ความหมายและหน้าที่ของสรรพนามบุรุษที่ 3 “นาง”:  วิเคราะห์จากแนวคิดภาษาบทบาท: ความหมายและหน้าที่ของสรรพนามบุรุษที่ 3 “นาง”:  วิเคราะห์จากแนวคิดภาษาบทบาท

แสงเทียน รัตนเสรีวงษ์

ผู้แต่ง

แสงเทียน รัตนเสรีวงษ์ คณะภาษาต่างประเทศ มหาวิทยาลัยโอซากา

คำสำคัญ:

นาง, ยะขุวะริโกะ, ภาษาบทบาท, สรรพนามบุรุษที่ 3

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายและหน้าที่ของสรรพนามบุรุษที่ 3 “นาง” โดยผู้วิจัยได้เก็บข้อมูลการใช้คำว่า “นาง” ที่เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 จากการสุ่มตัวอย่างในสื่อสังคมออนไลน์ (SNS) ต่าง ๆ เช่น Facebook จากนั้นใช้แนวคิดอรรถลักษณ์วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงทางความหมาย และใช้แนวคิดภาษาบทบาท (role language) หรีือยะขุวะริโกะในภาษาญี่ปุ่น มาวิเคราะห์หน้าที่ทางวัจนปฏิบัติศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่าสรรพนามบุรุษที่ 3 “นาง” ซึ่งเดิมใช้แทนได้เฉพาะเพศหญิงได้สูญเสียอรรถลักษณ์ที่บ่งชี้เพศหญิง แต่ได้ขยายความหมายไปสู่การใช้แทนมนุษย์ สัตว์ และสิ่งของโดยไม่จำกัดเพศ อีกทั้งยังเกิดความหมายใหม่ว่าผู้พูดมีความรู้สึกคุ้นเคย รู้จักดี หรือมีความสนิทสนมกับสิ่งที่ถูกกล่าวถึง อีกทั้งสามารถสื่อได้ทั้งอารมณ์ด้านบวก เช่น ความเอ็นดู และด้านลบที่ไม่รุนแรง เช่น การบ่นหรือแซว แต่ไม่สื่ออารมณ์ด้านลบที่รุนแรง เช่น เหยียดหยาม ดังเช่นคำสรรพนามบุรุษที่ 3 “นัง” ที่มีรากศัพท์มาจากคำเดียวกัน นอกจากนี้ในด้านวัจนปฏิบัติศาสตร์ ผู้วิจัยพบว่ามีการใช้คำว่า “นาง” ในผู้พูดทุกเพศ ดังนั้นเพื่อวิเคราะห์ว่าผู้พูดแสดงบทบาทอะไรจากการเลือกใช้คำว่า “นาง”เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 ผู้วิจัยจึงได้เก็บข้อมูลและสรุปข้อมูลความคิดเห็นของบุคคลทั่วไปที่มีต่อการใช้คำว่า “นาง” เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 จากความคิดเห็นบนเว็บไซต์ Pantip จากการสำรวจพบว่า คำว่า “นาง” ถูกใช้เพื่อแสดงความสัมพันธ์แบบคุ้นเคย ใกล้ชิด และการสื่อสารเชิงคุยเล่าสนุกสนานในกลุ่มที่มีคู่สนทนาเป็นเพศหญิงหรือ LGBTQ กล่าวคือ ผู้พูดสามารถสวมบทบาท “เพื่อนสาว” ผ่านการเลือกใช้คำว่า “นาง” เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มสนทนานั้น ๆ ได้ งานวิจัยนี้ยังได้แสดงถึงความเป็นไปได้ในการนำแนวคิดภาษาบทบาทมาใช้ในงานวิจัยภาษาไทยอีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

จันทิมา อังคพณิชกิจ. (2559). ภาษาหาเสียง : วัจนลีลาภาษาการเมืองในโปสเตอร์หาเสียง ของไทย. วารสารไทยคดีศึกษา, 23(1), 301 – 338.

