ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง: กลไกสร้างความเป็นธรรมและลดความเหลื่อมล้ำ ในสังคมไทย
คำสำคัญ:
ภาษีที่ดิน, ความเหลื่อมล้ำ, ความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจ, การปฏิรูปภาษี, การกระจายรายได้บทคัดย่อ
บทความนี้ศึกษาภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในฐานะเครื่องมือทางนโยบายที่สามารถส่งเสริมความเป็นธรรมทางเศรษฐกิจและลดความเหลื่อมล้ำด้านการถือครองทรัพย์สินในสังคมไทย โดยวิเคราะห์พระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของระบบภาษีทรัพย์สินไทย จากระบบเดิมที่ล้าสมัยและไม่โปร่งใส ไปสู่ระบบใหม่ที่มีการแยกประเภทการใช้ประโยชน์และใช้อัตราภาษีแบบก้าวหน้า แม้ว่ากฎหมายฉบับนี้จะมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการสร้างความเป็นธรรม แต่ในทางปฏิบัติยังพบข้อจำกัดหลายด้าน เช่น ระบบฐานข้อมูลที่ยังไม่สมบูรณ์ การประเมินมูลค่าที่ดินต่ำกว่า
ความเป็นจริง การยกเว้นภาษีที่ครอบคลุมเกินจำเป็น รวมถึงบทบาทของท้องถิ่นที่ยังไม่สามารถจัดเก็บภาษีได้เต็มประสิทธิภาพ บทความยังเปรียบเทียบกับประสบการณ์ของประเทศในเอเชียตะวันออก เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และไต้หวัน ซึ่งมีระบบประเมินที่แม่นยำ ใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และให้อำนาจท้องถิ่นบริหารจัดเก็บภาษีได้อย่างอิสระ สุดท้าย บทความเสนอแนวทางเชิงนโยบายเพื่อเสริมศักยภาพของภาษีที่ดินทั้งในด้านโครงสร้างการจัดเก็บ กลไกควบคุม และการบูรณาการกับนโยบายสาธารณะอื่น ๆ เพื่อให้ภาษีที่ดินกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำอย่างยั่งยืนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กฤษณพงศ์ ภูมรินทร์ และไตรรัตน์ โภคพลากรณ์. (2566). โครงสร้างภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง: อุปสรรคและผลกระทบต่อการจัดเก็บภาษีที่ดิน และสิ่งปลูกสร้างขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดอ่างทอง. วารสารสมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศไทย, 5(10), 66-80.
ชาญชัยกิตติกร อวิรุทธ์. (2567). ปัญหาการบังคับใช้พระราชบัญญัติภาษีที่ดิน และสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 17(2), 29-55.
ชุติพงศ์ สมทรัพย์. (2566). ปัญหาการใช้และการตีความลักษณะของที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เพื่อการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562; กรณีศึกษาของเทศบาลในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารนิติศาสตร์ รัฐศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย, 7(2), 305-323.
ตุลญา โรจน์ทังคำ และพลัฎฐ์ แก้วศุภาสวัสดิ์. (2566). ปัญหาการจัดเก็บภาษีของเจ้าหน้าที่ตามการบังคับใช้พระราชบัญญัติภาษีที่ดิน และสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562. วารสารมนุษย์กับสังคม, 9(1), 7-30.
พรพิลาศ สุนทรหงส์, พิศมัย จารุจิตติพันธ์ และวรรณสินท์ สัตยานุวัตร์. (2560). ประสิทธิภาพการจัดเก็บภาษีโรงเรือนและที่ดินของกรุงเทพมหานคร. วารสารวิทยาลัยดุสิตธานี, 11(2), 365-378.
วราภรณ์ ธรรมาภิสมัย และศิริศักดิ์ เหล่าจันขาม. (2563). ความพร้อมในการจัดเก็บภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตพื้นที่อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. Journal of Modern Learning Development, 5(6), 246-260.
วีระกิตติ์ เอกอัครวิจิตร. (2567). การนำแนวทางการปฏิรูประบบภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ไปปฏิบัติ กับความเป็นธรรมในทัศนะของผู้ครอบครองทรัพย์สิน กรณีศึกษาพื้นที่เขต ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 7(2), 51-69.
วีระศักดิ์ เครือเทพ และไกรวุฒิ ใจคำปัน. (2564). ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างจากการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ของรัฐ: บทวิเคราะห์จากพื้นที่ของรัฐในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 17(1), 95-114.
วีระศักดิ์ เครือเทพ และดวงมณี เลาวกุล. (2565). การวิเคราะห์ผลกระทบของกฎหมาย ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ที่มีต่อรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและการกระจายภาระภาษี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 39(2), 187-214.
อนงค์วรรณ อุประดิษฐ์ และสุดาวดี มีเพ็ชรทาน. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อความพร้อมในการจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 ขององค์การบริหารส่วนตำบลในจังหวัดลำปาง. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 4(2), 49-69.
อรรถวิชช์ สุวรรณภักดี. (2565). กระบวนการจัดเก็บภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง พ.ศ. 2562 กรณีศึกษา กรุงเทพมหานคร. วารสารบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ ราชมงคลล้านนา, 10(2), 37-50.
