การสร้างเส้นทางการเรียนรู้จากโครงการการส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ภายใต้กรอบเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนที่เชื่อมโยงกับแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่จังหวัดพะเยา

กรัณน์ฑรัตน์ คะวัติกูล; พัจน์พิตตา ศรีสมพงษ์; กิตติพิชญ์ กิตติพรไพบูลย์; พันธุ์พิชญา ปัญญาฟู

doi:10.14456/jhusoc.2026.19

ผู้แต่ง

กรัณน์ฑรัตน์ คะวัติกูล อาจารย์ประจำสาขาวิชาการท่องเที่ยวและการโรงแรม คณะบริหารธุรกิจและนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
พัจน์พิตตา ศรีสมพงษ์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาการท่องเที่ยวและการโรงแรม คณะบริหารธุรกิจและนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
กิตติพิชญ์ กิตติพรไพบูลย์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาการท่องเที่ยวและการโรงแรม คณะบริหารธุรกิจและนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
พันธุ์พิชญา ปัญญาฟู อาจารย์ประจำสาขาวิชาภาษาญี่ปุ่น คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา

DOI:

https://doi.org/10.14456/jhusoc.2026.19

คำสำคัญ:

เส้นทางการเรียนรู้, เศรษฐกิจสร้างสรรค์, เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน, วิสาหกิจชุมชน, การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพของศูนย์การเรียนรู้จากโครงการส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และออกแบบเส้นทางการเรียนรู้เชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดพะเยา ภายใต้ SDG 4 SDG 8 และ SDG 12 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา ดำเนินการ 2 ระยะ คือการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และการทดสอบเส้นทางด้วย familiarization trip ร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 75 คน จากภาครัฐ ภาคเอกชน ชุมชน และนักท่องเที่ยว ผลการศึกษาพบศูนย์การเรียนรู้ที่มีศักยภาพ 5 แห่ง ได้แก่ กาละแมโบราณล้านนาเชียงคำ แหล่งเตาเผาโบราณบ้านเวียงบัว ชุมชนทอผ้าบ้านจำไก่ ฟาร์มสุขทางใจ และบ้านสวนแสงดาว โดยภาพรวมมีความเหมาะสมระดับมากที่สุด (𝑥̅ = 4.33) ด้านที่โดดเด่นคือการจัดการองค์ความรู้ (𝑥̅ = 4.53) และสิ่งแวดล้อม (𝑥̅ = 4.45) ส่วนการประชาสัมพันธ์และการตลาดควรพัฒนาเพิ่มเติม (𝑥̅ = 4.03) จากผลดังกล่าว ได้ออกแบบเส้นทาง “สัมผัสงานศิลป์ เยือนถิ่นเกษตรอินทรีย์ ชมวิถีวัฒนธรรม” จำนวน 3 เส้นทาง มุ่งเน้นนักท่องเที่ยวที่ใฝ่รู้และมีจิตสำนึกด้านความยั่งยืน ครอบคลุม 6 มิติ ได้แก่ วัฒนธรรม ศิลปหัตถกรรม เกษตรและธรรมชาติ อาหาร ประวัติศาสตร์ และการมีส่วนร่วม เพื่อเชื่อมโยงเศรษฐกิจสร้างสรรค์กับการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในระยะยาวของจังหวัดพะเยา

เอกสารอ้างอิง

กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด สำนักงานจังหวัดพะเยา. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดพะเยา พ.ศ. 2566-2570 ฉบับทบทวนปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. https://surli.cc/ncssgb

กลุ่มงานวิจัยและพัฒนา สำนักวิชาการ. (2567). การพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรอง. วิจัยปริทัศน์, (45). https://surl.li/ruwnnj

ณรงค์ พลีรักษ์, และปริญญา นาคปฐม. (2563). ศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ในจังหวัดชลบุรี ระยอง จันทบุรี และตราด. วารสารการบริการและการท่องเที่ยวไทย, 15(2), 77-91. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/tourismtaat/article/view/242169

ธนากร บุญเกิด. (2567). การขับเคลื่อนความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนสมุนไพรผ่านการมีส่วนร่วมและพลังชุมชน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนชีววิถี ตำบลน้ำเกี๋ยน อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].

หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่. (ม.ป.ป.). บพท. สนับสนุนเสริมพะเยาสู่เมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City) ระดับโลก. https://pmua.or.th/2995/

Boullón, R. C. (2006). Planificación del espacio turístico (4th ed.). Editorial Trillas.

Bourn, D., & Prescott, J. (2002). A comparison of the nutritional value, sensory qualities, and food safety of organically and conventionally produced foods. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 42(1), 1-34. https://doi.org/10.1080/10408690290825585

Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97-116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3

Cohen, E. (1979). A phenomenology of tourist experiences. Sociology, 13(2), 179-201. https://doi.org/10.1177/003803857901300203

Dickman, S. (1997). Tourism: An introductory text. Hodder Headline.

Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.

Goodwin, H. (2011). Taking responsibility for tourism. Goodfellow Publishers.

Hitchcock, M., & Teague, K. (Eds.). (2000). Souvenirs: The material culture of tourism. Ashgate.

Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.

Long, L. M. (Ed.). (2004). Culinary tourism. University Press of Kentucky.

Macleod, D. V. L. (2006). Tourism, globalisation and cultural change: An island community perspective. Channel View Publications.

Meyer, D. (2004). Tourism routes and gateways: Key issues for the development of tourism routes and gateways and their potential for pro-poor tourism. Overseas Development Institute.

Pine, B. J., & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy: Work is theatre and every business a stage. Harvard Business School Press.

Poon, A. (1993). Tourism, technology and competitive strategies. CAB International.

Richards, G. (Ed.). (1996). Cultural tourism in Europe. CAB International.

Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16-20.

Richards, G., & Wilson, J. (2006). Developing creativity in tourist experiences: A solution to the serial reproduction of culture? Tourism Management, 27(6), 1209-1223. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2005.06.002

Shackley, M. (2001). Managing sacred sites: Service provision and visitor experience. Continuum.

Sofield, T. H. B. (2003). Empowerment for sustainable tourism development. Pergamon.

Sznajder, M., Przezborska, L., & Scrimgeour, F. (2009). Agritourism. CAB International.

TIES. (2015). What is ecotourism? https://ecotourism.org

Tilden, F. (1957). Interpreting our heritage. University of North Carolina Press.

Timothy, D. J., & Boyd, S. W. (2003). Heritage tourism. Prentice Hall.

Tosun, C. (2000). Limits to community participation in the tourism development process in developing countries. Tourism Management, 21(6), 613-633. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(00)00009-1

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development (A/RES/70/1). https://sdgs.un.org/2030agenda

United Nations Conference on Trade and Development. (2010). Creative economy report 2010: A feasible development option. UNCTAD.

United Nations Development Programme. (2007). Thailand human development report 2007: Sufficiency economy and human development. UNDP Thailand.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. UNESCO.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2015). Rethinking education: Towards a global common good? UNESCO Publishing.

United Nations World Tourism Organization. (2018). Tourism and the sustainable development goals: Journey to 2030. UNWTO.

Wearing, S. (2001). Volunteer tourism: Experiences that make a difference. CABI Publishing.