การศึกษาและพัฒนานวัตกรรมฐานข้อมูลและแผนที่เสี่ยงการทุจริต กรณีสินบนจราจร ในการบังคับใช้กฎหมายตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

บทคัดย่อ

               การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ รูปแบบ และความเสี่ยงของการทุจริตกรณีสินบนจราจรในการบังคับใช้กฎหมายตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 และพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 ของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตลอดจนพัฒนานวัตกรรมฐานข้อมูลเพื่อเฝ้าระวังและป้องกันการทุจริตในงานจราจร การวิจัยใช้การวิจัยแบบผสมผสานหลายระยะ (Multiphase Mixed Methods Design) ภายใต้กรอบการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) ร่วมกับการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยบูรณาการข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึก ข้อมูลเชิงปริมาณ และข้อมูลเชิงพื้นที่ เพื่อวิเคราะห์ประสบการณ์ การรับรู้ รูปแบบ มูลค่า และปัจจัยเสี่ยงของสินบนจราจร และนำผล ไปพัฒนาฐานข้อมูล แผนที่ความเสี่ยง และออกแบบระบบ T-ABS

               ผลการศึกษาพบว่า การให้และรับสินบนจราจรเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่ การใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ แรงจูงใจทางเศรษฐกิจ ค่านิยมทางสังคม และข้อจำกัดของระบบกำกับดูแลและฐานข้อมูล โดยการติดสินบนมักเกิดขึ้นในฐานความผิดที่มีอัตราค่าปรับไม่สูงและมีช่องว่างในการใช้ดุลพินิจ เช่น การขับรถเร็วเกินกำหนด การไม่สวมหมวกนิรภัย และการฝ่าฝืนสัญญาณจราจร

               งานวิจัยเสนอการพัฒนาระบบ Thailand Anti-Bribery System (T-ABS) ซึ่งเป็นฐานข้อมูลแบบ Real-time ผ่าน Website Platform เพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และแสดงผลข้อมูลความเสี่ยงการทุจริตเชิงพื้นที่และเชิงเวลา ในเชิงทฤษฎี ผลการศึกษาช่วยขยายการมองปัญหาสินบนจราจรจากเหตุการณ์เฉพาะรายไปสู่ความเสี่ยงการทุจริตเชิงระบบที่สามารถจัดโครงสร้าง วิเคราะห์ และบริหารจัดการด้วยข้อมูลได้ ขณะที่ในเชิงนโยบาย ระบบดังกล่าวมีศักยภาพสนับสนุนการกำหนดนโยบาย การเฝ้าระวังความเสี่ยง และการบริหารจัดการการทุจริตเชิงระบบ โดยยกระดับการกำกับดูแลจากการพึ่งพาดุลพินิจของบุคคลไปสู่การใช้ข้อมูล เชิงประจักษ์เป็นฐานสำคัญ อันจะช่วยเสริมสร้างความโปร่งใสและความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบการบังคับใช้กฎหมายจราจรในระยะยาว