การบริหารราชการส่วนภูมิภาคของไทย กำเนิด เปลี่ยนผ่านและทิศทางที่ควรจะเป็น

ผู้แต่ง

  • ภูษิต แจ่มศรี
  • ทรงวุฒิ ประกอบธรรม -
  • อนุรัตน์ อนันทนาธร

คำสำคัญ:

การบริหารราชการส่วนภูมิภาค, การกระจายอำนาจ, การปฏิรูประบบราชการ, ผู้ว่าราชการจังหวัด, โครงสร้างอำนาจ

บทคัดย่อ

               การบริหารราชการส่วนภูมิภาคของไทยมีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงนโยบายจากส่วนกลางสู่ระดับท้องถิ่นนับตั้งแต่เริ่มมีการปฏิรูประบบราชการในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
โดยมีการจัดโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น บทบาทของราชการส่วนภูมิภาคในช่วงแรกมุ่งเน้นการขยายอำนาจรัฐไปสู่ท้องถิ่น โดยเฉพาะผ่านผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอ อย่างไรก็ตาม กระแสการปฏิรูประบบราชการและการกระจายอำนาจในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ได้ส่งผลให้สถานะและบทบาทของราชการส่วนภูมิภาคถูกตั้งคำถาม ทั้งในแง่ของความซ้ำซ้อนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และข้อจำกัดในการประสานงานกับหน่วยงานส่วนกลางที่มีสำนักงานในจังหวัด บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของราชการส่วนภูมิภาคไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน วิเคราะห์ปัญหาทางโครงสร้างที่เกิดจากการปฏิรูป และนำเสนอแนวทางการปรับบทบาท อำนาจหน้าที่ และสถานะของราชการส่วนภูมิภาคให้เหมาะสมกับบริบทการบริหารสมัยใหม่และการพัฒนาในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

กรมการปกครอง. (2557). ข้อมูลทางการปกครองทั่วประเทศ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2557. วันที่ค้นข้อมูล 6 ตุลาคม 2558, เข้าถึงได้จาก ttp://www.dopa.go.th/images/document/0301/01_copy.pdf

ไชยวัฒน์ ค้าชู และ ณัชชาภัทร อุ่นตรงจิตร. (2555). ประชาคมอาเซียนกับการปกครองท้องถิ่น. ส.เจริญ การพิมพ์.

จรวยพร ธรณินทร์. (2546). การปฏิรูประบบราชการไทย. วันที่ค้นข้อมูล 25 พฤษภาคม 2559, เข้าถึงได้จาก http:// www.moe.go.th /main2 /article/article_jarauwporn/article1.Htm

ทิพาวดี เมฆสวรรค์. (2540). การปฏิรูปภาคราชการสู่สภาพที่พึงปรารถนา: ทำอย่างไร ใครรับผิดชอบ. วารสารข้าราชการ, 42(2), 24-43.

นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (ม.ป.ป.). ข้อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบบริหารราชการส่วนภูมิภาค. วันที่ค้นข้อมูล 15 ตุลาคม 2558, เข้าถึงได้จาก www.opdc.go.th/oldweb/Mission/File_download/1151565815- 1.ppt

นครินทร์ เมฆไตรรัตน์ และคณะ. (ม.ป.ป.). ทิศทางการปกครองส่วนท้องถิ่นของไทยและต่างประเทศ. วันที่ค้นข้อมูล 25 พฤษภาคม 2558, เข้าถึงได้จาก http://www.local.moi.go.th/document%2010.pdf

เรืองวิทย์ เกษสุวรรณ. (2545). การปฏิรูประบบราชการภายใต้กระแสการจัดการภาครัฐใหม่และข้อวิพากษ์. โรงพิมพ์บพิธการพิมพ์.

สถาบันพระปกเกล้า. (2547). สารานุกรมการปกครองท้องถิ่นไทย หมวดโครงสร้างภายนอก ลำดับที่ 4 โครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินกับการปกครองท้องถิ่น. ธรรมดาเพลส.

สถาบันพระปกเกล้า. (2552). เลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัดทางตรง: แนวทางการขับเคลื่อนสู่ความสำเร็จ. วันที่ค้นข้อมูล 1 ตุลาคม 2558, เข้าถึงได้จาก http://kpi.ac.th/media/pdf/M10_209.pdf

สยามอินเทลลิเจนซ์ยูนิต. (2554). เปิดข้อเสนอ “คณะกรรมการปฏิรูป” เน้นกระจายอำนาจท้องถิ่นลดอานาจรัฐส่วนกลาง. วันที่ค้นข้อมูล 30 กันยายน 2558, เข้าถึงได้จาก http://www.siamintelligence. com/reform-committee-proposal/

สำนักกรรมาธิการ 2 สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. (2550). รายงานการพิจารณาศึกษาของคณะกรรมาธิการปกครอง สภานิติบัญญัติแห่งชาติ เรื่อง เอกภาพการปฏิบัติงานของผู้ว่าราชการจังหวัด. วันที่ค้นข้อมูล 1 ตุลาคม 2559, เข้าถึงได้จาก http://library.senate.go.th/ document/Ext2197/ 2197580_0002.PDF

สำนักงานนโยบายและแผน กระทรวงมหาดไทย. (2557). แผนยุทธศาสตร์ ตามภารกิจเฉพาะด้านของกระทรวงมหาดไทย 10 ปี. สำนักนโยบายและแผน กระทรวงมหาดไทย.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2558). วาระปฏิรูปที่ 3: การปรับโครงสร้างอำนาจส่วนกลางส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น. สำนักการพิมพ์สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-27

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