ประเพณีจุลกฐิน “เส้นใยแห่งศรัทธา” ชุมชนพุตะเคียน ตำบลท่าเสา อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี CHULAKATHIN CEREMONY “LIFELINES OF FAITH” PHUTAKHIAN COMMUNITY, THA SAO SUBDISTRICT, SAI YOK DISTRICT, KANCHANABURI PROVINCE

บทคัดย่อ

ประเพณีจุลกฐินของชุมชนพุตะเคียน เกิดขึ้นตั้งแต่สมัยการตั้งถิ่นฐานในช่วงแรก จากความเชื่อความศรัทธาในพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นความผูกพันธ์กับชุมชนมาแต่ครั้งอดีต เนื่องมาจากการอพยพย้ายถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ ประกอบไปด้วยกลุ่มชาติพันธุ์มอญ กะเหรี่ยง และไทยวน เข้ามาอยู่อาศัยเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้เป็นชุมชนที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ประเพณีจุลกฐิน แสดงถึงคติความเชื่อของตนในสังคมที่มีความผูกพันเชื่อมโยงระหว่างศาสนา ธรรมชาติ และวีถีชีวิตที่ต่างพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน  โดยมีพิธีกรรมทางศาสนาผสมกลมกลืนกันอย่างลงตัวจึงเป็นส่วนหนึ่งของภูมิปัญญา วัฒนธรรมที่เป็นความรู้  ความคิด  ความสามารถ ความเชื่อ

จากการศึกษาพบขั้นตอนของการทำผ้าจุลกฐินของพุตะเคียนที่มีโดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนพุตะเคียน ทั้งในพิธีกรรมในการปลูก ตั้งแต่การเตรียมพื้นที่และหยอดเมล็ดฝ้าย เก็บดอกฝ้าย อิ้วฝ้ายหรือการนำเมล็ดออกจากฝ้าย ดีดฝ้าย ล้อฝ้ายหรือการม้วนฝ้าย และปั่นฝ้ายหรือเข็นฝ้าย พิธีทอผ้าจุลกฐิน ตั้งแต่ทอผ้าจุลกฐิน ตัด เย็บผ้าจุลกฐินเป็นจีวร  ย้อมผ้าจุลกฐิน และการแห่ผ้าจุลกฐิน ซึ่งเป็นขั้นตอนและกระบวนการที่ประกอบไปด้วยคุณค่า องค์ความรู้ทางสังคมและวัฒนธรรมที่มีความผูกพันธ์กับวีถีชีวิต อันเป็นรากฐานของวัฒนธรรมชุมชนที่นำไปสู่การสร้างคุณค่า และการเสริมสร้างความเข็มแข็งด้านสังคมและวัฒนธรรม ทั้งการดำรงอยู่ของพระพุทธศาสนา การสืบสานประเพณี การสร้างอัตลักษณ์ของชุมชนผ่านประเพณี พิธีกรรม และการสร้างความสัมพันธ์ การมีส่วนร่วมผ่านประเพณีและพิธีกรรม การเสริมสร้างความเข็มแข็งด้านการศึกษา ทั้งการสร้างแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม  และการเสริมสร้างความเข็มแข็งด้านเศรษฐกิจ ทั้งใน พิธีกรรมการผลิต การพัฒนาทุนทางวัฒนธรรมจากชุมชน  และการส่งเสริมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม