สมรรถนะและตัวชี้วัดการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัลของผู้ใหญ่ในชุมชนท่องเที่ยว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สมรรถนะและตัวชี้วัดการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัลของผู้ใหญ่ในชุมชนท่องเที่ยว การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเชิงคุณภาพดำเนินการวิจัยเอกสาร โดยศึกษาค้นคว้า รวมรวมข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐที่มีพันธกิจในการพัฒนาคนชุมชนและสังคม การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ส่วนการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือประชาชนในพื้นที่ 6 ภูมิภาค คือ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ ภาคตะวันออก และภาคตะวันตก โดยมีพื้นที่ชุมชนที่ศึกษาภาคละ 5 ตัวอย่างชุมชน ๆละ 10 คน รวมทั้งสิ้นจำนวน 300 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม
การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบทีและการทดสอบเอฟ ผลการวิจัยพบว่า สมรรถนะและตัวชี้วัดการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัล แบ่งออกเป็น 5 ด้าน ประกอบด้วย
1) ด้านการเข้าถึง 2) ด้านการวิเคราะห์ 3) ด้านการประเมินค่า 4) ด้านการสร้างสรรค์ และ 5) ด้านการใช้ประโยชน์สื่อสารสนเทศและดิจิทัล โดยส่วนใหญ่มีระดับความสามารถหรือทักษะอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.33, SD = 0.15) และความต้องการทักษะการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัล อยู่ในระดับมาก (
= 3.77, SD = 0.58) ทั้งนี้สมรรถนะต่าง ๆ อยู่ในระดับปานกลางเป็นผลมาจากหลายสาเหตุ โดยเหตุผลหลักมาจากความไม่ถนัดและขาดความคล่องแคล่วในการใช้เทคโนโลยีจึงทำให้ผู้ใหญ่ในชุมชนท่องเที่ยวมีทักษะอยู่ในระดับปานกลาง ดังนั้น จึงมีความต้องการที่จะพัฒนาและเรียนรู้ในทักษะการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและดิจิทัลให้เพิ่มมากขึ้นเพื่อใช้ในชีวิตประจำวันรวมไปถึงการประยุกต์ใช้ในการทำงาน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
เจริญชัย ชลาทิศ. (2561). บทบาทของการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชน. วารสารการท่องเที่ยวไทย19(2), 45-57.
ชัชชญา เรืองยศ. (2563). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของผู้สูงวัย. (การค้นว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, คณะวารสารและสื่อสารมวลชน.
ตระหนักจิต ยุตยรรยง. (2566). ความคิดเห็นเกี่ยวกับสื่อสังคมออนไลน์ของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพฯ. วารสารนิเทศศาสตร์ธุรกิจบัณฑิตย์, 17(1), 228-247.
ธีรยุทธ แสงกระจ่าง. (2560). การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการสร้างแบรนด์ชุมชนท่องเที่ยว. วารสารการพัฒนาเศรษฐกิจ, 12(1), 78-92.
บุบผา เมฆศรีทองคำ. (2565). การรู้เท่าทันข่าวสำหรับผู้บริโภคข่าวในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
พรทิพย์ เย็นจะบก. (2560). เบญจทัศน์การรู้เท่าทันสื่อ. กรุงเทพฯ: ออฟเซ็ท ครีเอชั่น.
พิทักษ์ศักดิ์ ทิศาภาคย์, ชนัญสรา อรนพ ณ อยุธยา และ วีระเทพ ปทุมเจริญวัฒนา. (2562). การพัฒนาตัวบ่งชี้การรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อส่งเสริมความเป็นพลเมืองประชาธิปไตยของผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารการสื่อสารมวลชน, 7(1), 147-190.
ไพศาล วรคำ. (2562). การวิจัยทางการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 10). มหาสารคาม: ตักสิลาการพิมพ์.
รติยา อัศวติณณา และ พิชญาณี พูนผล. (2566). ผลของโปรแกรมพัฒนาการรู้เท่าทันสื่อด้วยกระบวนการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้สื่อดิจิทัลด้วยปัญญาของผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(11), 586-598.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2554). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์ พับลิเคชั่นส์.
รุจิรา คำรอด. (2560). ทัศนคติของประชาชนจังหวัดจันทบุรีที่มีต่อปัญหาช้างป่าและแนวทางแก้ไขปัญหาช้างป่า. (ภาคนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี, คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์.
