ความกลัวและพฤติกรรมการป้องกันของนักท่องเที่ยวชาวจีนต่อโรคไข้เลือดออก: การประยุกต์ใช้ทฤษฎีแรงจูงใจในการป้องกัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีแรงจูงใจในการป้องกัน (Protection Motivation Theory: PMT) ฉบับขยาย เพื่อศึกษาว่านักท่องเที่ยวต่างชาติมีการรับรู้ความเสี่ยงด้านสุขภาพจากโรคไข้เลือดออกและพฤติกรรมการป้องกันตนเองระหว่างการเดินทางอย่างไร งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของปัจจัยตามทฤษฎีแรงจูงใจในการป้องกัน (Protection Motivation Theory: PMT) ที่มีต่อความกลัวและแรงจูงใจในการป้องกันโรคไข้เลือดออก ตลอดจนประเมินบทบาทการเป็นตัวแปรคั่นกลางของความกลัว แบบจำลองที่เสนอได้บูรณาการทั้งกระบวนการประเมินทางปัญญา ได้แก่ การประเมินภัยคุกคามและการประเมินการรับมือ ร่วมกับการตอบสนองทางอารมณ์โดยเฉพาะความกลัว เพื่ออธิบายแรงจูงใจในการป้องกันของนักท่องเที่ยวอย่างครอบคลุม การเก็บรวบรวมข้อมูลดำเนินการผ่านแบบสอบถามเชิงโครงสร้างจากนักท่องเที่ยวชาวจีน จำนวน 431 คน ที่แหล่งที่องเที่ยวที่สำคัญในจังหวัดภูเก็ต แบบสอบถามได้วัดตัวแปรหลักของทฤษฎี PMT ได้แก่ การรับรู้ความเปราะบาง การรับรู้ความรุนแรง ประสิทธิผลของการตอบสนอง ประสิทธิภาพตนเอง ต้นทุนของการตอบสนอง ความกลัวต่อโรคไข้เลือดออก และแรงจูงใจในการป้องกัน จากนั้นใช้แบบจำลองสมการเชิงโครงสร้าง (SEM) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรและตรวจสอบบทบาทการเป็นตัวกลางของความกลัว ผลการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่าส่วนใหญ่ของสมมติฐานที่ตั้งไว้ได้รับการสนับสนุน ซึ่งยืนยันถึงความเหมาะสมของทฤษฎี PMT ในการอธิบายพฤติกรรมการป้องกันด้านสุขภาพในบริบทการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม พบว่าสมมติฐานบางข้อ ได้แก่ การรับรู้ความรุนแรง ต้นทุนของการตอบสนอง ประสิทธิผลของการตอบสนอง และประสิทธิภาพตนเอง ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ แสดงให้เห็นว่ามิติของทฤษฎี PMT มิได้มีอิทธิพลเท่ากันต่อกระบวนการทางอารมณ์และแรงจูงใจของนักท่องเที่ยว งานวิจัยยังได้อภิปรายถึงนัยเชิงทฤษฎีและแนวทางการประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ข้อความและความคิดเห็นที่แสดงในบทความ เป็นแนวคิดของผู้เขียน มิใช่ความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ และคณะผู้จัดทำแต่อย่างใด
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิเทศศึกษา ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิเทศศึกษา หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิเทศศึกษา ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
Alam, S. S., Masukujjaman, M., Omar, N. A., Mohamed Makhbul, Z. K., & Helmi Ali, M. (2023). Protection motivation and travel intention after the COVID-19 vaccination: Fear and risk perception. Journal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 24(6), 930-956. https://doi.org/10.1080/1528008X.2022.2089948
Babcicky, P., & Seebauer, S. (2019). Unpacking protection motivation theory: Evidence for a separate protective and non-protective route in private flood mitigation behavior. Journal of Risk Research, 22(12), 1503–1521. https://doi.org/10.1080/13669877.2018.1485175
Bae, S. Y., & Chang, P. J. (2021). The effect of coronavirus disease-19 (COVID-19) risk perception on behavioural intention towards ‘untact’ tourism in South Korea during the first wave of the pandemic (March 2020). Current issues in Tourism, 24(7), 1017-1035. DOI: 10.1080/13683500.2020.1798895
Balla, J., & Hagger, M. S. (2025). Protection motivation theory and health behaviour: conceptual review, discussion of limitations, and recommendations for best practice and future research. Health Psychology Review, 19(1), 145-171. https://doi.org/10.1080/17437199.2024.2413011
Bęben, R., Kuczamer-Kłopotowska, S., Młynkowiak-Stawarz, A., & Półbrat, I. (2021). Tourist behavioral intentions during the covid-19 pandemic. The role of reactance, perceived risk and protection motivation. Journal of Environmental Management & Tourism, 12(8), 2129-2147. https://journals.aserspublishing.eu/jemt/article/view/6657
Bi, X., Zhang, Q., Fan, K., Tang, S., Guan, H., & Liu, C. (2021). Risk culture and COVID-19 protective behaviors: A cross-sectional survey of residents in China. Frontiers in Public Health, 9, 686705.
https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.686705
Chua, B. L., Al-Ansi, A., Lee, M. J., & Han, H. (2021). Impact of health risk perception on avoidance of international travel in the wake of a pandemic. Current Issues in Tourism, 24(7), 985-1002.
