แนวทางการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 ของกลุ่มโรงเรียนมหาจุฬา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ 2) เพื่อศึกษาวิธีการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 ของกลุ่มโรงเรียนมหาจุฬา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมวิธีโดยใช้แบบสอบถามประชากรทั้งหมด จำนวน 123 คน ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณา คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 7 ท่านด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง ทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ของกลุ่มโรงเรียนมหาจุฬาโดยภาพรวมและรายด้านอยู่ในระดับมาก 2) วิธีการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 ของกลุ่มโรงเรียนมหาจุฬา เป็นการบริหารจัดการที่มุ่งเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เกื้อกูลต่อการพัฒนาทั้งทางกาย จิตใจ และปัญญาอย่างยั่งยืน โดยขับเคลื่อนผ่าน 4 องค์ประกอบหลัก (1) อาวาสสัปปายะ (ด้านสถานที่) จัดเตรียมพื้นที่การเรียนรู้ให้มีความสงบ สะอาด ปลอดภัย และส่งเสริมการพัฒนาจิตใจ (2) อาหารสัปปายะ (ด้านเครื่องมือหล่อเลี้ยงปัญญา) จัดหาสื่อ อุปกรณ์การเรียน และเทคโนโลยีที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้อย่างมีคุณภาพ (3) บุคคลสัปปายะ (ด้านบุคลากร) พัฒนาศักยภาพของครูอย่างต่อเนื่อง ผ่านการจัดอบรมและการประเมินผล เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการเรียนรู้ (4) ธรรมสัปปายะ (ด้านกระบวนการเรียนรู้) ส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ที่ดี โดยเฉพาะการเรียนรู้ผ่านโครงงานที่สามารถเชื่อมโยงและประยุกต์ใช้กับชีวิตจริงได้ และ 3) แนวทางการบริหารระบบนิเวศการเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 โดยสร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ที่สมดุลทั้งทางกาย ใจ และปัญญา มีแนวทางปฏิบัติใน 4 ด้าน ได้แก่ (1) อาวาสสัปปายะ (ด้านสภาพแวดล้อม) จัดเตรียมพื้นที่และระบบการบริหารให้มีความปลอดภัย โปร่งใส และเอื้อต่อการเรียนรู้แบบลงมือปฏิบัติจริง (2) อาหารสัปปายะ (ด้านสื่อและกิจกรรม) เติมเต็มอาหารทางปัญญาผ่านสื่อ เทคโนโลยี และกิจกรรมการเรียนรู้ พร้อมทั้งติดตามและประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ (3) บุคคลสัปปายะ (ด้านบุคลากรและเครือข่าย) พัฒนาครูให้เป็นผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ เปิดโอกาสให้นักเรียนมีความรับผิดชอบ และสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ร่วมกับชุมชน (4) ธรรมสัปปายะ (ด้านการบูรณาการ) นำหลักธรรมและเรื่องสิ่งแวดล้อมมาบูรณาการเข้ากับการเรียนการสอน เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างความรู้ คุณภาพชีวิต และคุณลักษณะที่ดีของผู้เรียน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ส่งมาขอรับการตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ จะต้องไม่เคยตีพิมพ์หรืออยู่ระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่น รวมทั้งผู้เขียนจะต้องคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย ไม่ละเมิดหรือคัดลอกผลงานของผู้อื่นมาเป็นของตนเอง ซึ่งทางวารสารฯ ได้กำหนดความซ้ำของผลงาน ด้วยโปรแกรม CopyCat เว็บ Thaijo ในระดับ ไม่เกิน 25%
ในกรณีที่ บทความวิจัยมีกระบวนการวิจัยเกี่ยวข้องกับมนุษย์ ผู้นิพนธ์จะต้องส่งหลักฐานการรับรองจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์มาประกอบการลงตีพิมพ์ด้วยจึงจะได้รับการพิจารณาลงตีพิมพ์ในวารสาร
ผู้เขียนบทความจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การเสนอบทความเพื่อตีพิมพ์ในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ รวมทั้งระบบการอ้างอิงต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ โดยรวมทั้งทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความในวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์ ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์และวารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. (2561). แผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
นริศรา ใจคง และสิริกานต์ แก้วคงทอง. (2568). นิเวศการเรียนรู้ เรื่องเก่าบนวิถีใหม่. แหล่งที่มาhttps://elibrary.ksp.or.th/index. สืบค้นเมื่อ 3 มกราคม 2568.
ปฏิญญา ไตรพรหม. (2552). การพัฒนาแนวทาการงส่งเสริมการใช้แหล่งเรียนรู้สำหรับสถานศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2 กรณีศึกษา: โรงเรียนวัดทำใหม่ โรงเรียนวัดศรีภวังค์ และโรงเรียนวัดลาดระโหง. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา.
พรรัตน์ จันทร์คำ. (2566). การพัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้เพื่อเสริมสร้างทักษะอาชีพในโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 22 จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารนวัตกรรมการจัดการศึกษาและการวิจัย, 5(4), 885-896.
พระมหาชวลิต โฆสชโว (โภควรา). (2564). แนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ตามหลักพุทธบริหารการศึกษา สำหรับวัดในจังหวัดปทุมธานี. (2564). วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสมุห์วินิตย์ ถิรจิตฺโต (การะเกตุ). (2562). การบริหารแหล่งเรียนรู้ตามหลักสัปปายะ 4 ของโรงเรียนมัธยมศึกษา อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศศิพัชร จำปา. (2559). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น โดยใช้แหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์เพื่อส่งเสริมกระบวนการคิดทางประวัติศาสตร์. ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 1. (2568). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2566-2570. แหล่งที่มา https://aya1.go.th/data2 สืบค้นเมื่อ 2 มกราคม 2568.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2568). ข้อเสนอระบบการเรียนรู้ที่ตอบสนองการเปลี่ยนแปลงของโลกอนาคตในปี 2040. แหล่งที่มา https://www.onec.go.th/th.php/book/ สืบค้นเมื่อ 3 มกราคม 2568.
สำนักเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพมหานคร: พริกหวานกราฟฟิค.
สุรัตน์ แท่นประเสริฐกุล, ทวีศิลป์ กุลนภาดล และสมบูรณ์ บูรศิริรักษ์. (2564). ระบบนิเวศนวัตกรรมในโรงเรียนที่มีเป้าหมายในการพัฒนานักเรียนนวัตกร. วารสารรัชต์ภาคย์, 16(46), 147-161.
Mullins, Jouce A. (2001). How field trips in natural areas associated with museums, Arboreta and Aquaria impact the educational experiences of teachers and students. Ph.D. Dissertation. The University of Southern Mississippi.
Robinson, S. G. (2025). Teacher Job Satisfaction and Levels of Clinical Supervision in Elementary.Schools, Source. From https://www.proquest.com/openview/2b15a969f1b15999 Retrieved March 10, 2025.
