การใช้กระบวนการทางรัฐธรรมนูญในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างรัฐและชนกลุ่มน้อย: กรณีศึกษาบทบาทของผู้นำศาสนาอิสลาม ในสามจังหวัดชายแดนใต้ในกระบวนการทางประชาธิปไตย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อถกเถียงเกี่ยวกับความคิดเรื่องการปกครองแบบรัฐธรรมนูญในความคิดทางการเมืองอิสลามในโลกมุสลิมโดยศึกษาประวัติศาสตร์การมีส่วนร่วมของผู้นำศาสนาในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญในออตโตมันตุรกีและอิหร่านซึ่งเป็นศูนย์กลางของโลกมุสลิมซุนหนี่และชีอะฮ์ตามลำดับ โดยอิทธิพลทางความคิดเรื่องรัฐธรรมนูญนิยมได้ส่งผลต่อระบบคิดทางการเมืองของมุสลิมทั่วโลกรวมทั้งมลายูมุสลิมปาตานี งานวิจัยยังจะได้ศึกษาการรณรงค์ของผู้นำศาสนาเพื่อไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 และข้อถกเถียงเรื่องรัฐธรรมนูญกับแนวคิดอิสลามในบริบทของปาตานี ตลอดจนศึกษาข้อเสนอของผู้นำศาสนา และหาแนวทางเพื่อการมีส่วนร่วมของผู้นำศาสนาในการผลักดันการแก้ไขรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 เพื่อบรรจุประเด็นเกี่ยวกับการแก้ปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยศึกษาเอกสารเกี่ยวกับประวัติความคิดทางการเมืองอิสลามในโลกมุสลิมและสัมภาษณ์เชิงลึกรวมทั้งดำเนินการสนทนากลุ่ม (focus group) กับผู้นำศาสนาในสามจังหวัดชายแดนใต้ ผลการศึกษาพบว่าชาวมลายูมุสลิมมีความเข้าใจการเมืองการปกครองโดยใช้รัฐธรรมนูญและได้รับเอาแนวคิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างทางสถาบันมาใช้เพื่อการอยู่ร่วมกันกับรัฐไทยผ่านกระบวนการทางประชาธิปไตยเมื่อโอกาสทางการเมืองเปิด ความสำเร็จในการรณรงค์ของผู้นำศาสนาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้เพื่อลงมติไม่รับรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 เป็นตัวชี้วัดว่าชาวมลายูมุสลิมมีความเข้าใจระบบรัฐธรรมนูญและผลของมันต่อการเปลี่ยนแปลงสังคม ความเข้าใจดังกล่าวสามารถนำมาขับเคลื่อนเพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญให้ปาตานีมีตัวตนและที่ทางในรัฐธรรมนูญฉบับใหม่อันเป็นอีกหนทางหนึ่งในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งกับรัฐไทย