Ezati Rad, R., Mohseni, S., Kamalzadeh Takhti, H., Hassani Azad, M., Shahabi, N., Aghamolaei, T., & Norozian, F. (2021). Application of the protection motivation theory for predicting COVID-19 preventive behaviors in Hormozgan, Iran: a cross-sectional study. BMC Public Health, 21(1), 466. https://doi.org/10.1186/s12889-021-10500-w
Farber, R., & Taylor, A. (2023). Global health diplomacy and commodified health care: health tourism in Malaysia and Thailand. Studies in Comparative International Development, 58(3), 484-510. https://doi.org/10.1007/s12116-023-09406-y
Floyd, D. L., Prentice-Dunn, S., & Rogers, R. W. (2000). A meta-analysis of research on protection motivation theory. Journal of Applied Social Psychology, 30(2), 407–429. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2000.tb02323.x
Grobusch, M. P., Díaz-Menéndez, M., Bittencourt de Gomensoro, E., Mächler, C., & Milovanović, B. (2025). The burden of dengue fever in travellers: A systematic literature review. New Microbes and New Infections, 67, 101631, https://doi.org/10.1016/j.nmni.2025.101631
Grothmann, T., & Reusswig, F. (2006). People at risk of flooding: Why some residents take precautionary action while others do not. Natural hazards, 38(1), 101-120.
Hong, S. J., & Cho, H. (2025). Extending and testing protection motivation theory in the context of COVID-19 contact-tracing technology: A comparison of South Korea and the United States. Health Communication, 40(11), 2240-2253.
https://doi.org/10.1080/10410236.2024.2447107
Jarumaneerat, T., Rabiul, M. K., Prideaux, B., & Promsivapallop, P. (2023). Pandemic travel fear, travel intention, and self-protection intention of Chinese residents: An application of protection motivation theory. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 28(9), 1019-1030. https://doi.org/10.1080/10941665.2023.2282982
Kim, J., Yang, K., Min, J., & White, B. (2022). Hope, fear, and consumer behavioral change amid COVID‐19: Application of protection motivation theory. International Journal of Consumer Studies, 46(2), 558-574.
https://doi.org/10.1111/ijcs.12700
Kock, F., Nørfelt, A., Josiassen, A., Assaf, A. G., & Tsionas, M. G. (2020). Understanding the COVID-19 tourist psyche: The evolutionary tourism paradigm. Annals of Tourism Research, 85, 103053. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.103053
Luo, J. M., & Lam, C. F. (2020). Travel anxiety, risk attitude and travel intentions towards “travel bubble” destinations in Hong Kong: Effect of the fear of COVID-19. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(21), 7859. https://doi.org/10.3390/ijerph17217859
Marczell, K., García, E., Roiz, J., Sachdev, R., Towle, P., Shen, J., Sruamsiri, R., Mendes da Silva, B., & Hanley, R. (2024). The macroeconomic impact of a dengue outbreak: Case studies from Thailand and Brazil. PLOS Neglected Tropical Diseases, 18(6), e0012201.
https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0012201
Milne, S., Sheeran, P., & Orbell, S. (2000). Prediction and intervention in health-related behavior: A meta-analytic review of Protection Motivation Theory. Journal of Applied Social Psychology, 30, 106–143. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2000.tb02308.x
Ministry of Public Health. (2023). Annual epidemiological surveillance report 2023. Bureau of Epidemiology, Department of Disease Control, Ministry of Public Health, Thailand.
Narimani, S., Mozaffari, N., Soola, A. H., Nasiri, R., Omidi, T., Sedri, N., & Tavan, A. (2023). Risk communication and risk perception along with its influencing factors in Covid-19 disease: focusing on the extended parallel process model. International Journal of Disaster Risk Reduction, 86, 103547. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2023.103547
Ni, H., Cai, X., Ren, J., Dai, T., Zhou, J., Lin, J., Wang, Li., Wang, L., Pei, S., Yao, Y., Xu, T., Xiao, L., Liu, X., & Guo, P. (2024). Epidemiological characteristics and transmission dynamics of dengue fever in China. Nature Communications, 15(1). https://doi.org/10.1038/s41467-024-52460-w
Prasetyo, Y. T., Castillo, A. M., Salonga, L. J., Sia, J. A., & Seneta, J. A. (2020). Factors affecting perceived effectiveness of COVID-19 prevention measures among Filipinos during Enhanced Community Quarantine in Luzon, Philippines: Integrating Protection Motivation Theory and extended Theory of Planned Behavior. International Journal of Infectious Diseases, 99, 312–323. https://doi.org/10.1016/j.ijid.2020.07.074
Rogers, R. W. (1975). A protection motivation theory of fear appeals and attitude change. The Journal of Psychology, 91(1), 93–114. https://doi.org/10.1080/00223980.1975.9915803
Rogers, R. W. (1983). Cognitive and psychological processes in fear appeals and attitude change: A revised theory of protection motivation. In J. T. Cacioppo & R. Petty (Eds.), Social psychophysiology: A sourcebook (pp. 153–176). The Guilford Press.
