Reconciliation from a social psychological perspective. In A. Nadler, T. Malloy, & J. D. Fisher (Eds.), The social psychology of intergroup reconciliation (pp. 15–32). Oxford University Press.
Komin, S. (1991). Psychology of the Thai people: Values and behavioral patterns. Chulalongkorn University Press.
McCombs, M. E., Shaw, D. L., & Weaver, D. H. (2014). New directions in agenda-setting theory and research. Mass Communication and Society, 17(6), 781–802. https://doi.org/10.1080/15205436.2014.964871
Nakayama, T. K., & Halualani, R. T. (2010). The handbook of critical intercultural communication. Wiley-Blackwell.Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. Public Affairs.
Oetzel, J. G. (2009). Intercultural communication: A layered approach (2nd ed.). Pearson.
Oetzel, J. G., Ting-Toomey, S., Masumoto, T., Yokochi, Y., Takai, J., Pan, W., … & Neuliep, J. W. (2001). Face and facework in conflict: A cross-cultural comparison of China, Japan, and the United States. Communication Monographs, 68(3), 235–258. https://doi.org/10.1080/03637750128051
Reese, S. D. (2010). Finding frames in a web of culture: The case of the war on terror. In P. D’Angelo & J. A. Kuypers (Eds.), Doing news framing analysis: Empirical and theoretical perspectives (pp. 17–42). Taylor & Francis.
Reuters. (2025, June 24). Thailand closes border crossings with Cambodia as dispute deepens. https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thailand-closes-border-crossings-with-cambodia-dispute-deepens-2025-06-24/
Somers, M. R. (1994). The narrative constitution of identity: A relational and network approach. Theory and Society, 23(5), 605–649. https://doi.org/10.1007/BF00992905
Sorrells, K. (2016). Intercultural communication: Globalization and social justice (3rd ed.). Sage.
Stern, S., Livan, G., & Smith, R. E. (2020). A network perspective on intermedia agenda-setting. Applied Network Science, 5, Article 31. https://doi.org/10.1007/s41109-020-00272-4
Strate, S. (2015). The lost territories: Thailand’s history of national humiliation. University of Hawaii Press.
Sunstein, C. R. (2009). Going to extremes: How like minds unite and divide. Oxford University Press.
Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Brooks/Cole.
Ting-Toomey, S. (2005). The matrix of face: An updated face-negotiation theory. In W. B. Gudykunst (Ed.), Theorizing about intercultural communication (pp. 71–92). Sage.
Ting-Toomey, S., & Dorjee, T. (2019). Communicating across cultures (2nd ed.). Guilford Press.Tufekci, Z. (2017). Twitter and tear gas: The power and fragility of networked protest. Yale University Press.
Veal, C. (2020). Nostalgia and nationalism: Facebook ‘archives’ and the constitution of Thai photographic histories. Journal of Southeast Asian Studies, 51(3), 372–396. https://doi.org/10.1017/S0022463420000491
Vickery, M. (1998). Society, economics, and politics in pre-Angkor Cambodia: The 7th–8th centuries. Centre for East Asian Cultural Studies for UNESCO, The Toyo Bunko.
Wendt, A. (1999). Social theory of international politics. Cambridge University Press.