เซี่ยวลี้ปวยตือ. (2566, 28 กรกฎาคม). คุณคิดเห็นยังไงกับคำที่ผู้หญิงเรียกแทนผู้ชายว่า “นาง” [กระทู้สนทนา]. Pantip. https://pantip.com/topic/42139481

ดอกแก้วเมษา. (2557, 24 พฤษภาคม). ทำไมบางคนแทนสรรพนามผู้ชายที่กล่าวถึงว่า "นาง" [กระทู้สนทนา]. Pantip. https://pantip.com/topic/32097233

เมชฌ สอดส่องกฤษ. (2550). นางคำยืมจากภาษาเขมรหรือคำศัพท์ร่วมเชื้อสายไทยจีน, วารสารสังคมลุ่มน้ำโขง, 3(1), 139 – 178.

ร้อยแก้ว สิริอาชา. (2564). แนวคิดเรื่องภาษาบทบาท (ยะขุวะริโกะ) และความเป็นไปได้ใน การศึกษาในภาษาไทย. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและวัฒนธรรม 4 สถาบันการศึกษา ประจำปี 2564 หัวข้อ “ภาษาและวัฒนธรรมไทยในวิถีโลกใหม่” (น. 103-122). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ราชบัณฑิตยสถาน. 2554. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.

วิยะดา ศิริชนะทรัพย์. (2562). ความสัมพันธ์ของเสียงพยัญชนะและสระกับลีลาพิโรธวาทัง และสัลลาปังคพิสัยในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.

สมาชิกหมายเลข 2055697. (2560, 14 พฤษภาคม). ทำไมต้องเรียกผู้ชายว่า "นาง" [กระทู้สนทนา]. Pantip. https://pantip.com/topic/36453887

สมาชิกหมายเลข 2807840. (2559, 28 กุมภาพันธ์). ทำไมผู้ชายมีสรรพนามเป็น นาง ครับ [กระทู้สนทนา]. Pantip. https://pantip.com/topic/34848850

อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2533). ภาษาศาสตร์สังคม. กรุงเทพฯ : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Itou, Y. (2015). A New Thai Personal Pronoun pom as "Role Language": The Pilot Study of "Role Language" on Thai. The journal of Thai studies, 15, 21-35. [In Japanese]

Jung, H. (2008). The comparison of dialect consciousness between Japanese and Korean: From the standpoint of role language. Japanese Linguistics, 23, 37-58. [In Japanese]

Kinsui, S. (2003). Virtual Japanese: Enigmas of Role Language. Iwanami Shoten. [In Japanese]

Kinsui, S. (2023). Gender and Power in Role Language. The Japanese Journal of Language in Society, 26 (1), 37-48. [In Japanese]

Kyo3. (2556, 2 พฤศจิกายน). สมัยนี้ มีคนใช้คำว่า "นาง" มาใช้ในการเรียกผู้ชายแล้วนะครับ [กระทู้สนทนา]. Pantip. https://pantip.com/topic/31186557

Lakoff, R. (1973). Language and woman's place. Language in Society, 2, 45-80.

Nishida, T. (2010). "The attributive expression"-A comparative study of Japanese tsundere expressions and role language. Konan Women's University research, 46, 1-11. [In Japanese]

Sadanobu, T. (2007). Kyara Joshi ga Arawareru Kankyou. In S. Kinsui (Eds.), Yakuwarigo no Chihei. (2nd ed., 27-48). Kuroshio Publisher. [In Japanese]

Sadanobu, T. (2011). Nihon Shakai Nozoki Kyarakuri: Kaitsuki Karadatsuki Kotobatsuki. Sanseido. [In Japanese]

Wittayapanyanon, S. (2020). A fact-finding survey of third-person term usage in Thai and related issues in Thai education programs. Tokyo University of Foreign Studies Area and Culture Studies, 100, 269-285. [In Japanese]

Yamaguchi, H. (2011). Ecology of role language, or how to be somebody else in non-narrative contexts. In S. Kinsui (Eds.), Yakuwarigo no Tenkai. (2nd ed., 27-47). Kuroshio Publisher. [In Japanese]

ความหมายและหน้าที่ของสรรพนามบุรุษที่ 3 “นาง”: วิเคราะห์จากแนวคิดภาษาบทบาท