ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาในชั้นการสอบสวน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และหลักการที่เกี่ยวข้องกับการระงับ ข้อพิพาททางอาญา โดยเฉพาะคดีอาญาแผ่นดิน โดยวิเคราะห์บทบัญญัติทางกฎหมายของประเทศไทยและต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญา และเสนอแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายให้สอดคล้องกับหลักความได้สัดส่วนและความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรม โดยศึกษาด้วยวิธีการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) ทางกฎหมาย งานวิชาการ และบทบัญญัติกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งผลการวิจัยพบว่า แม้พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 จะเปิดโอกาสให้คดีอาญาบางประเภทสามารถเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้น การสอบสวนได้ แต่ยังมีข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่ การกำหนดประเภทคดีในลักษณะบัญชีปิดที่ถูกกำหนดไว้ก่อนแล้ว ความไม่ชัดเจนของสถานะคดีในขณะที่อยู่ระหว่างการปฏิบัติตามข้อตกลง และคุณสมบัติของผู้ไกล่เกลี่ยที่ขอขึ้นทะเบียนซึ่งเคยถูกเพิกถอนทางทะเบียนจากเหตุไม่สุจริตที่ยังไม่เพียงพอ โดยเสนอให้มีการปรับปรุงกฎหมาย เปิดโอกาสให้พนักงานสอบสวนใช้ดุลพินิจพิจารณาความเหมาะสมของคดี เป็นรายกรณี การกำหนดสถานะของคดีในขณะที่อยู่ระหว่างการปฏิบัติตามข้อตกลงให้ชัดเจน และเพิ่มมาตรฐานคุณสมบัติการขึ้นทะเบียนผู้ไกล่เกลี่ย อันเป็นการกำกับดูแลผู้ไกล่เกลี่ยเพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพและเพิ่มความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา