วิถีชุมชนกับความหลากหลายของพืชสมุนไพรในชุมชน : กรณีศึกษาชุมชนบ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

Main Article Content

Thanongsak Patsin

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) เพื่อศึกษาบริบทของชุมชนบ้านเชียงเหียน 2) เพื่อศึกษาความหลากหลายของพืชสมุนไพรในชุมชนบ้านเชียงเหียน และ   3) เพื่อศึกษาวิถีชีวิตกับความหลากหลายของพืชสมุนไพรในชุมชนบ้านเชียงเหียน ตำบลเขวา อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพกลุ่มเป้าหมายที่ให้ข้อมูลหลักมี 2 กลุ่ม คือ กลุ่มหมอพื้นบ้าน จำนวน 5 คน และกลุ่มผู้รู้จำนวน 5 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบ้านเชียงเหียนมีมรดกทางวัฒนธรรม คือ ตำนานและโบราณวัตถุ นอกจากนี้ยังดำเนินชีวิตเกี่ยวกับประเพณีพิธีกรรมและความเชื่อจะเห็นได้จากประเพณีบุญบั้งไฟ ประเพณีการเลี้ยงเจ้าปู่ตาและแม่ย่านาง ปัจจุบันชาวบ้านเชียงเหียงมีวิถีชีวิตเกี่ยวกับศาสนาพุทธโดยรวมกลุ่มกันสวดมนต์ภาวนาที่วัดโพธิ์ศรีเป็นประจำ และชาวบ้านเชียงเหียงบางกลุ่มมีความขยันหมั่นเพียรในการประกอบอาชีพเสริม คือ การเป็นหมอยาสมุนไพร นับว่าเป็นหลักในการดำเนินชีวิตของชาวบ้านที่สมควรจะอนุรักษ์ ส่งเสริมและสืบทอดไปสู่ลูกหลานต่อไป  2) ความหลายทางชีวภาพของพืชสมุนไพรในชุมชนบ้านเชียงเหียน พบว่า มีพืชสมุนไพรทั้งหมด 160 ชนิด พืชสมุนไพรที่พบมากที่สุด คือ ไม้ยืนต้น จำนวน 62 ชนิด และ 3) วิถีชุมชนกับความหลากหลายของพืชสมุนไพรในชุมชนบ้านเชียงเหียน พบว่า ด้านความเชื่อและขนบธรรมเนียม ตั้งแต่การเริ่มเก็บสมุนไพร การผลิตสมุนไพร การรักษาและการจำหน่าย ด้านเศรษฐกิจ ซึ่งอาชีพที่เกี่ยวข้องกับพืชสมุนไพรของเชียงเหียนกระจายไปสู่ทั่วทุกภาคของประเทศ ส่งผลให้หมอยาสมุนไพรมีรายได้เฉลี่ยสุทธิปีละ 120,000 บาทต่อคน และด้านสังคม ซึ่งสมุนไพรของชุมชนเกี่ยวข้องกับการบำบัดอาการป่วยพื้นฐานของประชาชนในท้องถิ่น ซึ่งในปัจจุบันได้ให้ความสำคัญในด้านการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานกระทรวงสาธารณสุขและชุมชนเพื่อให้การรักษาโรคแผนปัจจุบัน

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

การอ้างอิงบทความ
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
ประวัติผู้แต่ง

Thanongsak Patsin, Rajabhat Mahasarakham University

ปริญญาตรี สาขาวิชาคณิตศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

ปริญญาโท สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น

 

เอกสารอ้างอิง

Chanaboon, T. et al. (2006). Situation of primary health: A case study of Ban Chiang Hian villagers, Mueang district,
Mahasarakham province. Bangkok: Research Information Repository. [in Thai]

Chanaboon, T & Thongnetr, W. (2009). Local tree planting, forest restoration, community medicine. Bangkok: Usa Printing Co., Ltd. [in Thai]

Dhammanando (Ragsapagdee), S. (2013). A study of beliefs in the burial ground tradition of Ban Chiang Hian villagers,
Mueang district, Mahasarakham province. (Master’s thesis). Mahachulalongkornrajvidayalaya University. [in Thai]

Gunsuwan, P. (2011). Processes of transferring local wisdom on management of medicinal herbs diversity for traditional
healing of Hmong community: A case study of Khun Chang Khian village, Chang Phueak sub - district, Mueang
Chiang Mai district. (Master’s thesis). Chiangmai University. [in Thai]

Intusaitrakun, C. (2009). Thai herbs medicine. Bangkok: Poompanya Press Co., Ltd. [in Thai]

Krairach, T. (2006). Cultural dimension for indigenous self – care along of among ethnic in northeast. (Doctor of
Philosophy Thesis). Mahasarakham University. [in Thai]

Maisuporn, P. (2008). Public health and spa business. Public Health Law Administration Center, Department of Health.
[in Thai]