ภาษาอังกฤษ
Acclime Thailand. (n.d.). Land and buildings tax in Thailand. Retrieved October 14, 2025, from https://thailand.acclime.com/guides/land-buildings-tax/
ASEAN Briefing. (2020, February 20). Thailand’s New Land and Building Tax Act. Retrieved October 14, 2025, from https://www.aseanbriefing.com/news/thailands-new-land-building-tax-act/
Bangkok Post. (2024, May 29). Land and building tax collection to tally B43bn this year. Retrieved October 14, 2025, from https://www.bangkokpost.com/business/general/2801156
Batt, H. W. (2018). Thailand’s Land and Building Tax: A Challenging Fiscal Situation. Schalkenbach Foundation.
Benoit & Partners. (n.d.). Land and Building Tax in Thailand. Retrieved October 14, 2025, from https://benoit-partners.com/land-building-tax-thailand/
Beyer, V. (1994). Tax administration in Japan. Revenue Law Journal, 4(1), 45-67. https://doi.org/10.53300/001C.6571
BGlobalLaw. (2024, June 16). Update on Taxation on Land and Buildings. Retrieved October 14, 2025, from https://www.bgloballaw.com/2024/06/16/update-on-taxation-on-land-and-buildings/
Bird, R. M., & Slack, E. (2004). International Handbook of Land and Property Taxation. Edward Elgar Publishing.
Blöchliger, H. (2015). Reforming the tax on immovable property: Taking care of the unloved. OECD Economics Department Working Papers, No. 1205. https://doi.org/10.1787/5js30tw0n7xp-en
Boadway, R., Hobson, P. A., & Mochida, N. (2000). Fiscal equalization in Japan: Assessment and recommendations. Research Papers in Economics.
Işcan, T. (2018). Redistributive land reform and structural change in Japan, South Korea, and Taiwan. American Journal of Agricultural Economics, 100, 732-761. https://doi.org/10.1093/ajae/aax093
Jangratsameekan, S., & Phijaisanit, E. (2018). An Assessment of Pre Reform Property Tax Revenue in Bangkok Metropolitan Region and Post Reform Implications (Discussion Paper No. 44). Faculty of Economics, Thammasat University.
Jones, R. S., & Tsutsumi, M. (2008). Reforming the tax system in Japan to promote fiscal sustainability and economic growth. Research Papers in Economics. https://doi.org/10.1787/230312273167
Laovakul, D. (2016). Property Tax in Thailand: An Assessment and Policy Implications. Thammasat Review of Economic and Social Policy, 2(1), 24-53. https://doi.org/10.14456/tresp.2016.3
Lestari, P. A. (2025). Property tax reform and urban transformation: Global perspectives and policy implications. Economics, 3(2), 123-145. https://doi.org/10.61194/economics.v3i2.648
Mera, K. (1992). Land taxation and its impact on land price: The case of Japan in the 1990s. Review of Urban & Regional Development Studies, 4(2), 123-134. https://doi.org/10.1111/J.1467-940X.1992.TB00038.X
Miyazaki, T. (2018). Decentralization reform and property tax in Japan: Institutional design and local fiscal capacity. Hitotsubashi Journal of Economics, 59(1), 17-30.
Miyazaki, T., & Sato, M. (2019). Property tax reform and land use: Evidence from Japan. National Tax Journal, 72(3), 495-528. https://doi.org/10.17310/ntj.2019.3.04
NESDC. (2025). Report on Land Ownership Inequality in Thailand. National Economic and Social Development Council.
Nishimura & Asahi. (2024). Two Month Extension for the Collection of Land and Building Tax for fiscal year 2024. Retrieved October 14, 2025, from https://www.nishimura.com
Park, S. H. (2022). The tax models in Japan and Korea: Concepts and evidence from a comparative perspective. Journal of East Asian Studies, 22, 359-389. https://doi.org/10.1017/jea.2022.13
Progress and Poverty Institute. (2019). Impacts of Land Taxes in Thailand. Retrieved October 14, 2025, from https://progressandpovertyinstitute.org/impacts-of-land-taxes-in-thailand/
Siam Legal. (2023). The price is not right: Problems with under-declaring property values in Thailand. Retrieved October 14, 2025, from https://www.siam-legal.com/realestate/The-price-is-not- right.php
Thailand Law Online. (n.d.). Property Tax Land & Building Tax (2020 Onwards). Retrieved October 14, 2025, from https://www.thailandlawonline.com
Tilleke & Gibbins. (2020). New Land and Building Tax Act in Thailand. Retrieved October 14, 2025, from
https://www.tilleke.com/insights/new-land-and-building-tax-act-thailand/
Tilleke & Gibbins. (2020). Thailand Land and Building Tax: Key Concepts. Retrieved October 14, 2025, from https://www.tilleke.com
Tilleke & Gibbins. (2021). Thailand Reduces Land and Building Tax for 2021. Retrieved October 14, 2025, from https://www.tilleke.com
Limteerakul, V. (2021). Inequality in Household Real Estate Ownership and the Effect of Property Taxes on Income Inequality in Thailand. Economics and public policy journal, 12(23), 55-77.
We, H. (2015). Reform thinkings and policy proposals of property tax reform in development vision. Economic Research Journal.
World Bank. (2021). Thailand: Public Revenue and Spending Assessment. Retrieved October 14, 2025, from https://documents1.worldbank.org
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
