กากีคำกลอน : เพราะประมาทใน “ธรรม” จึงนำไปสู่ความพินาศ

บทคัดย่อ

     บทความวิชาการนี้ เขียนขึ้นเพื่อศึกษาชีวิตของตัวละครในวรรณคดีเรื่องกากีคำกลอน ที่ตั้งตนอยู่บนความประมาทใน “ธรรม” โดยตัวละครที่ศึกษา ได้แก่ พระเจ้าพรหมทัต พญาครุฑเวนไตรย นาฏกุเวร และนางกากี ใช้วิธีศึกษาโดยการอ่านตัวบทอย่างละเอียด และวิเคราะห์โดยใช้แนวคิดทางพุทธศาสนา คือ หลักธรรมขั้นพื้นฐาน 3 ประการ เป็นกรอบแนวคิดในการวิเคราะห์ ได้แก่ ศีล 5 อบายมุข 4 ฆราวาสธรรม 4 ผลการศึกษาพบว่า ตัวละครในวรรณคดีเรื่องกากีคำกลอน ต่างใช้ชีวิตที่ประมาทใน “ธรรม” จึงนำไปสู่ความพินาศประการต่าง ๆ โดยพระเจ้าพรหมทัตประมาทใน “ธรรม” เรื่องอบายมุข 4 จึงต้องพบกับความพินาศด้านการครองเรือน พญาครุฑเวนไตรย ประมาทใน “ธรรม” เรื่องศีล 5 ข้อที่ 2 และข้อที่ 3 ทั้งยังประมาทใน “ธรรม” เรื่อง ฆราวาสธรรม 4 ข้อ สัจจะ ทำให้เกิดความพินาศด้านการเสื่อมมิตร เสื่อมเสียชื่อเสียงเกียรติยศ นาฏกุเวร ประมาทใน “ธรรม” เรื่อง ศีล 5 ข้อ 3 จึงพบกับความพินาศด้านการเสื่อมมิตร ส่วนนางกากี ประมาทใน “ธรรม” เรื่องศีล 5 ข้อที่ 3 และ ข้อที่ 4 ทั้งยังประมาทใน “ธรรม” เรื่อง ฆราวาสธรรม 4 ข้อ สัจจะ จึงต้องพบกับความพินาศด้านการครองเรือน ความพินาศด้านชื่อเสียงและเกียรติยศ ทั้งนี้ผลการศึกษายังช่วยทำให้เกิดมุมมองต่อการดำเนินชีวิตจริงของมนุษย์ว่า หากดำเนินชีวิตโดยปราศจาก “ธรรม” ย่อมส่งผลกระทบในแง่ลบ อันเป็นหนทางไปสู่ความพินาศ เช่น ถูกตัดขาดจากมิตร สูญเสียความไว้วางใจจากมิตร เสื่อมเสียเกียรติยศชื่อเสียง สูญสิ้นทรัพย์สิน ทั้งนี้หากมนุษย์ปฏิบัติตามหลักธรรม ความพินาศย่อมไม่บังเกิด เพราะมี “ธรรม” ที่คอยควบคุมจิตใจให้ดำเนินไปในทางที่ถูกที่ควร