มาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า : กรณีศึกษาเมืองเก่าพิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
การอนุรักษ์, เมืองเก่า, โบราณสถาน, โบราณวัตถุ, พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า และมาตรการทางกฎหมายของต่างประเทศที่ใช้ในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า ศึกษาและวิเคราะห์ปัญหามาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวกับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า รวมถึงเสนอแนะแนวทางแก้ไขบัญหาในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า และเสนอมาตรการทางกฎหมายที่เหมาะสม ในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าพิมาย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการศึกษาข้อมูลเอกสาร แบบสังเกตการณ์ แบบสำรวจภาคสนาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 20 คน และจากการสนทนากลุ่ม จำนวน 12 คน รวมผู้ให้ข้อมูลทั้งหมด จำนวน 32 คน และผู้วิจัยได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ร่วมกับการวิเคราะห์เชิงตีความ
ผลการวิจัย พบว่า 1) ปัญหาเกี่ยวกับการบังคับใช้พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 2) ปัญหาด้านการบริหารจัดการเมืองเก่าพิมาย 3) ปัญหาด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า แนวทางในการแก้ไขปัญหา ได้แก่ 1) แก้ไขบทนิยามตามมาตรา 4 พระราชบัญญัติโบราณสถาน โบราณวัตถุศิลปวัตถุ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 (แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2535) ให้มีความชัดเจน บทกำหนดโทษในส่วนแพ่งและอาญาให้สูงขึ้น 2) เทศบาลตำบลพิมาย เร่งพิจารณาออกเทศบัญญัติในประเด็นการอนุรักษ์และส่งเสริมพื้นที่เมืองเก่าพิมาย โดยการจัดทำผังเมืองรวมและกำหนดข้อบัญญัติการใช้ประโยชน์ที่ดิน และทำผังแม่บทที่สอดคล้องกับอัตลักษณ์และบริบทของเมืองเก่าพิมาย เพื่อกำหนด แนวทางการใช้ประโยชน์ที่ดิน การคมนาคม ระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ การวางผังพัฒนาเชิงอนุรักษ์ ในพื้นที่เฉพาะ 3) มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมหรือจูงใจในเกิดการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ และพัฒนาเมืองเก่า 4) การบังคับใช้กฎหมายอย่างเด็ดขาด เคร่งครัด และเสมอภาค โดยไม่เลือกปฏิบัติต่อบุคคลโดยไม่เป็นธรรม 5) การสร้างความรู้ความเข้าใจ ปลูกฝังจิตสำนึกร่วมรวมถึงการสร้างเครือข่าย และประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการอนุรักษ์โบราณสถานและเมืองเก่า
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
เกื้อ วงศ์บุญสิน. (2538). ประชากรกับการพัฒนา. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชนะจิต รอนใหม่. (2563). มาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์โบราณสถาน [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์].
โชคชัย เหลืองประเสริฐ. (2559). มาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์ชุมชนประวัติศาสตร์ในเมือง: กรณีศึกษาชุมชนอัมพวา [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
บานชื่น นักการเรียน, และ เพ็ญศรี บางบอน. (2559). การพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารสิรินธรปริทรรศน์, 17(2), 64–69.
บุญศิริ สุขพร้อมสรรพ์, และ ศรีสุดา วงษ์ชุ่ม. (2561). การอนุรักษ์และพัฒนาชุมชนเมืองเก่าพะเยา. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 38(3), 105–126. https://doi.org/10.14456/sujthai.2018.26
พัทธ์ แตงพันธ์. (2554). การอนุรักษ์โบราณสถานแบบสากลของไทย: แรกเริ่มที่กรุงเก่า. วารสารประวัติศาสตร์.
มูลนิธิสถาบันวิจัยกฎหมาย. (2552). โครงการศึกษาวิจัยและจัดทำกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรม. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม.
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร. (2556). ประเด็นวิกฤตเรื่องการอนุรักษ์ชุมชนประวัติศาสตร์ในเมืองสำหรับประเทศไทย. หน้าจั่ว: ว่าด้วยประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมและสถาปัตยกรรมไทย, (9), 100–119.
รัตนรุจน์ สุพรรณ. (2559). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์เมืองเก่านครศรีธรรมราช [วิทยานิพนธ์สถาปัตยกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบชุมชนเมือง, มหาวิทยาลัยศิลปากร].
วิชาภรณ์ ชำนิกำจร. (2557). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่แหล่งประวัติศาสตร์: กรณีศึกษาเมืองฟ้าแดดสงยาง อำเภอกมลาไสย จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, ฉบับพิเศษ, 38–45. https://doi.org/10.14456/humsu.2014.160
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2554a). ชุดความรู้ด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการเมืองเก่า เล่มที่ 1: ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเมืองเก่าในประเทศไทย. กระทรวงทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2554b). ชุดความรู้ด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการเมืองเก่า เล่มที่ 2: แนวคิดและหลักเกณฑ์โดยทั่วไปเกี่ยวกับการอนุรักษ์ พัฒนา และฟื้นฟูเมืองเก่า. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2554c). ชุดความรู้ด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการเมืองเก่า เล่มที่ 3: ระเบียบ กฎหมาย และข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าในประเทศไทย. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2554d). ชุดความรู้ด้านการอนุรักษ์ พัฒนา และบริหารจัดการเมืองเก่า เล่มที่ 6: บทเรียนการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า กรณีศึกษา. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
อภิชาติ อาวจำปา. (2556). มาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์โบราณสถานของไทย [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์].
อุ่นเฮือน เพชรสวรรค์. (2560). การอนุรักษ์โบราณสถานในพื้นที่เมืองมรดกโลกแขวงหลวงพระบางสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 2(2).
ภาษาอังกฤษ
China ICOMOS. (2004). Principles for the conservation of heritage sites in China. Ventura Printing.
Global Heritage Fund. (n.d.). Current projects. Retrieved March 3, 2022, from https://globalheritagefund.org/
Gruber, S. (2007). Protecting China's cultural heritage sites in times of rapid change: Current developments, practice and law. Asia Pacific Journal of Environmental Law, 10(3–4), 253–301.
Kakiuchi, E. (2017). Cultural heritage protection system in Japan: Current issues and prospects for the future. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, 10, 7–27. https://doi.org/10.4467/23538724GS.16.013.6170
Nguyen, T. T. H. (2008). Tourism development and the sustainable management of cultural heritage: A case study of Hoi An Ancient Town in Vietnam [Master's thesis, KDI School of Public Policy and Management].
UNESCO World Heritage Centre. (n.d.). World Heritage List. Retrieved February 10, 2022, from https://whc.unesco.org/en/list/797
Vu, T. Q. (2564). การบริหารจัดการการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์เมืองโบราณฮอยอัน จังหวัดกวางนาม ประเทศเวียดนาม. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 8(1).
Wang, S.-Y. (2008). A mirror with two sides: Heritage development and urban conservation in the Ancient City of Pingyao, China. Historic Environment, 21(3).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 Boonnam Sophauthok

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.