การประยุกต์ใช้โมเดลบริษัทบริหารจัดการสินทรัพย์ (SAE) ของประเทศโคลอมเบีย : บทเรียนเพื่อการจัดการทรัพย์สินในคดีฟอกเงินของประเทศไทย

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ข้อจำกัดและปัญหาของการบริหารจัดการทรัพย์สินที่ถูกยึด หรืออายัดในคดีฟอกเงินของประเทศไทยในปัจจุบัน ศึกษาโครงสร้างและกลไกความสำเร็จของโมเดลบริษัทบริหารจัดการสินทรัพย์ (SAE) ของประเทศโคลอมเบียและเสนอแนวทางการปฏิรูปเชิงนโยบายและข้อเสนอแนะทางกฎหมายในการประยุกต์ใช้โมเดลบริษัทบริหารจัดการสินทรัพย์ในบริบทของประเทศไทย การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเอกสารเชิงคุณภาพ (Qualitative Documentary Research) และการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ (Comparative Analysis) เป็นวิธีหลัก โดยรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากบทบัญญัติกฎหมายคำพิพากษาศาล และรายงานขององค์กรสากล (UNODC และ FATF) นำมาวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ผ่านการตีความทางกฎหมายและการวิเคราะห์เปรียบเทียบร่วมกับแนวคิดการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ (NPM) และหลักนิติธรรม
     ผลการวิจัยพบว่า ประเทศไทยประสบปัญหาคอขวดในกระบวนการหลังการยึดทรัพย์สิน เนื่องจากกระบวนการทางศาลใช้เวลานานส่งผลให้ทรัพย์สินเสื่อมค่า และสำนักงาน ปปง. ขาดโครงสร้างองค์กรที่มีความเชี่ยวชาญในเชิงพาณิชย์ ทำให้รัฐต้องแบกรับภาระงบประมาณในการดูแลรักษา ขณะที่ประเทศโคลอมเบียประสบความสำเร็จในการแก้ปัญหาดังกล่าวผ่านโมเดล SAE ซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจกึ่งเอกชนที่ขับเคลื่อนด้วยกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มีความยืดหยุ่นสูง โดยมีกลไกสำคัญคือ มาตรการจำหน่ายสินทรัพย์เสื่อมราคาล่วงหน้า การบริหารสินทรัพย์เชิงพาณิชย์โดยจ้างมืออาชีพภายนอก และการจัดสรรรายได้ผ่านกองทุน FRISCO กลับไปสนับสนุนกระบวนการยุติธรรมและปฏิรูปที่ดินเพื่อสังคม  การศึกษานี้จึงเสนอแนะให้ประเทศไทยปฏิรูปโครงสร้างกฎหมายฟอกเงิน โดยตรากฎหมายจัดตั้งหน่วยงานกลางที่มีลักษณะเป็นนิติบุคคลกึ่งเอกชนเพื่อบริหารสินทรัพย์เชิงรุก และนำมาตรการจำหน่ายทรัพย์สินล่วงหน้ามาใช้ เพื่อลดภาระทางการคลังและเปลี่ยนทุนอาชญากรรมให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อสังคมอย่างเป็นรูปธรรม