มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐในบริบทของเสรีนิยมใหม่

บทคัดย่อ

มหาวิทยาลัยของไทยในระยะเริ่มต้นล้วนจัดตั้งขึ้นในฐานะมหาวิทยาลัยของรัฐ มีเป้าหมายสำคัญคือการผลิตกำลังคนที่มีความรู้ ความสามารถ และเทคนิคขั้นสูง ป้อนระบบราชการและระบบเศรษฐกิจของประเทศ เมื่อผ่านกาลเวลาได้มีการปรับเปลี่ยนระบบทั้งภายนอก ได้แก่ นโยบายของรัฐ การกำกับควบคุม ฯลฯ และการเปลี่ยนแปลงภายใน ได้แก่ สถานะ การบริหารจัดการ ฯลฯ ตลอดเวลาเพื่อให้สอดคล้องกับ การเปลี่ยนแปลงของระบบเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมของโลก การปรับเปลี่ยนสถานภาพจากมหาวิทยาลัยของรัฐมาเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญอีกครั้งหนึ่งที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในอุดมการณ์ของการอุดมศึกษา โดยมุ่งหวังให้เกิดความเป็นอิสระในการบริหารจัดการด้านงบประมาณและทรัพย์สิน การบริหารบุคลากรเพื่อจูงใจบุคลากรที่มีคุณภาพ และอิสระทางวิชาการ เพื่อให้มหาวิทยาลัยสามารถดำรงอยู่ได้ สามารถตอบสนองความต้องการและความคาดหวังของสังคมที่รับเอาหลักคิดเสรีนิยมใหม่เป็นแนวคิดพื้นฐานการกำหนดนโยบายด้านต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แนวคิดการปรับเปลี่ยนสถานภาพมหาวิทยาลัยของรัฐให้เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐในประเทศไทยเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2507 และมาเป็นจริงครั้งแรกในปี พ.ศ. 2533 เมื่อมหาวิทยาลัยสุรนารี จัดตั้งเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐแห่งแรกในประเทศไทย ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการปรับเปลี่ยนสถานะเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐคือ 1) แรงผลักดันจากองค์กรระหว่างประเทศ เช่น ธนาคารโลก องค์การสหประชาชาติ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ องค์การการค้าโลก ที่สนับสนุนแนวคิดและหลักการเสรีนิยมใหม่ 2) การส่งต่อนโยบายด้านการศึกษา” (Educational Transfer) เช่น การแพร่กระจายด้านการศึกษา (Educational Diffusion) การยึดตัวอย่างจากบทเรียน การหยิบยืมนโยบายหรือการแพร่กระจายด้านการศึกษาประกอบด้วยกระบวนการทางตรงและทางอ้อม และ 3) กระบวนการทำให้การศึกษาเป็นสินค้า ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องจากการรับเอาแนวคิดเสรีนิยมใหม่มาเป็นแนวทางการดำเนินงานของรัฐ