การใช้งานโซเชียลมีเดียและการวิเคราะห์การสื่อสารบนโซเชียลมีเดียของกลุ่มเสี่ยงซึมเศร้า

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบและพฤติกรรมการใช้งานโซเชียลมีเดีย 2) เพื่อวิเคราะห์การสื่อสารคำหรือข้อความหรือรูปภาพที่แสดงออกผ่านโซเชียลมีเดียของกลุ่มเสี่ยงซึมเศร้า โดยการสัมภาษณ์ข้อมูลด้านจิตเวชและพฤติกรรมการใช้สื่อของผู้ป่วยซึมเศร้าจากจิตแพทย์ หลังจากนั้นทำการสังเกตชาติพันธุ์วรรณาดิจิทัลจาก 1) เฟซบุ๊กเพจและเฟซบุ๊กกลุ่มโรคซึมเศร้า 2) แฮชแท็กซึมเศร้าในเอ็กซ์ และ 3) รูปภาพที่ติดแฮชแท็กซึมเศร้าในอินสตาแกรม จัดระดับความรุนแรงของคำหรือข้อความ วิเคราะห์การสื่อสารนัยยะที่ซ่อนอยู่ ผลการศึกษา พบว่า มีการใช้โซเชียลมีเดีย 5 รูปแบบ ได้แก่ 1) การโพสต์ 2) การแบ่งปัน 3) การใส่อิโมติคอน 4) การติดแฮชแท็ก 5) การเช็คอินสถานที่ ใช้งานผ่านเอ็กซ์มากที่สุด รองลงมาเฟซบุ๊กกลุ่ม และอินสตาแกรม ตามลำดับ ส่วนใหญ่โพสต์ช่วงกลางคืน โดยมักจะโพสต์เนื้อหาที่สะท้อนความคิดด้านลบ ระบายหรือเล่าความรู้สึก เรียกร้องความสนใจ หรือทำร้ายตัวเองผ่านสื่อ เช่น กรีดแขน ทานยาเกินขนาด ผลการวิเคราะห์การสื่อสารคำหรือข้อความ พบว่า ข้อความหรือรูปภาพเชิงบวกจะถูกโพสต์จากจิตสำนึก ส่วนข้อความหรือรูปภาพเชิงลบถูกโพสต์จากจิตก่อนสำนึกหรือจิตกึ่งรู้สำนึก และจิตใต้สำนึกหรือจิตไร้สำนึก ตามลำดับ โดยระดับความความรุนแรงจะแปลผกผันกับการเห็นคุณค่าในตนเอง คือ ข้อความหรือรูปภาพที่มีความรุนแรงมาก (เช่น อยากตาย เบื่อ เศร้า ทรมาน กลัวการมีชีวิตอยู่ ร้องไห้ ไม่เจอความสุข) แสดงว่ากลุ่มตัวอย่างเห็นคุณค่าในตัวเองอยู่ในระดับต่ำ ข้อความที่มีความรุนแรงน้อยหรือไม่มีเลย (เช่น รักตัวเอง เบาใจ ยิ้ม เจอแต่สิ่งดี ๆ เข้าใจ) แสดงว่ากลุ่มตัวอย่างเห็นคุณค่าตัวเองอยู่ในระดับสูง ผลการวิเคราะห์การสื่อสารความหมาย พบว่า ข้อความมักจะแฝงไปด้วยนัยยะบางอย่าง โดยผู้ที่มีภาวะซึมเศร้ารุนแรงหรือยังรักษาตัวอยู่นิยมโพสต์ข้อความเชิงลบที่มีความหมายรุนแรง สื่อถึงความเป็นความตาย ไม่อยากมีชีวิตอยู่ ส่วนผู้ที่กำลังรับการรักษาหรืออาการดีขึ้นแล้ว จะเปลี่ยนตัวเองเป็นเพื่อนหรือที่ปรึกษาให้กับผู้อื่นและจะโพสต์ข้อความเชิงบวกเพื่อสร้างกำลังใจให้ตนเองและคนรอบข้าง