เรื่องเล่าที่มีอิทธิพลต่อคติความเชื่อและความศรัทธา: กรณีศึกษาวัดพระธาตุดอยคำ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทและความสำคัญของเรื่องเล่าวัดพระธาตุดอยคำ จังหวัดเชียงใหม่ที่มีอิทธิพลต่อคติความเชื่อและความศรัทธา ผู้วิจัยได้ใช้แนวคิดทฤษฎีเรื่องเล่า โดยศึกษาข้อมูลจากเอกสาร สื่อร่วมสมัยและข้อมูลภาคสนามจากเจ้าอาวาส เจ้าหน้าที่ของวัดพระธาตุดอยคำ ตลอดทั้งประชาชนที่สักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในวันที่ผู้วิจัยรวบรวมข้อมูล เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก เน้นการสนทนากลุ่มเฉพาะจนได้ข้อมูลที่อิ่มตัว จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์พบว่า 1) เรื่องเล่าสามารถอธิบายถึงความเป็นมาวัดพระธาตุดอยคำได้อย่างชัดเจนและทำให้เห็นว่าพื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญอีกแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่  2) เรื่องเล่าทำให้เห็นวิธีคิดของสังคมไทยโดยเมื่อพุทธศาสนาเข้ามาเผยแผ่ในดินแดนล้านนา ตัวแทนที่เป็นความเชื่อดั้งเดิม เช่น ยักษ์ ได้ให้การยอมรับนับถือและรับใช้พุทธศาสนาสืบมา 3) เรื่องเล่าทำให้เห็นถึงความศรัทธาและการร่วมกันรักษาพระพุทธศาสนาให้คงอยู่ 4) เรื่องเล่าทำให้เห็นพระสงฆ์ผู้ซึ่งเป็นต้นแบบของความมีวิริยะและขันติบารมีจนนำมาสู่ความเจริญและความเสื่อมใสศรัทธาของชุมชน 5) เรื่องเล่าได้แสดงออกให้เห็นถึงเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชุมชน