พุทธบูรณาการการนิเทศภายในสถานศึกษา

Main Article Content

พูนสวัสดิ์ สำราญสุข

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมเข้ากับกระบวนการนิเทศภายในสถานศึกษาเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างยั่งยืน โดยชี้ให้เห็นว่า การนิเทศภายในซึ่งเป็นกระบวนการความร่วมมือของบุคลากรในสถานศึกษาเพื่อพัฒนาการจัดการเรียนการสอนนั้น สามารถเพิ่มประสิทธิภาพได้ด้วยการนำหลักอิทธิบาท 4 อันเป็นหลักธรรมแห่งความสำเร็จในพระพุทธศาสนามาเป็นแกนหลักในการขับเคลื่อน


บทความนี้ได้ทำการสังเคราะห์แนวคิดและเสนอกรอบแนวคิดพุทธบูรณาการการนิเทศภายในที่ประยุกต์ใช้อิทธิบาท 4 ประกอบด้วยฉันทะ (ความพอใจ) วิริยะ (ความเพียร) จิตตะ (ความใส่ใจ) วิมังสา (การใช้ปัญญา) เข้ากับกระบวนการนิเทศ 5 ขั้นตอน (PDCA) ได้แก่ 1) การศึกษาสภาพปัจจุบัน (Prepare) 2) การวางแผน (Plan) 3) การดำเนินการ (Do) 4) การนิเทศและติดตามผล (Check) และ 5) การประเมินและรายงานผล (Act) สรุปได้ว่า การบูรณาการดังกล่าวช่วยเปลี่ยนกระบวนการนิเทศให้เป็นการพัฒนางานที่ขับเคลื่อนด้วยใจ ทำให้บุคลากรทุกคนมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันด้วยทัศนคติเชิงบวก สร้างบรรยากาศของความเป็นกัลยาณมิตร และส่งเสริมให้เกิดวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่มุ่งสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างแท้จริง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สำราญสุข พ. . (2025). พุทธบูรณาการการนิเทศภายในสถานศึกษา. วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 6(3), 346–355. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/JOB_EHS/article/view/293684
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

จักรกฤษ สมศิลา. (2557). การศึกษารูปแบบที่เหมาะสมของกระบวนการนิเทศภายใน โรงเรียนใน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา.

ชุมศักดิ์ อินทร์รักษ์. (2551). การบริหารงานวิชาการและการนิเทศภายในสถานศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 5. ปัตตานี: ฝ่ายเทคโนโลยีทางการศึกษา สำนักงานวิทยาบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

พระธรรมโกศาจารย์ (ปัญญานันทภิกขุ). (2545). พจนานุกรมธรรมของท่านปัญญานันทะ. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2545). ธรรมนูญชีวิต. พิมพ์ครั้งที่ 46. กรุงเทพมหานคร: กรมศาสนา.

พัชรินทร์ สำนักวิชา. (2556). ปัญหาการนิเทศภายในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาระยอง เขต 2. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยบูรพา.

พูนสวัสดิ์ สำราญสุข. (2568). กระบวนการนิเทศภายในของสถานศึกษาในฐานะเครื่องมือยกระดับคุณภาพการศึกษา. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 12(1), 429-440.

เพิ่มพูน ร่มศรี. (2558). การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในที่มีประสิทธิผลสำหรับโรงเรียนสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาร้อยเอ็ด เขต 1. ดุษฎีนิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต. มหาวิทยาราชภัฏมหาสารคาม.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ. (2557). การนิเทศการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 5. สงขลา: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วัชรา เล่าเรียนดี. (2555). ศาสตร์การนิเทศการสอน และการโค้ช การพัฒนาวิชาชีพ : ทฤษฎีกลยุทธ์สู่การปฏิบัติ. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สุภัสสรา วันทมาตย์ และพระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน. (2566). SUPAT Model: รูปแบบการเรียนรู้สู่การพัฒนานวัตกรรมผู้เรียนร่วมกับหลักอิทธิบาท 4 ในศตวรรษที่ 21. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 10(2), 519-528.

อัญชลี ธรรมะวิธีกุล. (2552). กระบวนการนิเทศภายใน. กรุงเทพมหานคร: อักษรบริการ.