การออกแบบและพัฒนามาสคอตเพื่อเสริมสร้างอัตลักษณ์ โดยการศึกษาอัตลักษณ์องค์กร และทดลองใช้วัสดุที่เป็นเหล็กเพื่อความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม ในมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี วิทยาเขตบางขุนเทียน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ออกแบบและพัฒนามาสคอตที่สะท้อนอัตลักษณ์ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี วิทยาเขตบางขุนเทียน โดยมุ่งเน้นความคงทนถาวรและความยั่งยืนด้านวัสดุ และ 2) ประเมินผลการรับรู้และความพึงพอใจของกลุ่มตัวอย่างต่อมาสคอตที่สร้างขึ้น ผู้วิจัยได้นำเอาแนวคิดด้านการออกแบบมาสคอตที่สามารถสร้างความจดจำและสะท้อนบุคลิกภาพเฉพาะตัวขององค์กร ซึ่งได้แก่คาแรคเตอร์ O-RO (Orange Robot) ที่เป็นตัวแทนของการศึกษาผ่านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ผนวกกับเส้นสายเชิงโครงสร้างของรากต้นโกงกางที่เป็นเอกลักษณ์เชิงพื้นที่ของวิทยาเขตบางขุนเทียนที่มีความผูกพันกับระบบนิเวศป่าชายเลน และเข้าสู่กระบวนการถอดรหัสรูปทรงโดยมุ่งเน้นไปที่ลักษณะทางกายภาพของรากค้ำยันที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวในการเรียงตัวเป็นเส้นสายที่แผ่กระจายและค้ำจุนลำต้นอย่างเป็นระบบ เส้นสายเหล่านี้ถูกลดทอนและนำมาจัดองค์ประกอบใหม่ตามหลักทัศนศิลป์ เพื่อสร้างเป็นโครงสร้างทางศิลปะที่มีความงามแบบนามธรรมแต่ยังคงกลิ่นอายของธรรมชาติ ซึ่งการแปลงรูปทรงจากรากไม้ที่มีความอ่อนช้อยไปสู่โครงสร้างเหล็กเส้นที่มีความแข็งแกร่ง เป็นการสะท้อนถึงการผสมผสานระหว่าง "ธรรมชาติ" และ "เทคโนโลยี" ซึ่งเป็นอัตลักษณ์หลักของ มจธ. บางขุนเทียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาคือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในพื้นที่วิทยาเขตบางขุนเทียน จำนวน 80 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย กระบวนการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ และแบบสอบถามเพื่อประเมินผลการรับรู้ กระบวนการออกแบบเริ่มต้นจากการวิเคราะห์อัตลักษณ์เชิงพื้นที่ของวิทยาเขตบางขุนเทียน โดยนำรากต้นโกงกาง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของระบบนิเวศชายฝั่งและความมั่นคงมาเป็นแรงบันดาลใจหลักในการถอดรูปทรงสู่เส้นสายทางศิลปะ ผู้วิจัยได้ทำการทดลองวัสดุเพื่อแก้ปัญหาความไม่คงทนของวัสดุมาสคอตแบบดั้งเดิม เช่น  เรซินหรือโฟมโดยเลือกใช้ เหล็กเส้นขนาด 2 หุน ซึ่งมีคุณสมบัติเหนียว ทนทาน และสามารถดัดขึ้นรูปทรงที่มีความซับซ้อนคล้ายรากไม้ได้ดี นำมาสร้างสรรค์เป็นมาสคอตในรูปแบบหุ่นยนต์ภายใต้ชื่อ "O-RO" (Orange Robot) ผ่านเทคนิคการเชื่อมไฟฟ้าด้วยลวดเชื่อมสแตนเลส และการสร้างฐานผลงานที่สะท้อนถึงความเชื่อมโยงของระบบนิเวศ ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีตัดเหล็กแผ่นด้วยเครื่อง CNC และการติดตั้งระบบไฟ LED เพื่อเสริมสร้างความโดดเด่นผลการวิจัยพบว่า มาสคอต O-RO สามารถสะท้อนอัตลักษณ์ของ มจธ. บางขุนเทียน ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลการประเมินจากกลุ่มตัวอย่างพบว่ามีความพึงพอใจในระดับ เห็นด้วยมากที่สุด ถึง เห็นด้วยมาก เฉลี่ยร้อยละ 85–95 ในทุกประเด็น โดยเฉพาะด้านความชัดเจนของอัตลักษณ์ ความเหมาะสมของวัสดุเหล็กเส้นที่ให้ความรู้สึกแข็งแกร่งแต่ยืดหยุ่น และเทคนิคการสร้างสรรค์ที่ประณีต อย่างไรก็ตาม มีข้อเสนอแนะในประเด็นการปรับความเข้มของสีไฟ LED ให้มีความกลมกลืนกับตัวผลงานมากขึ้น สรุปได้ว่าการใช้เหล็กเส้นในการสร้างสรรค์มาสคอตไม่เพียงแต่เป็นการสร้างงานศิลปะที่คงทนต่อสภาพแวดล้อม แต่ยังเป็นสื่อกลางในการสื่อสารแนวคิดด้านความยั่งยืนและสร้างภาพลักษณ์เชิงสร้างสรรค์ให้แก่องค์กรได้อย่างเป็นรูปธรรม