เรือนทอง ไวทยะพานิช, วีรฉัตร์ สุปัญโญ และ ยิ่ง กีรติบูรณะ. (2563). กระบวนการพัฒนากลยุทธ์ชุมชนเพื่อการรู้ดิจิทัลและการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตด้านการรู้ดิจิทัลสำหรับผู้ใหญ่. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 17(1), 437-445.
วรรณรี ตันติเวชอภิกุล, สุวิธิดา จรุงเกียรติกุล และ สารีพันธุ์ ศุภวรรณ. (2563). การพัฒนาโปรแกรมการศึกษานอกระบบโรงเรียนสำหรับครอบครัวเพื่อเสริมสร้างทักษะการรู้เท่าทันสื่อ. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการจัดการและเทคโนโลยีอีสเทิร์น, 17(1), 243-255.
สัญลักข์ ปัญวัฒนลิขิต, พศิน พรหมกิ่งแก้ว และ อรรถวุฒิ ศิริปัญญา. (2563). คู่มือ, มือเล็ก ๆ เรียนรู้เท่าทันสื่อ. เชียงใหม่: ไอเดีย กรุ๊ป ปริ้นท์ติ้ง แอนด์ แอดเวอร์ไทซิ่ง.
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.). (2552). คู่มือการประเมินผลการปฏิบัติราชการ: แนวทางการกำหนดตัวชี้วัดและค่าเป้าหมาย. กรุงเทพฯ: บจ.พี.เอ.ลีฟวิ่ง.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2565). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566-2570. สืบค้นเมื่อ 16 มิถุนายน 2568, จาก https://www.dga.or.th/policy-standard/policy-regulation/dga-019/dga-027/dg-plan-2566-2570/
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2568). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13.สืบค้นเมื่อ 16 มิถุนายน 2568, จาก https://www.nesdc.go.th/the-national-economic-and-social-development-plan/the-thirteenth-plan-2023-2027/
สุภางค์ จันทวานิช. (2565). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 26). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อธิชา วุฒิรังสี. (2564). การรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลของผู้สูงอายุ. วารสารสหศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยมหิดล, 21(1), 90-106.
อุษา บิ้กกิ้นส์. (2566). พลเมืองฉลาดรู้เท่าทันดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
Association of College and Research Libraries. (ACRL) (2016). Framework for information literacy for higher education. Retrieved 16 June 2025, from https://www.ala.org/acrl/standards/ilframework
Boone, E. J. (1985). Developing Programs in Adult Education. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Caprino, M. P., & Martinez-Cerda, J. F. (2016). Media literacy in Brazil: Experiences and models in non-formal education. Media Education Research Journal, 49(24), 39-48.
Carretero Gomez S., Vuorikari R., & Punie Y. (2017). DigComp 2.1: The Digital Competence Framework for Citizens with eight proficiency levels and examples of use. Retrieved 16 June 2025, from https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC106281
Detlor, B., Julien, H., Rose, T. L., & Serenko, A. (2020). Local community digital literacy training: An exploratory investigation of digital literacy training programs led by public libraries and other local community organizations (Working Paper). n.p.: McMaster Digital Transformation Research Centre (MDTRC), DeGroote School of Business.
Grizzle, A., Moore, P., Dezuanni, M., Asthana, S., Wilson, C., Banda, F., & Onumah, C. (2013). Media and information literacy: Policy and strategy guidelines. Retrieved 11 December 2024, from https://www.unesco.org/en/media-information-literacy/policy-strategy
Hall, B., Covarrubias, P. O., & Kirschbaum, K. A. (2017). Among Cultures: The Challenge of Communication. New York: Routledge.
Kemp, S. (2025). Digital 2025: Thailand. Retrieved 16 June 2025, from https://datareportal.com/reports/digital-2025-thailand
Knowles, M. S. (1980). The Modern Practice of Adult Education: From Pedagogy to Andragogy. Chicago: Follett Publishing Company.
OECD. (2015). Pensions at a Glance 2015: OECD and G20 Indicators. Paris: OECD Publishing.
Ofcom. (2025). Adults’ media use and attitudes report 2025. Retrieved 16 June 2025, from https://www.ofcom.org.uk/media-use-and-attitudes/media-habits-adults/adults-media-use-and-attitudes/
Sthapit, E., & Björk, P. (2019). Tourism experience and reviews: A conceptual framework. Tourism Management Perspectives, 31, 1–8.
Yamane, T. (1967). Statistics: An Introductory Analysis (2nd ed.). New York: Harper & Row.