Ruan, W., Kang, S., & Song, H. (2020). Applying protection motivation theory to understand international tourists’ behavioural intentions under the threat of air pollution: A case of Beijing, China. Current Issues in Tourism, 23(16), 2027-2041. DOI: 10.1080/13683500.2020.1743242
Ryu, K., Jarumaneerat, T., Promsivapallop, P., & Kim, M. (2023). What influences restaurant dining out and diners’ self-protective intention during the COVID-19 pandemic: Applying the Protection Motivation Theory. International Journal of Hospitality Management, 109, 103400. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2022.103400
Sahavechaphan, N., Chatrattikorn, A., Rattananen, M., Sadakorn, P., Areechokchai, D., & Iamsirithaworn, S. (2024). Identifying villages and breeding habitats for dengue transmission in Thailand: Insights from long-term larval surveys. BMC Infectious Diseases, 24, 523. https://doi.org/10.1186/s12879-024-09398-7
Saita, S., Maeakhian, S., & Silawan, T. (2022). Temporal variations and spatial clusters of dengue in Thailand: Longitudinal study before and during the coronavirus disease (covid-19) pandemic. Tropical Medicine and Infectious Disease, 7(8), 171. https://doi.org/10.3390/tropicalmed7080171
Sekaran, U., & Bougie, R. (2016). Research methods for business: A skill building approach (7th ed.). John Wiley & Sons.
Seow, A. N., Choong, Y. O., Choong, C. K., & Moorthy, K. (2022). Health tourism: Behavioural intention and protection motivation theory. Tourism Review, 77(2), 376-393. https://doi.org/10.1108/TR-11-2020-0546
Sharifirad, G., Yarmohammadi, P., Sharifabad, M. A. M., & Rahaei, Z. (2014). Determination of preventive behaviors for pandemic influenza A/H1N1 based on protection motivation theory among female high school students in Isfahan, Iran. Journal of Education and Health Promotion, 3(1), 7, 36-41. DOI: 10.4103/2277-9531.127556
Suess, C., Maddock, J. E., Dogru, T., Mody, M., & Lee, S. (2022). Using the Health Belief Model to examine travelers’ willingness to vaccinate and support for vaccination requirements prior to travel. Tourism Management, 88, 104405. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2021.104405
Tan, C. H., & Lee, S. N. (2022). The impact of international tourist arrivals on economic growth under dengue fever risk in Malaysia. Journal of Economics and Sustainability, 4(2), 27-39. http://doi.org/10.32890/jes2022.4.2.3
Van Zomeren, M., Spears, R., & Leach, C. W. (2010). Experimental evidence for a dual pathway model analysis of coping with the climate crisis. Journal of Environmental Psychology, 30(4), 339-346.
https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2010.02.006
Wang, J., Liu-Lastres, B., Ritchie, B. W., & Mills, D. J. (2019). Travellers' self-protections against health risks: An application of the full Protection Motivation Theory. Annals of Tourism Research, 78, 102743.
DOI: 10.1016/j.annals.2019.102743
Williams, L., Rasmussen, S., Kleczkowski, A., Maharaj, S., & Cairns, N. (2015). Protection motivation theory and social distancing behaviour in response to a simulated infectious disease epidemic. Psychology, Health & Medicine, 20(7), 832–837. https://doi.org/10.1080/13548506.2015.1028946
Witte, K., & Allen, M. (2000). A meta-analysis of fear appeals: Implications for effective public health campaigns. Health Education & Behavior, 27(5), 591-615. https://doi.org/10.1177/109019810002700506
Xiao, H., Peng, M., Yan, H., Gao, M., Li, J., Yu, B., ... & Li, S. (2016). An instrument based on protection motivation theory to predict Chinese adolescents’ intention to engage in protective behaviors against schistosomiasis. Global health research and policy, 1(1), 15.
Yue, Y., Liu, Q., Liu, X., Zhao, N., & Yin, W. (2022). Dengue fever in mainland China, 2005–2020: a descriptive analysis of dengue cases and Aedes data. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3910. https://doi.org/10.3390/ijerph19073910
Zheng, D., Luo, Q., & Ritchie, B. W. (2021). Afraid to travel after Covid-19? Self-protection, coping and resilience against pandemic ‘travel fear’. Tourism Management, 83, 104261. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2020.104261
