การพัฒนาแนวทางการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์กรณีบุคคลสูญหายและศพนิรนามในประเทศไทย

บทคัดย่อ

   บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและวิเคราะห์การรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์รวมถึงแนวทางการรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์กรณีบุคคลสูญหายและศพนิรนามในประเทศไทย โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ และใช้วิธีการสัมภาษณ์ในการเก็บรวบรวมผู้ให้ข้อมูลสำคัญ สำหรับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ เจ้าหน้าที่หน่วยงานของรัฐ เจ้าหน้าที่องค์กรพัฒนาเอกชน ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกฎหมาย และสมาชิกครอบครัวของผู้เสียหายจากกรณีสูญหายและศพนิรนาม

               จากผลการศึกษาพบว่า การศึกษาสภาพปัญหากรณีบุคคลสูญหายและศพนิรนามในประเทศไทย 1) ด้านกฎหมาย ยังไม่ปรากฏโดยชัดเจนทั้งในเรื่องของการกำหนดความผิดทางอาญา การเยียวยาผู้เสียหาย และกฎหมายที่เป็นกฎระเบียบในการปฏิบัติติงานในกรณีดังกล่าว 2) ด้านการสืบสวน มีแนวทางในการสืบสวนที่ไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง 3) ด้านการปฏิบัติงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยังไม่มีแนวทางในการปฏิบัติงาน ในรูปแบบเดียวกัน 4) ด้านการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมของผู้เสียหาย การไม่มีกฎหมายส่งผลให้เกิดช่องโหว่ในการดำเนินคดีกรณีบุคคลสูญหายและศพนิรนาม 5) ด้านการสืบค้นข้อมูลผู้สูญหายและศพนิรนาม ไม่ได้ให้ความสำคัญในเรื่องของการบันทึกข้อมูล การรับแจ้งเหตุ หรือข้อมูลของบุคคลสูญหาย และ 6) ด้านความหลากหลายของรูปแบบและพฤติการณ์ของอาชญากรรม มีลักษณะแตกต่างกันออกไป การจะระบุได้ว่าเป็นลักษณะของคนหายอย่างไรนั้นจะต้องพิจารณาข้อเท็จจริง ดังนั้นการกำหนดให้มีกฎหมายเฉพาะกรณีดังกล่าวเพื่อบังคับใช้ก็จะส่งผลให้การสืบสวนสอบสวนและการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพและมีความสอดคล้องกับพฤติการณ์ของบุคคลสูญหายรวมถึงกระบวนการในการเก็บรวบรวมพยานหลักฐานมีแนวทางไปในรูปแบบเดียวกัน สามารถเชื่อมโยงข้อมูลของบุคคลสูญหาย แล้วนำมาพิสูจน์ทราบข้อเท็จจริงด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ เพื่อให้ได้ข้อมูลที่จำเป็นและมีประโยชน์ในด้านการสืบสวนสอบสวนและเป็นพยานหลักฐานที่เชื่อถือได้และได้มาอย่างถูกต้องตามกฎหมายเพื่อนำไปสู่การพิสูจน์ตัวบุคคลอันจะเป็นประโยชน์สูงสุดในกระบวนการยุติธรรม