แนวทางการพัฒนาคุณสมบัติของผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562: กรณีศึกษาอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ มาตรการทางกฎหมาย และคุณลักษณะของผู้ไกล่เกลี่ย ข้อพิพาทภาคประชาชน ตลอดจนเสนอแนวทางการส่งเสริมและพัฒนาผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ในเขตอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณจากแบบสอบถามกลุ่มตัวอย่างจำนวน 396 คน และวิเคราะห์ด้วยสถิติ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขณะเดียวกันได้เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 คน และการสนทนากลุ่ม จำนวน 5 คน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า กลไกการระงับข้อพิพาทในชุมชนได้พัฒนาจากระบบเครือญาติไปสู่บทบาทของหน่วยงานปกครองท้องถิ่นในรูปแบบทางการ ปัจจุบันยังคงมีปัญหาความซ้ำซ้อนของภารกิจระหว่างศูนย์ไกล่เกลี่ย ข้อพิพาทภาคประชาชนกับศูนย์ยุติธรรมชุมชน ผู้ไกล่เกลี่ยต้องขึ้นทะเบียนอย่างเป็นทางการและปฏิบัติตามกฎหมายหลายฉบับทั้งที่เป็นพระราชบัญญัติและกฎหมายลำดับรอง โดยพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 เป็นกฎหมายหลักในการกำกับดูแล การศึกษายังพบว่าผู้ให้ข้อมูลให้ความสำคัญกับคุณสมบัติทั่วไป คุณธรรม จริยธรรม และความซื่อสัตย์สุจริตของผู้ไกล่เกลี่ย โดยผู้ไกล่เกลี่ยที่มีประสิทธิภาพควรมีจิตสาธารณะ มีประสบการณ์ในเชิงปฏิบัติ และได้รับการฝึกอบรมเฉพาะทาง ดังนั้น ควรมีการส่งเสริมการฝึกอบรมอย่างต่อเนื่อง การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการสร้างความตระหนักรู้แก่ประชาชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและการเข้าถึงกระบวนการไกล่เกลี่ย ข้อพิพาทอย่างยั่งยืน ทั้งนี้ ผู้ไกล่เกลี่ยควรเป็นบุคคลในพื้นที่ที่มีทั้งทักษะการประนอมข้อพิพาท และเข้าใจบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของชุมชน
Downloads
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรกฎ ทองขะโชค, พงศา ชูแนม, ศักดิ์ชาย สกุลวรรณรักษ์ และสุรศักดิ์ มีชูรส. (2561). กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์และสันติวิธีของศูนย์ยุติธรรมชุมชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้. วารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 11(1), 131 - 153.
กิตติพงษ์ กิตยารักษ์. (2545). กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์: ทางเลือกใหม่สำหรับกระบวนการยุติธรรมไทย. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
กิตติพงษ์ กิตยารักษ์. (2547). ความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ หลักการและแนวคิด [เอกสารประกอบการสัมมนา]. การสัมมนาเรื่องกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ในงานคุมประพฤติ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ กรุงเทพมหานคร.
จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย. (2545). การปรับกระบวนทัศน์กระบวนการยุติธรรมไทย: จากการแก้แค้นทดแทนสู่การสมานฉันท์. ใน รวมบทความสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา พ.ศ. 2545. ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย. (2547). กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์: การคืน “อำนาจ” แก่เหยื่ออาชญากรรมและชุมชน.สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ชลัท ประเทืองรัตนา. (2564). ชุดความรู้การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562. สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานยุติธรรม.
โชติช่วง ทัพวงศ์. (2558). คู่มือนักเจรจาไกล่เกลี่ย. ศูนย์สันติวิธีสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข.
ดิเรก บวรสกุลเจริญ. (2554). นักกฎหมายมีความยุติธรรมมีจริงหรือ. วารสารกฎหมาย มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 4(8), 46 - 56.
ธานินทร์ กรัยวิเชียร. (2544). จริยธรรมของนักกฎหมาย. พิมพ์ครั้งที่ 3. ชวนพิมพ์.
ธีระ สินเดชารักษ์, มาลินี สุรัตนกวีกุล และทิพย์ลดา วงศ์เลิศฟ้า. (2561). โครงการวิจัยการถอดบทเรียนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชน เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน. [รายงานผลการวิจัย, สำนักกิจการยุติธรรม]. กระทรวงยุติธรรม.
ราชกิจจานุเบกษา. (2554ก). ข้อบังคับของประธานศาลฎีกา ว่าด้วยพื้นความรู้ หลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนและลบชื่อออกจากทะเบียนผู้ประนีประนอมคดีครอบครัว พ.ศ. 2554. เล่ม 128 ตอนที่ 71 ก. 20 - 24. 26 กันยายน 2554.
ราชกิจจานุเบกษา. (2554ข). ข้อกำหนดของประธานศาลฎีกาว่าด้วยการไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2554. เล่ม 128 ตอนที่ 73 ก. 19 - 34. 7 ตุลาคม 2554.
ราชกิจจานุเบกษา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก. 1 – 90. 6 เมษายน 2560.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562ก). ประกาศกระทรวงยุติธรรม เรื่องหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขึ้นทะเบียนผู้ไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2562. เล่ม 136 ตอนพิเศษ 67 ง. 18 - 21. 3 เมษายน 2562.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562ข). ระเบียบกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพว่าด้วยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน พ.ศ. 2562. เล่ม 136 ตอนพิเศษ 297 ง. 3 – 17. 3 ธันวาคม 2562.
ราชกิจจานุเบกษา. (2562ค) พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562. เล่ม 136 ตอนที่ 67 ก. 1 – 21. 22 พฤษภาคม 2562.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
วันชัย รุจนวงศ์. (2547). กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2548 จาก https://tijrold.org/wp-content/uploads/2021/03/Session-1-Wanchai.pdf
สมจิตตนา สุวรรณสิงห์. (2565). หลักคุณธรรมและจริยธรรมที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการทำงานของผู้ตรวจสอบภายใน. สืบค้นเมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2565 จาก https://www2.spu.ac.th/award/34695/academic
อุดม งามเมืองสกุล และวิมลเรขา ศิริชัยราวรรณ. (2563). กฎหมายการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 49(2), 297 - 315.
อุทัย ปริญญาสุทธินันท์. (2557). ยุติธรรมเชิงสมานฉันท์กับการจัดการความขัดแย้งของชุมชนควนโส. วารสารวิจัย มสด สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 10(1), 207 - 221.
เอกชัย ศรีวิลาศ. (2564). ชุดความรู้การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562. สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานยุติธรรม.
Cronbach, L. J. (1970). Essentials of Psychological Testing. 5th edition. Harper Collins Publishers.
Krejcie, R. V. & Morgan, D. W. (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607 – 610.
