ปัญหาและอุปสรรคทางกฎหมายเกี่ยวกับการควบคุมกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ ประเภทการเผาถ่าน และการสะสมถ่าน

บทคัดย่อ

   วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาปัญหาและอุปสรรคทางกฎหมายในการควบคุมกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ โดยเฉพาะกิจกรรมการเผาถ่านและการสะสมถ่าน ผ่านการวิเคราะห์บทบัญญัติของพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2560 รวมทั้งกฎกระทรวงและประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง เพื่อประเมินความเหมาะสมของแนวทางการบังคับใช้กฎหมายในระดับท้องถิ่น พร้อมเสนอแนวทางการปรับปรุงให้สอดคล้องกับหลักนิติธรรม หลักความเสมอภาค และหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

   จากการศึกษาพบว่า กฎหมายในปัจจุบันยังขาดการจำแนกประเภทของกิจกรรมการเผาถ่านและการสะสมถ่านตามวัตถุประสงค์ของกิจการอย่างชัดเจน ส่งผลให้การบังคับใช้กฎหมายไม่สามารถแยกแยะระหว่างกิจกรรมเพื่อยังชีพกับกิจกรรมเชิงอุตสาหกรรมหรือเชิงพาณิชย์ได้อย่างเหมาะสม นำไปสู่ปัญหาการใช้ดุลพินิจที่ไม่เท่าเทียมและขัดต่อหลักความเสมอภาค นอกจากนี้ การกำหนดโทษในรูปแบบการเปรียบเทียบปรับตามมาตรา 85 ยังมิได้คำนึงถึงเจตนาและบริบทของผู้กระทำความผิด ส่งผลให้ประชาชนในระดับครัวเรือนต้องรับโทษในระดับเดียวกับผู้ประกอบกิจการเชิงพาณิชย์ ทั้งที่ผลกระทบมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

   อีกทั้ง โครงสร้างของคณะกรรมการเปรียบเทียบปรับตามกฎหมายดังกล่าวจำกัดอยู่เฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐเท่านั้น โดยไม่ได้เปิดโอกาสให้ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเข้ามามีส่วนร่วม ซึ่งเป็นข้อจำกัดต่อการพิจารณาอย่างรอบด้านและลึกซึ้งในเชิงวิชาการ

   จากการศึกษานี้ ข้อเสนอแนะคือ ควรกำหนดนิยามและจำแนกประเภทของกิจกรรมการเผาถ่านและการสะสมถ่านให้ชัดเจนในทางกฎหมาย โดยเฉพาะกิจกรรมที่ดำเนินการเพื่อยังชีพไม่ใช่เพื่อการค้า พร้อมทั้งเสนอให้ปรับปรุงมาตรา 73 และมาตรา 85 แห่งพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 ให้สอดคล้องกับหลักความเสมอภาคและบริบทของสังคมท้องถิ่น นอกจากนี้ ควรเพิ่มเติมโครงสร้างคณะกรรมการเปรียบเทียบปรับให้มีผู้ทรงคุณวุฒิจากสาขาด้านสิ่งแวดล้อม เศรษฐศาสตร์ หรือสาธารณสุขเข้าร่วมด้วย เพื่อให้กระบวนการบังคับใช้กฎหมายมีความเป็นธรรม โปร่งใส และมีประสิทธิภาพในการคุ้มครองสุขภาพของประชาชนอย่างยั่งยืน