ความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจ

ผู้แต่ง

  • ณัชรดา สมสิทธิ์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
  • วิมลมาศ ปฤชากุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

คำสำคัญ:

ความเป็นเมือง วรรณกรรม มาลัย ชูพินิจ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงการนำเสนอภาพความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจ โดยผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากวรรณกรรมประเภทเรื่องสั้นและนวนิยายของมาลัย ชูพินิจระหว่างปี พ.ศ. 2470 - พ.ศ. 2506 โดยมุ่งพิจารณาถึง การนำเสนอภาพความเป็นเมืองตามแนวคิดเรื่องกระบวนการทำให้ทันสมัย และนำเสนอผลการศึกษาค้นคว้าในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์  

               ผลการศึกษาพบว่า มาลัย ชูพินิจได้ถ่ายทอดภาพความเป็นเมืองที่มีความทันสมัยแบบตะวันตก และความเป็นเมืองที่พัฒนาจากระบบทุนนิยม ทำให้เมืองกลายเป็นสัญลักษณ์ของความทันสมัยในสังคมไทย โดยความเป็นเมืองสมัยใหม่ในมโนทัศน์ของมาลัย ชูพินิจถูกนำเสนอผ่าน 4 ประเด็น ดังนี้ 1) ลักษณะทางกายภาพของเมืองสมัยใหม่ในมโนทัศน์ของมาลัย ชูพินิจ 2) ความเป็นเมืองที่เป็นผลมาจากระบบทุนนิยม 3) การพัฒนาชนบทสู่ความเป็นเมือง 4) ความเป็นเมืองและความเหลื่อมล้ำในสังคมเมือง ทั้งนี้  แม้ว่ามาลัย ชูพินิจจะได้แสดงภาพความเป็นเมืองที่มีความทันสมัย หากแต่ก็ได้สะท้อนถึงปัญหาอันเกิดจากการทำให้ทันสมัยในพื้นที่เมืองด้วย ความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจจึงเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงผลลัพธ์ของกระบวนการสร้างความทันสมัยที่ไม่ได้นำมาซึ่งเมืองที่สมบูรณ์แบบหรือสวยงามเพียงด้านเดียว

เอกสารอ้างอิง

ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2559). ประวัติศาสตร์การเมืองไทยประเทศไทย พ.ศ. 2475- 2500. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.

ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์. (2558). ชุมชนกับชาติ อำนาจกับความรัก ใน ทุ่งมหาราช. อ่านใหม่. กรุงเทพฯ: อ่าน.

_____. (2560). “ภาพเสนอความเป็นเมืองในวรรณกรรมช่วง พ.ศ. 2475 – ถึงสงครามโลกครั้งที่ 2”. ความ (ไม่) เป็นสมัยใหม่: ความเปลี่ยนแปลงและย้อนแย้งของไทย. กรุงเทพฯ: ศยาม.

ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ. (2560). “บทนำ: จากความเป็นสมัยใหม่มาสู่ความไม่เป็นสมัยใหม่”. ความ (ไม่) เป็นสมัยใหม่: ความเปลี่ยนแปลงและย้อนแย้งของไทย. กรุงเทพฯ: ศยาม.

ตรีศิลป์ บุญขจร. (2547). นวนิยายกับสังคมไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ทักษ์ เฉลิมเตียรณ. (2558). อ่านจนแตก วรรณกรรม ความทันสมัย และความเป็นไทย. กรุงเทพฯ: อ่าน.

ธงชัย วินิจจะกูล. (2546). “ภาวะอย่างไรหนอที่เรียกว่าศิวิไลซ์ เมื่อชนชั้นนำประเทศไทยสมัยรัชกาลที่ 5 แสวงหาสถานะของตนเองผ่านการเดินทางและพิพิธภัณฑ์ทั้งในและนอกประเทศ”. รัฐศาสตร์สาร. 24(2). 1-66.

ไพโรจน์ คงทวีศักดิ์. (2552). “เมืองคืออะไร? ฤาเป็นเพียงคำถามที่ไร้สาระ,” วารสารสังคมศาสตร์. 21(1). 13-42.

แม่อนงค์ (นามแฝง). (2512). เกิดเป็นหญิง. กรุงเทพฯ: องค์การค้าคุรุสภา.

ยศ สันตสมบัติ. (2556). มนุษย์กับวัฒนธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เรียมเอง (นามแฝง). (2504). ช้างเท้าหลัง. รวมเรื่องเอกของ ‘เรียมเอง’. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา. (สำเนา).

_____. (2511). บุษบาเสี่ยงเทียน. รวมเรื่องสั้นเล่ม ๑ ของ “เรียมเอง”. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

เรียมเอง (นามแฝง). (2511). หล่อนเรียนรักจากมนุษยธรรม. รวมเรื่องสั้นเล่ม ๑ ของ “เรียมเอง”. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

_____. (2516). คนขี้ลืม. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

_____. (นามแฝง). (2516). เด็กเก็บตก. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

_____. (2516). แม่ผมดำตาดำคนนั้น. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

_____. (นามแฝง). (2516). รอยแผลเป็น. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

_____. (นามแฝง). (2516). ลูกผู้ชาย. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.

_____. (2518). ทุ่งมหาราช. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: เกษมบรรณากิจ.

_____. (นามแฝง). (2537). ชายผู้บงการชะตาตนเอง. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๑. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

_____. (2537). ตำแหน่งเลขานุการิณี”. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๑. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

_____. (2538). ภัยอย่างใหม่. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๒. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.

วิทยากร เชียงกูล. (2526). การพัฒนาทุนนิยมในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : ดวงกมลสมัย.

วีระยุทธ ปีสาลี. (2555). ชีวิตยามค่ำคืนในกรุงเทพฯ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สมิทธ์ ถนอมศาสนะ. (2558). การเปลี่ยนแปลงทางความคิดของชนชั้นกลางไทยกับ “เรื่องอ่านเล่น” ไทยสมัยใหม่ ทศวรรษ 2460 – ทศวรรษ 2480. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สิทธารถ ศรีโคตร, (2564). นัยสําคัญ ความหมาย การเปรียบเทียบความแตกต่างของกระบวนการสร้างความเป็นอารยะ กระบวนการทําให้ทันสมัย และกระบวนการทําให้เป็นตะวันตก กรณีศึกษาในประเทศสยามในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาสารคาม. 5(2). 285 – 292.

สุพรรณี วราทร. (2519). ประวัติศาสตร์นวนิยายไทยตั้งแต่สมัยเริ่มแรกจนถึง พ.ศ. 2475. กรุงเทพฯ: โครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.

สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2548). กรุงทพฯ มาจากไหน?. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มติชน.

สุรเดช โชติอุดมพันธ์. (2559). อ่านเมือง เรื่องคนกรุง. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Michell, T. (2000). Questions of Modernity. Minneapolis: University of Minnesota Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

17-06-2022

รูปแบบการอ้างอิง

สมสิทธิ์ ณ., & ปฤชากุล ว. (2022). ความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจ. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 18(1), 84–116. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/eJHUSO/article/view/256746

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย