ความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจ
คำสำคัญ:
ความเป็นเมือง วรรณกรรม มาลัย ชูพินิจบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงการนำเสนอภาพความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจ โดยผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากวรรณกรรมประเภทเรื่องสั้นและนวนิยายของมาลัย ชูพินิจระหว่างปี พ.ศ. 2470 - พ.ศ. 2506 โดยมุ่งพิจารณาถึง การนำเสนอภาพความเป็นเมืองตามแนวคิดเรื่องกระบวนการทำให้ทันสมัย และนำเสนอผลการศึกษาค้นคว้าในรูปแบบพรรณนาวิเคราะห์
ผลการศึกษาพบว่า มาลัย ชูพินิจได้ถ่ายทอดภาพความเป็นเมืองที่มีความทันสมัยแบบตะวันตก และความเป็นเมืองที่พัฒนาจากระบบทุนนิยม ทำให้เมืองกลายเป็นสัญลักษณ์ของความทันสมัยในสังคมไทย โดยความเป็นเมืองสมัยใหม่ในมโนทัศน์ของมาลัย ชูพินิจถูกนำเสนอผ่าน 4 ประเด็น ดังนี้ 1) ลักษณะทางกายภาพของเมืองสมัยใหม่ในมโนทัศน์ของมาลัย ชูพินิจ 2) ความเป็นเมืองที่เป็นผลมาจากระบบทุนนิยม 3) การพัฒนาชนบทสู่ความเป็นเมือง 4) ความเป็นเมืองและความเหลื่อมล้ำในสังคมเมือง ทั้งนี้ แม้ว่ามาลัย ชูพินิจจะได้แสดงภาพความเป็นเมืองที่มีความทันสมัย หากแต่ก็ได้สะท้อนถึงปัญหาอันเกิดจากการทำให้ทันสมัยในพื้นที่เมืองด้วย ความเป็นเมืองที่ปรากฏในวรรณกรรมของมาลัย ชูพินิจจึงเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงผลลัพธ์ของกระบวนการสร้างความทันสมัยที่ไม่ได้นำมาซึ่งเมืองที่สมบูรณ์แบบหรือสวยงามเพียงด้านเดียว
เอกสารอ้างอิง
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2559). ประวัติศาสตร์การเมืองไทยประเทศไทย พ.ศ. 2475- 2500. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์. (2558). ชุมชนกับชาติ อำนาจกับความรัก ใน ทุ่งมหาราช. อ่านใหม่. กรุงเทพฯ: อ่าน.
_____. (2560). “ภาพเสนอความเป็นเมืองในวรรณกรรมช่วง พ.ศ. 2475 – ถึงสงครามโลกครั้งที่ 2”. ความ (ไม่) เป็นสมัยใหม่: ความเปลี่ยนแปลงและย้อนแย้งของไทย. กรุงเทพฯ: ศยาม.
ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ. (2560). “บทนำ: จากความเป็นสมัยใหม่มาสู่ความไม่เป็นสมัยใหม่”. ความ (ไม่) เป็นสมัยใหม่: ความเปลี่ยนแปลงและย้อนแย้งของไทย. กรุงเทพฯ: ศยาม.
ตรีศิลป์ บุญขจร. (2547). นวนิยายกับสังคมไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทักษ์ เฉลิมเตียรณ. (2558). อ่านจนแตก วรรณกรรม ความทันสมัย และความเป็นไทย. กรุงเทพฯ: อ่าน.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2546). “ภาวะอย่างไรหนอที่เรียกว่าศิวิไลซ์ เมื่อชนชั้นนำประเทศไทยสมัยรัชกาลที่ 5 แสวงหาสถานะของตนเองผ่านการเดินทางและพิพิธภัณฑ์ทั้งในและนอกประเทศ”. รัฐศาสตร์สาร. 24(2). 1-66.
ไพโรจน์ คงทวีศักดิ์. (2552). “เมืองคืออะไร? ฤาเป็นเพียงคำถามที่ไร้สาระ,” วารสารสังคมศาสตร์. 21(1). 13-42.
แม่อนงค์ (นามแฝง). (2512). เกิดเป็นหญิง. กรุงเทพฯ: องค์การค้าคุรุสภา.
ยศ สันตสมบัติ. (2556). มนุษย์กับวัฒนธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เรียมเอง (นามแฝง). (2504). ช้างเท้าหลัง. รวมเรื่องเอกของ ‘เรียมเอง’. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: แพร่พิทยา. (สำเนา).
_____. (2511). บุษบาเสี่ยงเทียน. รวมเรื่องสั้นเล่ม ๑ ของ “เรียมเอง”. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
เรียมเอง (นามแฝง). (2511). หล่อนเรียนรักจากมนุษยธรรม. รวมเรื่องสั้นเล่ม ๑ ของ “เรียมเอง”. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
_____. (2516). คนขี้ลืม. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
_____. (นามแฝง). (2516). เด็กเก็บตก. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
_____. (2516). แม่ผมดำตาดำคนนั้น. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
_____. (นามแฝง). (2516). รอยแผลเป็น. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
_____. (นามแฝง). (2516). ลูกผู้ชาย. เรื่องสั้นของเรียมเอง. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
_____. (2518). ทุ่งมหาราช. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: เกษมบรรณากิจ.
_____. (นามแฝง). (2537). ชายผู้บงการชะตาตนเอง. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๑. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
_____. (2537). ตำแหน่งเลขานุการิณี”. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๑. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
_____. (2538). ภัยอย่างใหม่. รวมเรื่องสั้นของ “เรียมเอง” อันดับที่ ๒. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
วิทยากร เชียงกูล. (2526). การพัฒนาทุนนิยมในประเทศไทย. กรุงเทพฯ : ดวงกมลสมัย.
วีระยุทธ ปีสาลี. (2555). ชีวิตยามค่ำคืนในกรุงเทพฯ. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมิทธ์ ถนอมศาสนะ. (2558). การเปลี่ยนแปลงทางความคิดของชนชั้นกลางไทยกับ “เรื่องอ่านเล่น” ไทยสมัยใหม่ ทศวรรษ 2460 – ทศวรรษ 2480. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สิทธารถ ศรีโคตร, (2564). นัยสําคัญ ความหมาย การเปรียบเทียบความแตกต่างของกระบวนการสร้างความเป็นอารยะ กระบวนการทําให้ทันสมัย และกระบวนการทําให้เป็นตะวันตก กรณีศึกษาในประเทศสยามในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19. วารสารสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาสารคาม. 5(2). 285 – 292.
สุพรรณี วราทร. (2519). ประวัติศาสตร์นวนิยายไทยตั้งแต่สมัยเริ่มแรกจนถึง พ.ศ. 2475. กรุงเทพฯ: โครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2548). กรุงทพฯ มาจากไหน?. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มติชน.
สุรเดช โชติอุดมพันธ์. (2559). อ่านเมือง เรื่องคนกรุง. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Michell, T. (2000). Questions of Modernity. Minneapolis: University of Minnesota Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This article has been published in the Journal of Humanities and Social Sciences at Prince of Songkla University, Pattani Campus.


