วรรณกรรมกับการผสานทางวัฒนธรรม: การวิเคราะห์บทบาทและคุณค่า ของนิยายคำกลอนเรื่อง “เมืองสิด-แหมะเว” ในชุมชนชะรัด อ.กงหรา จ.พัทลุง

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานิยายคำกลอนเรื่อง เมืองสิด-แหมะแว ที่แสดงคุณค่าวรรณกรรมท้องถิ่น พร้อมสื่ออัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมชุมชนชะรัด-กงหราของพัทลุง ผู้วิจัยใช้ข้อมูลการวิเคราะห์คือเมืองสิด-แหมะแว สำนวนนายสะมะแอ วงศ์สะอาด ฉบับโรงพิมพ์สำราญราษฎร์ ที่พระนคร เผยแพร่จำหน่ายเป็นนิยายคำกลอนคล้ายนิทานวัดเกาะ ผู้วิจัยศึกษาวรรณกรรมด้วยการพรรณนาวิเคราะห์ โดยเชื่อมโยงตัวบทกับลักษณะทางสังคมวัฒนธรรมชุมชนชะรัด-กงหราของพัทลุง  ผลวิจัยพบว่า เมืองสิด-แหมะแว มีคุณค่าด้านวรรณกรรมที่สื่อว่าแม้อารมณ์รักใคร่จะเป็นธรรมชาติของคนเรา แต่สิ่งสำคัญกว่าคือความกล้ารับผิดชอบต่อผลของความรู้สึกและพฤติกรรมนั้น  วรรณกรรมท้องถิ่นเรื่องนี้จึงมีบทบาทเป็นทั้งวรรณกรรมคำสอนและวรรณกรรมบันทึกประวัติศาสตร์สังคมและวัฒนธรรม แสดงอัตลักษณ์การผสมผสานระหว่างอิสลามกับพุทธศาสนาของสังคมชะรัด-กงหรา เมืองพัทลุงอดีต  แนวเรื่องการต่อสู้ของเมืองสิดกับเจ้าหน้าที่บ้านเมือง รวมถึงการฉุดคร่า สะท้อนวัฒนธรรมอำนาจพื้นบ้าน และความกลมกลืนทางวัฒนธรรม นิยายคำกลอนเรื่อง เมืองสิด-แหมะแวจึงมีบทบาทและคุณค่าด้านมรดกวัฒนธรรมที่สื่ออัตลักษณ์ชุมชมอีกด้วย